Από το υαλουρονικό οξύ µέχρι τους βιοδιεγέρτες: Πόσο ασφαλή είναι τα υλικά που βάζουµε στο πρόσωπό µας;
Ο πλαστικός χειρουργός Φίλιππος Μπέκος εξηγεί όσα πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής πριν από κάθε ενέσιµη θεραπεία.
Περιεχόμενα
- Δεν είναι όλα τα υλικά ίδια.
- Η προέλευση έχει σηµασία
- Το «εγκεκριµένο» δεν σηµαίνει «χωρίς κίνδυνο»
- Η φαρµακοεπαγρύπνηση είναι µέρος της ασφάλειας
- Το ίδιο υλικό µπορεί να είναι διαφορετικό στα χέρια διαφορετικών ανθρώπων
- Υπάρχει και το θέµα της ποσότητας
- Μπορούµε να το αφαιρέσουµε αν δεν µας αρέσει;
- Τι πρέπει να ρωτήσει ο ασθενής;
- Η ασφάλεια ξεκινά πριν ανοίξει η σύριγγα.
Τα τελευταία χρόνια οι αισθητικές θεραπείες έχουν γίνει πιο δηµοφιλείς και τα υλικά που χρησιµοποιούνται είναι περισσότερα από ποτέ. Υαλουρονικό οξύ, βιοδιεγέρτες, νευροτοξίνες, υβριδικά injectables και πολλές ακόµη επιλογές υπόσχονται βελτίωση της ποιότητας του δέρµατος, αποκατάσταση του όγκου και πιο νεανική εµφάνιση. Μέσα σε αυτή την πληθώρα επιλογών, υπάρχει όµως µία ερώτηση που είναι απολύτως λογικό να κάνει κάθε ασθενής: «Τι ακριβώς υλικό χρησιµοποιείτε και πόσο ασφαλές είναι;»
Η απάντηση δεν είναι πάντα τόσο απλή: ένα υλικό µπορεί να έχει µελετηθεί και να χρησιµοποιείται ευρέως, όµως αυτό δεν σηµαίνει ότι είναι κατάλληλο για κάθε άνθρωπο, για κάθε περιοχή ή για κάθε ποσότητα. Η ασφάλεια στην αισθητική ιατρική δεν αφορά µόνο το προϊόν, αλλά ολόκληρη τη διαδικασία. Ακολουθούν όσα πρέπει να προσέξετε προτού εµπιστευτείτε ένα υλικό στο πρόσωπο ή στο σώµα σας.
Δεν είναι όλα τα υλικά ίδια.
Η πρώτη και βασικότερη αρχή είναι ότι δεν υπάρχει ένα υλικό που να είναι κατάλληλο για όλες τις ανάγκες. Το υαλουρονικό οξύ έχει διαφορετικές ιδιότητες ανάλογα µε το προϊόν και την τεχνολογία µε την οποία έχει παραχθεί. Οι βιοδιεγέρτες λειτουργούν µε διαφορετικό µηχανισµό. Η νευροτοξίνη έχει εντελώς διαφορετική δράση. Ακόµη και µέσα στην ίδια κατηγορία, τα προϊόντα µπορεί να διαφέρουν ως προς τη σύσταση, τη συγκέντρωση, τη διάρκεια, τις ενδείξεις και τον τρόπο χρήσης.
Γι’ αυτό η ερώτηση δεν θα πρέπει να είναι µόνο «είναι καλό το υλικό;», αλλά «Είναι το συγκεκριµένο υλικό κατάλληλο για τη συγκεκριµένη ανάγκη, στη συγκεκριµένη περιοχή και για τον συγκεκριµένο ασθενή;»
Η προέλευση έχει σηµασία
Ένα από τα πρώτα πράγµατα που πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής είναι τι ακριβώς χρησιµοποιείται. Ο γιατρός θα πρέπει να µπορεί να του πει ποιο είναι το προϊόν, ποια είναι η εταιρεία που το παράγει και ποια είναι η εγκεκριµένη χρήση του. Δεν πρέπει να αντιµετωπίζουµε όλα τα ενέσιμα ως ένα ενιαίο προϊόν. Υπάρχουν υλικά µε εκτενή κλινική τεκµηρίωση και µακρά ιστορία χρήσης και υπάρχουν προϊόντα για τα οποία η εµπειρία ή τα διαθέσιµα δεδοµένα µπορεί να είναι πιο περιορισµένα.
