Θεανώ Ασκοξυλάκη | Τα θαύματα της αισθητικής δερματολογίας στην κύηση και μετά
‘Η αισθητική δερματολογία έχει διευρύνει πολύ τις γνώσεις της πάνω σε αυτό το θέμα με αποτέλεσμα μια γυναίκα που βρίσκεται σε «ενδιαφέρουσα» να μην χρειάζεται να παραμελήσει τον εαυτό της!’ Η δερματολόγος- αφροδισιολόγος ενηλίκων και παίδων, Θεανώ Ασκοξυλάκη, απαντά σε σημαντικά θέματα που απασχολούν πολλές γυναίκες.
Η φροντίδα του δέρματός μας είναι εξίσου σημαντική με τα άλλα όργανά μας. Στη βρεφική ηλικία το δέρμα είναι απαλό, λείο, πλούσιο σε υγρασία. Με την πάροδο του χρόνου, έρχονται οι ρυτίδες, οι βλάβες από τον ήλιο, η χαλάρωση του δέρματος και πολλά άλλα. Η σωστή φροντίδα του δέρματος είναι απαραίτητη για να επιβραδύνει τις βλαβερές συνέπειες του χρόνου, καθώς και του περιβάλλοντος.
Σε κάποιες περιόδους της ζωής της, κάθε γυναίκα οφείλει να φροντίζει περισσότερο το δέρμα της καθώς ίσως τότε είναι πιο ευαίσθητο. Όπως για παράδειγμα στην εγκυμοσύνη.
Το δέρμα είναι ένα όργανο που μπορεί να απορροφήσει εξωτερικές χημικές ουσίες και ουσίες στην κυκλοφορία του αίματος. Αυτό σημαίνει ότι οτιδήποτε βάζουμε στο δέρμα σας μπορεί ενδεχομένως να διεισδύσει στο σώμα και, στην περίπτωση που κάποια γυναίκα είναι έγκυος, αυτό να επηρεάσει την υγεία του αγέννητου παιδιού σας. Τότε μπορεί να προκύψουν κάποια δερματικά προβλήματα ή να επιδεινωθούν κάποια άλλα εξαιτίας της αύξησης ορμονών. Για παράδειγμα, η ακμή, ή το μέλασμα είναι κάποια από τα πιο συνήθη προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εγκυμονούσες. Τι πρέπει να προσέχει ιδιαίτερα την ευαίσθητη αυτή περίοδο της ζωής της κάθε γυναίκα; Ποια καλλυντικά επιτρέπεται να χρησιμοποιεί; Πώς αντιμετωπίζεται η τριχόπτωση μετά την κύηση; Επιτρέπονται οι αισθητικές θεραπείες στην κύηση και στον θηλασμό; Τι πρέπει να γνωρίζει τόσο για εκείνη όσο και για το ευαίσθητο δέρμα του μωρού της; Πόσο καθοριστική είναι η σωστή φροντίδα και περιποίηση του δέρματος των εφήβων για την υπόλοιπη ζωή τους;
Η εξαίρετη δερματολόγος- αφροδισιολόγος ενηλίκων και παίδων, Θεανώ Ασκοξυλάκη, απαντά σε σημαντικά θέματα που απασχολούν πολλές γυναίκες και συχνά νομίζουν ότι μπορούν να τα αντιμετωπίσουν δίχως τη βοήθεια ειδικού. Και κάπου εκεί μπορεί να ξεκινήσει ένας φαύλος κύκλος από λάθη.
Υπάρχουν δερματικές παθήσεις που συνδέονται με την κύηση ;
Οι δερματικές αλλαγές που παρατηρούνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχουν ποικιλόμορφο χαρακτήρα. Κάποιες από αυτές είναι φυσιολογικές, συχνές και ίσως να προϋπάρχουν της κύησης ενώ κάποιες άλλες είναι πιο σπάνιες και συναντώνται αποκλειστικά και μόνο κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης. Οι τελευταίες ονομάζονται ειδικές δερματοπάθειες της κύησης και ανήκουν σε μια κατηγορία φλεγμονωδών δερματικών διαταραχών που μπορούν να παρατηρηθούν στην εγκυμοσύνη ή ακόμα και στη λοχεία. Ονομαστικά οι ειδικές αυτές παθήσεις είναι το πεμφιγοειδές της κύησης, οι κνησμώδεις και κνιδωτικές βλατίδες και πλάκες της κύησης(PUPPP), η ενδοηπατική χολόσταση κύησης και το ατοπικό εξάνθημα της κύησης.
