«Ο χορός σε βγάζει από τη ζώνη της ασφάλειάς σου»

Φωτογραφίες: Άρης Τερζόπουλος

Το ταλέντο του υπερχειλίζει την εκάστοτε σκηνή και απλώνεται στα πέρατα του χορευτικού κόσμου, σαν φυσική ηχώ. Το ταλέντο του υπερχειλίζει την εκάστοτε σκηνή και απλώνεται στα πέρατα του χορευτικού κόσμου, σαν φυσική ηχώ. Ο Αντώνης Φωνιαδάκης, από την Ιεράπετρα της Κρήτης, με σπουδές στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης και υποτροφία στη σχολή του Μορίς Μπεζάρστην Ελβετία, ξεχωρίζει. Σπουδαίοι χορογράφοι όπως ο Γουίλιαμ Φορσάιθ, ο Νάτσο Ντουάτο, η Μαγκί Μαρέν, ο Γίρζι Κίλιαν, ο Οχάντ Ναχαρίν, ο Σαμπούρο Τεσιγκαουάρα τον έχουν επιλέξει για να πρωτοστατήσει στα έργα τους. Το 2014 φλέρταρε με το Χόλιγουντ δημιουργώντας την κινησιολογία των τρισδιάστατων χαρακτήρων που πρωταγωνίστησαν στην ταινία«Νώε» του Ντάρεν Αρονόφσκι. Ιδρυτής και χορογράφος της ομάδας Apotosoma / Andonis Foniadakis, στο νέο έργο του Wisteria Maiden  δημιουργεί ένα δικό του ευφάνταστο, κινητικό και εικαστικό σύμπαν, όπου το ανθρώπινο σώμα εμφανίζεται γεμάτο ενέργεια, δύναμη και αισθαντικότητα.  

Ποια είναι η θεματική προσέγγιση της παράστασης Wisteria Maiden; Ο κύριος άξονας ήταν το ιαπωνικό θέατρο kabuki και η ειδική τεχνοτροπία του, σύμφωνα με την οποία οι άντρες ηθοποιοί υποδύονται όλους τους γυναικείους ρόλους. Είχα παρατηρήσει ότι στο θέατρο kabuki υπάρχουν πολλά χορευτικά έργα, όχι απαραίτητα έργα με λόγο, αλλά έργα με καθαρή κίνηση. Ένα από αυτά τα έργα ήταν το Westeria Maiden, που ουσιαστικά είναι το σόλο μιας νεαρής κοπέλας, μιας γκέισας, η οποία έζησε με την φαντασία της έναν έρωτα ανεκπλήρωτο. Με αυτά τα ερεθίσματα λοιπόν, μπήκα στη διαδικασία να καταπιαστώ με τη συγκεκριμένη τεχνική. Να εξερευνήσω το πώς ένας άντρας μπορεί ενδεχομένως να κλειθεί να μεταφέρει την εικόνα μιας γυναίκας επί σκηνής. Το εικαστικό αποτέλεσμα της συγκεκριμένης παράστασης και οι αρτιότητα της εικόνας, γνώρισμα της ιαπωνικής αισθητικής, ήταν που με γοήτευσε. Η δε παρουσία της γυναίκας ήταν μια υποθετική κατάσταση, καθόλη τη διάρκεια της παράστασης. Δεν αφορούσε στα δυτικά πρότυπα, ήταν ένα στυλιζαρισμένο εύρημα. Το συγκεκριμένο στοιχείο του στυλιζαρίσματος με ερέθισε ώστε να δοκιμάσω να ασχοληθώ με αυτή τη θεματική, να την φέρω πιο κοντά στα δυτικά πρότυπα, χωρίς αυτό όμως να προσβάλλει ή να πηγαίνει εναντίον στη συγκεκριμένη μορφή θεάτρου. Κάπως έτσι άρχισε όλο το παιχνίδι. Δουλεύοντας βέβαια, είδα ότι το έργο δεν είναι μια απλή προσομοίωση του θεάτρου kabuki. Έτσι εντάχθηκαν νέα στοιχεία μέσα στην έρευνα και σήμερα, που ακόμα σμιλεύω το έργο, βλέπω ότι έχουμε να κάνουμε με ένα πολυμορφικό σκηνικό, όπου η ιδέα της μεταμόρφωσης είναι κυρίαρχη, η δράση της εμφάνισης/εξαφάνισης των χορευτών συνεχής, το ίδιο και η δράση της αλλοίωσης της εικόνας του ερμηνευτή από άντρα σε πλάσμα, από άντρα σε γυναίκα, από άντρα σε κούκλα. Άρα το ερώτημα που τείθεται, τελικά, είναι πώς θα μεταφέρουμε συναισθηματικές και ψυχολογικές συνθήκες άλλων χαρακτήρων, μέσα στο κορμί μας, στο κορμί των χορευτών.

Από πόσους χορευτές αποτελείται η συγκεκριμένη ομάδα; Από οχτώ χορευτές, οχτώ αγόρια.

Δουλεύετε πάντα ως ομάδα; Όχι. Η δική μου ομάδα υπάρχει ως πλατφόρμα. Ανάλογα με το project, κάνω ακροάσεις για να βρω χορευτές. Δεν έχω μόνιμους χορευτές. Στη συγκεκριμένη ομάδα έχω ξανασυνεργαστεί με τρεις από τους χορευτές, οι άλλοι είναι καινούργιοι. Είναι η πρώτη φορά που συνεργάζομαι με την Εύα Μανιδάκη, που κάνει τα σκηνικά, πρώτη φορά με τον Σάκη Μπιρμπίλη, που κάνει τα φώτα, αντιθέτως ο συνθέτης, ο Julien Tarride, είναι από τους μόνιμους συνεργάτες μου, το ίδιο και ο Τάσος Σωφρονίου, που κάνει τα κοστούμια, με τον οποίο δουλεύουμε μαζί τα τελευταία πέντε χρόνια.