Το ότι ένα προϊόν διαφηµίζεται έντονα στα social media ή χρησιµοποιείται από πολλούς ανθρώπους δεν αποτελεί από µόνο του απόδειξη ασφάλειας ή αποτελεσµατικότητας!
Το «εγκεκριµένο» δεν σηµαίνει «χωρίς κίνδυνο»
Κανένα ιατρικό υλικό δεν είναι απολύτως απαλλαγµένο από κινδύνους. Η έγκριση ενός προϊόντος σηµαίνει ότι έχει αξιολογηθεί για συγκεκριµένες ενδείξεις και υπό συγκεκριµένες προϋποθέσεις, όχι ότι µπορεί να χρησιµοποιηθεί µε οποιονδήποτε τρόπο, σε οποιαδήποτε ποσότητα και σε οποιοδήποτε σηµείο του προσώπου. Ακόµη και ένα υλικό µε πολύ καλό προφίλ ασφάλειας µπορεί να προκαλέσει ανεπιθύµητες ενέργειες ή επιπλοκές.
Ο υπεύθυνος ιατρός επομένως πρέπει να εξηγήσει στον ασθενή ποια είναι τα οφέλη και οι πιθανοί κίνδυνοι αλλά και πώς µπορεί να τους προλάβει ή να τους αντιµετωπίσει.
Διαβάστε επίσης
Η φαρµακοεπαγρύπνηση είναι µέρος της ασφάλειας
Η ασφάλεια ενός ιατρικού προϊόντος δεν σταµατά τη στιγµή που αυτό εγκρίνεται και κυκλοφορεί στην αγορά. Ʃυνεχίζεται µέσα από την παρακολούθηση της χρήσης του στην πράξη και την καταγραφή πιθανών ανεπιθύµητων ενεργειών. Αυτός είναι ο ρόλος της φαρµακοεπαγρύπνησης: η συνεχής παρακολούθηση και αξιολόγηση της ασφάλειας των φαρµάκων, ώστε πιθανοί κίνδυνοι να αναγνωρίζονται έγκαιρα και, όπου χρειάζεται, να λαµβάνονται τα κατάλληλα µέτρα.
Ʃτην αισθητική ιατρική έχει σηµασία να υπάρχει αυτή η κουλτούρα ασφάλειας. Όταν εµφανίζεται µια ανεπιθύµητη ενέργεια, δεν αρκεί µόνο να αντιµετωπιστεί ο συγκεκριµένος ασθενής. Είναι σηµαντικό, όπου προβλέπεται, να καταγράφεται και να αναφέρεται µε τον σωστό τρόπο, ώστε να συµβάλει στη συνολική γνώση για την ασφάλεια ενός προϊόντος και, τελικά, στην καλύτερη προστασία των ασθενών.
Το ίδιο υλικό µπορεί να είναι διαφορετικό στα χέρια διαφορετικών ανθρώπων
Ʃτην αισθητική ιατρική υπάρχει ένας παράγοντας που συχνά υποτιµάται: η τεχνική. Εξίσου σηµαντικό με την εύρεση του κατάλληλου υλικού, είναι το πού θα τοποθετηθεί, σε ποιο επίπεδο των ιστών, σε ποια ποσότητα και µε ποια τεχνική. Το πρόσωπο έχει πολύπλοκη ανατοµία, µε αγγεία, νεύρα και διαφορετικά ανατοµικά επίπεδα. Για τον λόγο αυτό, η γνώση της ανατοµίας και η εµπειρία του γιατρού είναι καθοριστικές.
Υπάρχει και το θέµα της ποσότητας
Ένα από τα µεγαλύτερα λάθη είναι να θεωρούµε ότι όσο περισσότερο υλικό χρησιµοποιούµε τόσο καλύτερο θα είναι το αποτέλεσµα. Ʃτην αισθητική ιατρική η ποσότητα πρέπει να υπαγορεύεται από την ανατοµία, την ένδειξη και το επιθυµητό αποτέλεσµα και όχι από την επιθυµία για µια πιο εντυπωσιακή αλλαγή. Ιδιαίτερα στο πρόσωπο, η υπερβολική χρήση υλικών µπορεί να αλλάξει τις αναλογίες και να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσµα που απέχει από τη φυσικότητα.