Δυστυχώς σε πολλές περιπτώσεις οι νόσοι είναι αγνώστου αιτιολογίας, αν και πολλές φορές σε κάποιες από αυτές έχουν ενοχοποιηθεί οι ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν κατά την κύηση, η απότομη αύξηση του σωματικού βάρους της εγκύου (με αποτέλεσμα βλάβη του συνδετικού ιστού και τοπική φλεγμονή), το άρρεν έμβρυο, η αλλεργική προδιάθεση (ειδικά στο ατοπικό εξάνθημα), ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και την ύπαρξη γενετικής προδιάθεσης καθώς πολλές από αυτές τις δερματοπάθειες χαρακτηρίζονται ως αυτοάνοσα νοσήματα της κύησης.
Υπάρχουν δερματικά νοσήματα που μπορούν να επιδεινωθούν κατά την κύηση ;
Η εγκυμοσύνη είναι μια μαγική περίοδος στη ζωή κάθε γυναίκας, μπορεί όμως κατά τη διάρκεια των 9 αυτών μηνών προϋπάρχοντα δερματικά νοσήματα να επιδεινωθούν αισθητά. Χαρακτηριστική είναι η επιδείνωση της κλινικής εικόνας του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου με συχνή την επιδείνωση και αύξηση των δερματικών βλαβών, ενώ και νοσήματα όπως η κοινή πέμφιγα φαίνεται να παρουσιάζουν αύξηση στη δραστηριότητα της νόσου. Όσον αφορά τις διαταραχές μελάγχρωσης, ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι το μέλασμα μπορεί να επιδεινωθεί ιδιαίτερα σε σκουρόχρωμους φωτότυπους ακόμα και σε ποσοστό 50%. Επιπρόσθετα η αύξηση του αριθμού των θηλωμάτων, των σπίλων ακόμα και των κονδυλωμάτων είναι ένα γεγονός που απαντάται αρκετά συχνά.
Κλείνοντας, δερματικά νοσήματα όπως η ακμή και η ατοπική δερματίτιδα παρουσιάζουν απρόβλεπτη εξέλιξη κατά την κύηση, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις μεγάλης ύφεσης ενώ ταυτόχρονα έχουν αναφερθεί και περιστατικά υποτροπής. Ο μηχανισμός κατά την εγκυμοσύνη παραμένει άγνωστος, αν και υπάρχει η θεωρία ότι εμπλέκεται η αύξηση των ορμονών.
Ποιες αισθητικές θεραπείες επιτρέπονται κατά την κύηση και το θηλασμό;
Δυστυχώς κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν όλες οι συνήθεις αισθητικές παρεμβάσεις που θα επιθυμούσε μια γυναίκα, παρόλα αυτά η αισθητική δερματολογία έχει διευρύνει πολύ τις γνώσεις της πάνω σε αυτό το θέμα με αποτέλεσμα μια γυναίκα που βρίσκεται σε «ενδιαφέρουσα» να μην χρειάζεται να παραμελήσει τον εαυτό της!
Θεραπείες ενυδάτωσης, ήπια δερμοαπόξεση και Laser μη επεμβατικά που προάγουν την κολλαγονογένεση του δέρματος χωρίς να χορηγούν κάποια ενέσιμη ουσία, μπορούν να χαρίσουν με ασφαλή τρόπο λάμψη και αναζωογόνηση στην έγκυο. Επίσης ελαφριά χημικά peeling με σαλικυλικό σε χαμηλές συγκεντρώσεις και αντιοξειδωτικά μπορούν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν εφόσον κρίνεται απαραίτητο. Επιπρόσθετα, ειδικά θεραπευτικά σχήματα (κυρίως τοπικά σκευάσματα) που δεν βλάπτουν το έμβρυο μπορούν να χορηγηθούν από εκπαιδευμένους δερματολόγους για την αντιμετώπιση παθήσεων όπως η ακμή της κύησης, των δυσχρωμιών κτλ με ικανοποιητικά αποτελέσματα και απόλυτη ασφάλεια.
Σε κάθε περίπτωση όμως, θα πρέπει να ενημερώνεται ο θεράπων γυναικολόγος της εγκύου και να εγκρίνεται από κοινού η επιλεγόμενη θεραπεία.