Μπορούµε να το αφαιρέσουµε αν δεν µας αρέσει;
Αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά ερωτήµατα των ασθενών και η απάντηση εξαρτάται από το υλικό. Ορισµένα υλικά µπορούν, υπό συγκεκριµένες προϋποθέσεις, να αντιµετωπιστούν ή να µειωθούν όταν υπάρχει αισθητικό πρόβληµα ή επιπλοκή. Για άλλα υλικά, η διαδικασία δεν είναι αντίστοιχα απλή και µπορεί να χρειαστεί να περιµένουµε να υποχωρήσει σταδιακά η δράση τους ή να αντιµετωπίσουµε την κατάσταση µε διαφορετικό τρόπο.
Γι’ αυτό είναι σηµαντικό ο ασθενής να γνωρίζει πριν από τη θεραπεία όχι µόνο πόσο θα διαρκέσει το αποτέλεσµα, αλλά και τι συµβαίνει αν δεν είναι ικανοποιηµένος ή αν παρουσιαστεί µια επιπλοκή. Το «undo» δεν γίνεται µε τον ίδιο τρόπο για όλα τα υλικά. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζουµε πριν, όχι µετά.
Διαβάστε επίσης
Τι πρέπει να ρωτήσει ο ασθενής;
Πριν από µία ενέσιµη θεραπεία, υπάρχουν ορισµένες απλές ερωτήσεις που µπορούν να κάνουν τη διαφορά: -Τι υλικό θα χρησιµοποιηθεί; -Ποια είναι η εταιρεία και ποια η συγκεκριµένη ονοµασία του προϊόντος; -Για ποια ένδειξη χρησιµοποιείται; -Γιατί επιλέγετε αυτό το υλικό για εµένα; -Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι και οι επιπλοκές; -Τι γίνεται αν δεν µου αρέσει το αποτέλεσµα; -Υπάρχει τρόπος αντιµετώπισης σε περίπτωση επιπλοκής;
Ένας σωστός γιατρός δεν θα πρέπει να θεωρεί αυτές τις ερωτήσεις υπερβολικές, αντίθετα να τις θεωρεί µέρος της ενηµέρωσης που προηγείται κάθε ιατρικής πράξης.
Η ασφάλεια ξεκινά πριν ανοίξει η σύριγγα.
Η ασφάλεια ενός υλικού δεν ξεκινά τη στιγµή που µπαίνει στο πρόσωπο. Ξεκινά από την επιλογή του ασθενούς, τη λήψη του ιστορικού, την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και του σωστού προϊόντος. Ʃυνεχίζεται µε τη σωστή αποθήκευση και διαχείριση του υλικού, την τήρηση των κανόνων υγιεινής και τη σωστή τεχνική εφαρµογής. Και ολοκληρώνεται µε την παρακολούθηση του ασθενούς και την ύπαρξη σχεδίου αντιµετώπισης σε περίπτωση επιπλοκής.
Για αυτόν τον λόγο δεν θα έπρεπε να αναζητούµε απλώς «το πιο ασφαλές υλικό», αλλά πιο ασφαλή ιατρική επιλογή για εµάς. Κάθε χρόνο εµφανίζονται νέα προϊόντα, νέες τεχνικές και νέες υποσχέσεις, κάτι θετικό, γιατί η αισθητική ιατρική εξελίσσεται. Δεν σηµαίνει όµως ότι κάθε καινούργιο προϊόν είναι αυτοµάτως καλύτερο από ένα παλαιότερο, ούτε ότι κάθε νέα τεχνική είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή.
Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στην επιστηµονική τεκµηρίωση, στην εµπειρία του γιατρού και στις πραγµατικές ανάγκες του ανθρώπου που βρίσκεται απέναντί του. Τελικά το καλό αισθητικό αποτέλεσµα, ξεκινά από τη σωστή ιατρική απόφαση.