Υπάρχουν καλλυντικά που απαγορεύεται η χρήση τους κατά την εγκυμοσύνη ;
Μέχρι πρότινος η εύκολη λύση ήταν να απαγορεύονται όλα τα καλλυντικά προϊόντα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, με σκοπό την προστασία του εμβρύου από άγνωστες ή απρόβλεπτες παρενέργειες. Σήμερα ευτυχώς, οι γνώσεις μας για το δέρμα της εγκύου έχουν διευρυνθεί και μπορούμε πλέον με ασφάλεια να επιτρέψουμε τη χρήση κάποιων ουσιών και την απομάκρυνση κάποιων άλλων.
Ξεκινώντας με τα αντηλιακά σκευάσματα, είναι σαφές ότι δεν επιτρέπεται η χρήση όλων των αντηλιακών, παρά μόνο αυτών που περιέχουν φυσικά φίλτρα καθώς έχουν μελετηθεί με ειδικά τέστ ασφαλείας παρέχοντας υψηλή ηλιοπροστασία, ενυδάτωση και ισχυρή δράση ενάντια στη φωτογήρανση.
Όσον αφορά τις ενυδατικές ή αντιγηραντικές κρέμες προσώπου, ουσίες όπως η ρετινόλη, διάφορα οξέα και γενικά παράγωγα της βιταμίνης Α πρέπει να αποφεύγονται οπωσδήποτε. Κρέμες αντιγηραντικές και ενυδατικές με υαλουρονικό μπορούν να χρησιμοποιούνται, αρκεί να περιέχουν φυτικά συστατικά και όχι πετρελαιοπαράγωγα (πχ παραφινέλαιο). Γενικά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα καλλυντικά πρέπει να είναι φυτικής προέλευσης, δερματολογικά ελεγμένα, υποαλλεργικά και σχεδιασμένα για την ευαίσθητη επιδερμίδα.
Παρατηρείται έντονη τριχόπτωση σε πολλές γυναίκες μετά την κύηση. Γιατί συμβαίνει αυτό και πώς αντιμετωπίζεται;
Παρ’όλο που κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τα μαλλιά δείχνουν πιο πλούσια και υγιή, είναι γεγονός ότι στους τελευταίους μήνες της εγκυμοσύνης ή και κατά τη διάρκεια της λοχείας η κατάσταση αυτή αντιστρέφεται (τελογενής τριχόρροια) με αποτέλεσμα πολύ μεγάλη απώλεια τριχών. Το γεγονός αυτό συμβαίνει γιατί τα μαλλιά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παραμένουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στο στάδιο ανάπτυξης τους (για αυτό είναι πιο υγιή και λαμπερά), ενώ με το τέλος της εγκυμοσύνης μεταπίπτουν απότομα και ταυτόχρονα στο τελικό στάδιο τους που σηματοδοτεί και τη φάση ανάπαυσης της τρίχας άρα και την απόπτωση της. Επιπλέον παρατηρείται λέπτυνση της τρίχας και αποδυναμωσή της. Η κατάσταση αυτή που όπως αναφέραμε ονομάζεται τελογενής τριχόρροια ολοκληρώνεται σε αρκετούς μήνες μετά τον τοκετό, ενώ η τριχοφυία μπορεί να μην επανέλθει ποτέ στη φυσιολογική πυκνότητα ειδικά αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως με ειδική αγωγή.
Όσον αφορά στην παιδική ακμή, επιτρέπονται θεραπείες σε αυτήν την ευαίσθητη ηλικία και πόσο ασφαλές είναι αυτό;
Παιδική ακμή ονομάζεται η ακμή της μέσης παιδικής ηλικίας και της προεφηβικής ηλικίας, δηλαδή από τα 2 έως περίπου τα 8 έτη. Αν παρατηρηθεί τέτοιου τύπου ακμή, σίγουρα πριν από οποιαδήποτε θεραπεία θα πρέπει να γίνει ένας ορμονολογικός έλεγχος για αποκλεισμό υπερανδρογονισμού. Η θεραπεία θα εξαρτηθεί από τη σοβαρότητα της κλινικής εικόνας ενώ τις περισσότερες φορές η τοπική θεραπεία με συγκεκριμένα αντιβιοτικά (καθότι δεν επιτρέπονται όλα τα σκευάσματα) και ο σωστός καθαρισμός του προσώπου επιφέρουν συνήθως και τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Είναι δυνατή η πρόληψη και αντιμετώπιση των ραγάδων κατά την εγκυμοσύνη;
Οι ραβδώσεις (ραγάδες) οφείλονται σε διαταραχές του συνδετικού ιστού και αποτελούν πολύ συχνό αισθητικό αποτέλεσμα κατά την εγκυμοσύνη. Πρόκειται για επιμήκεις ραβδώσεις που αναπτύσσονται σε σημεία τάσης του δέρματος και ενώ αρχικά έχουν ρόδινο χρώμα, σιγά σιγά αποκτούν λευκωπή χροιά. Πρέπει να τονιστεί ότι η ανάπτυξη των ραγάδων μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Αρχικά το αυξημένο σωματικό βάρος της εγκύου και η οικογενειακή προδιάθεση στο σχηματισμό ραγάδων αυξάνουν τις πιθανότητες ανάπτυξης τους.
Όσον αφορά την πρόληψη τους, σίγουρα το ελεγχόμενο σωματικό βάρος και κατ’επέκταση η περιορισμένη διάταση του δέρματος βοηθούν στο τελικό αποτέλεσμα, ενώ λιπαρές- αναπλαστικές κρέμες πλούσιες σε ενυδατικά στοιχεία φαίνεται να βοηθούν ως ένα βαθμό. Η αντιμετώπιση τους (είτε πρόκειται για ειδικά laser κολλαγονογένεσης είτε για τοπικά θεραπευτικά σκευάσματα είτε συνδυασμός αυτών) καλό είναι να γίνεται όταν οι ραβδώσεις έχουν ακόμα ρόδινο χρώμα για να υπάρξει όσο το δυνατόν καλύτερη αισθητική βελτίωση.
Τι πρέπει να προσέχει μια νέα μητέρα στο ευαίσθητο δέρμα του μωρού της;
Το ευαίσθητο δέρμα ενός μωρού χρειάζεται φροντίδα και αγάπη αλλά όχι υπερβολές!! Συχνά ερεθιστικά στα παιδιά είναι τα σαπούνια και κάποια απορρυπαντικά, καλλυντικά με αλκόολ, η παρατεταμένη εφίδρωση, το ψυχρό και ξηρό κλίμα, ο καπνός κτλ. Αυτό που πρέπει να προσέχει μια νέα μητέρα είναι το μωρό της να μην παραμένει για πολλές ώρες με την ίδια πάνα, να πλένει και να στεγνώνει καλά την υγρασία της ευαίσθητης περιοχής του, ενώ να μην ξεχνάει την συχνή ενυδάτωση ολόκληρου του σώματος του μωρού της.
Καθαρισμός με αντισηπτικά μαντηλάκια πρέπει να αποφεύγεται για λόγους ερεθισμού, ενώ το ψυχρό και ξηρό περιβάλλον και οι ρύποι της ατμόσφαιρας μπορεί επίσης να ερεθίσουν ένα ευαίσθητο δέρμα ειδικά σε περιπτώσεις ατοπικής δερματίτιδας.
Γιατί συμβαίνει η νεογνική και βρεφική ακμή και πώς αντιμετωπίζεται;
Νεογνική ακμή ονομάζεται η ακμή που εμφανίζεται τις πρώτες 30 ημέρες της ζωής του μωρού, ενώ η βρεφική παρατηρείται συνήθως μεταξύ 3-16 μηνών. Η αιτιολογία της νεογνικής ακμής είναι κυρίως η υπερβολική παραγωγή σμήγματος, η αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων από τα επινεφρίδια και διάφοροι μικροοργανισμοί από το δέρμα της μητέρας. Η αντιμετώπιση της εξαρτάται από την κλινική εικόνα και μπορεί να περιλαμβάνει τοπικά αντιβιοτικά, υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, ακόμα και συστηματική αντιβιοτική θεραπεία σε σοβαρές περιπτώσεις.
Η μολυσματική τέρμινθος γιατί παρουσιάζεται συχνά στην παιδική ηλικία και τι την προκαλεί;
Η μολυσματική τέρμινθος είναι μια ιογενής λοίμωξη της παιδικής ηλικίας οφειλόμενη σε poxvirus που χαρακτηρίζεται από καλά διακριτές βλατίδες ρόδινου συνήθως χρώματος και όπως αποκαλύπτει και το όνομα της είναι αρκετά μεταδοτική όταν πρόκειται για άμεση δερματική επαφή ή και από κοινή χρήση αντικειμένων. Θεωρείται καλοήθης υποτροπιάζουσα ιογενής λοίμωξη και συναντάται σε όλες τις ηλικίες αλλά κυρίως στα παιδιά.
Σε αρκετές περιπτώσεις είναι αυτοπεριοριζόμενη νόσος σε διάστημα λίγων μηνών, ενώ δεν δημιουργεί περαιτέρω συμπτώματα πέραν του δέρματος.
Τι είναι η ατοπική δερματίτιδα που παρουσιάζεται στα παιδιά και πώς αντιμετωπίζεται;
Η ατοπική δερματίτιδα είναι η συχνότερη χρόνια δερματοπάθεια των παιδιών. Χαρακτηρίζεται ως μια χρόνια, υποτροπιάζουσα φλεγμονώδης δερματοπάθεια που προκαλεί διαταραχή του φραγμού του δέρματος. Ο λόγος εμφανισής της είναι πολυπαραγοντικός καθώς εκτός από τον ισχυρό γενετικό της χαρακτήρα, ο δυτικός τρόπος ζωής, το περιβάλλον και η μειωμένη έκθεση σε λοιμώξεις παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της νόσου. Πιο συγκεκριμένα, έρευνες έχουν δείξει πως η μειωμένη έκθεση των παιδιών σε μικρόβια (αποστειρωμένο περιβάλλον), η μειωμένη επαφή με ζώα, η συχνή λήψη αντιβιοτικών κτλ βοηθούν στην εκδήλωση της νόσου καθώς με αυτόν τον τρόπο μειώνεται το μικροβίωμα του δέρματος. Η θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου πρέπει αρχικά να ξεκινάει με την απομάκρυνση πυροδοτικών παραγόντων, ενώ σε ήπιες καταστάσεις τοπικά ενυδατικά, κορτικοστεροειδή και αντιβιοτικά μπορούν να απαλύνουν τα συμπτώματα. Σε καταστάσεις πιο εκτεταμένες, συστηματικά κορτικοστεροειδή, αντιισταμινικά, φωτοθεραπεία, μονοκλωνικά αντισώματα, κυκλοσπορίνη κτλ είναι αρκετά αποτελεσματικά.
Την περίοδο της εφηβείας δεν είναι λίγα τα κορίτσια που ξεκινούν να μακιγιάρονται. Ποιες συμβουλές θα δίνατε σε μια έφηβη ώστε να διατηρεί ένα καθαρό και υγιές δέρμα δίχως προβλήματα (ακμής,κτλ);
Είναι γεγονός ότι όλα τα κορίτσια στην εφηβεία θέλουν να μοιάζουν μεγαλύτερες και να περιποιούνται τον εαυτό τους σαν ενήλικες γυναίκες. Αν μπορούσα να δώσω μια συμβουλή για αυτά τα κορίτσια, θα ήταν να επιλέγουν τα κατάλληλα καλλυντικά που ταιριάζουν στο κάθε δέρμα. Πιο συγκεκριμένα, τα άτομα με ακμή ή με δέρματα με τάση ακμής πρέπει πάντα να επιλέγουν τα αντίστοιχα make up, αντηλιακά , ενυδατικές κρέμες και σαπούνια, γιατί το ακατάλληλο προϊόν προκαλεί περισσότερη λιπαρότητα στο πρόσωπο και πιθανότατα έξαρση ακμής. Το ίδιο ισχύει και για τα κορίτσια που έχουν ξηρό ή μεικτό δέρμα στο πρόσωπο, καθώς δεν ταιριάζουν όλα τα προϊόντα σε όλα τα δέρματα όσο γνωστή ή καλή και να είναι η μάρκα των προϊόντων αυτών. Επιπλέον, σημαντικό είναι όσο δύσκολη και να είναι η μέρα μας, πάντα πριν τον ύπνο να σαπουνίζουμε και να ενυδατώνουμε το πρόσωπο μας (κάτι που ισχύει σε όλες τις ηλικίες και όχι μόνο στην εφηβεία). Τέλος, η κακιά συνήθεια να «ζουλάμε» ένα σπυράκι, είναι ότι χειρότερο μπορούμε να κάνουμε στο πρόσωπο μας, καθώς πιο πιθανό είναι να το μολύνουμε παρά να βοηθήσουμε να υποχωρήσει πιο σύντομα. Κλείνοντας, η σωστή διατροφή εμπλουτισμένη με φρούτα και λαχανικά, η πρόσληψη νερού, η αποφυγή καπνίσματος και ο επαρκής ύπνος βοηθούν άμεσα την επιδερμίδα μας σε όλες τις ηλικίες να παραμένει νεανική και να ακτινοβολεί υγεία.
Η Θεανώ Ασκοξυλάκη είναι Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος.