Πόσο σημαντικό είναι το δέσιμο της ομάδας στο χορό; Πάρα πολύ. Όταν υπάρχει εμπιστοσύνη, όταν η τεχνική έχει “συμφωνηθεί” στην ομάδα τόσο στο στυλ όσο και στο πνεύμα, όλα γίνονται λίγο πιο γρήγορα, με μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς το τελικό αποτέλεσμα. Όταν η ομάδα “γεννιέται” κάθε φορά εκ νέου, με καινούργιες αφίξεις, υπάρχει πάντα ένας “χαμένος” χρόνος που πρέπει να κερδηθεί.

Θα μπορούσες να μου δώσεις το δικό σου ορισμό για το σύγχρονο χορό; Μιλάμε για πάρα πολύ μεγάλη έννοια. Ο χορός εκεί που έχει οδηγηθεί τα τελευταία δεκαπέντε με είκοσι χρόνια, έχει αγγίξει πάρα πολλές πτυχές, πέρα από τον χώρο του χορού. Η κοινωνική ζωή έχει εμπνεύσει το σύγχρονο χορό δημιουργώντας νέα χορευτικά παρακλάδια, για παράδειγμα το hip hop, το οποίο από χορός του δρόμου ενσωματώθηκε στην χορευτική κουλτούρα. Στο πλαίσιο των χορευτικών φεστιβάλ παρατηρούμε μια σημαντική διεύρυνση του περιεχομένου, οπότε η ιδέα του σύγχρονου χορού μεταβάλλεται διαρκώς. Θα έλεγα ότι ο σύγχρονος χορός αντιπροσωπεύει το πνεύμα της κάθε εποχής. Παρόλα αυτά δεν μπορώ να δώσω έναν ορισμό. Είχα πάντα ένα θέμα με τις κατηγορίες χορού, κλασικό, νεοκλασικό, μοντέρνο, post modern…

Δεν σου αρέσουν οι ταμπέλες και οι φόρμες. Δεν είναι αυτό. Απλά πιστεύω ότι η κατηγοριοποίηση αφορά περισσότερο στους θεωρητικούς ώστε να αξιολογήσουν και να χαρτογραφήσουν όλη αυτή την πληθώρα χορευτικών στυλ που υπάρχει. Για μένα, οτιδήποτε γίνεται τη συγκεκριμένη στιγμή είναι σύγχρονος χορός. Ακόμα κι ένας νέος νεοκλασικός χορογράφος που θα αποπειραθεί σήμερα να δημιουργήσει νεοκλασικό έργο βασιζόμενος σε στοιχεία του παρελθόντος, δεν παύει να είναι ένα παιδί με φρέσκια αντίληψη, με τις αισθήσεις, τις εικόνες και τη δυναμική του σήμερα. Άρα, κάτι εμβόλιμο από το σήμερα θα υπάρξει και σε αυτό το νεοκλασικό έργο. Σε όλους τους δημιουργούς πλέον υπάρχει ένα σύγχρονο στοιχείο, μια σύγχρονη ψυχή. Μπορεί να μην είναι εμφανής στο σύνολο του έργου, αλλά υπάρχει. Εδώ μιλάμε για τον επαναπροδιορισμό των παραδοσιακών μοτίβων μέσα από το σύγχρονο χορό. Έχω δει παραστάσεις χορού βασισμένες στη θεωρία και στο μοτίβο της αρχής των παραδοσιακών χορών, στη λιτότητά τους και στην επανάληψή τους. Έχει φτιαχτεί ένα καινούργιο πλαίσιο όπου διαφέρει η αισθητική, η δραματουργία είναι λίγο πιο μοντέρνα αλλά η βάση παραμένουν οι παραδοσιακοί χοροί. Κι αυτό ακόμα θεωερείται σύγχρονος χορός.

Είχα διαβάσει σε μια συνέντευξή σου ότι δεν επιδιώκεις μέσα από την τέχνη σου να κάνεις πολιτικό σχόλιο. Ναι, γιατί πιστεύω ότι η τέχνη από μόνη της είναι πολιτική. Η συγκεκριμένη φράση απομονώθηκε από ένα πλαίσιο συζήτησης γιατί μάλλον είναι αρκετά πιασάρικη για τον αναγνώστη. Το έργο μου εννοείται ότι έχει πολιτική χροιά. Αν δεις την παράσταση θα διαπιστώσεις ότι υπάρχει κάτι αμφιλεγόμενο πάνω στη σεξουαλικότητα, στο gender, στο διαχωρισμό αρσενικού και θηλυκού. Η προέκταση αυτού έχει σαφώς κοινωνικοπολιτική διάσταση. Το γεγονός ότι δεν επιλέγω ένα έργο με καθαρά πολιτικό περιεχόμενο, δε σημαίνει ότι δεν με αφορά η πολιτική. Ακόμα και η ευφορία, που ενδεχομένως θα δημιουργηθεί στο θεατή, έχει πολιτική χροιά. Ακόμα και πίσω από τις μπαλαρίνες υπάρχει μια πολιτική χροιά. Η καταπίεση της γυναίκας, η αντιμετώπισή της ως μία άρτια κούκλα από τον άντρα χορευτή. Γιατί η γυναίκα σε αυτή την περίπτωση να είναι μπιμπελό;

Πόσες ώρες την ημέρα χορεύεις; Στις πρόβες μας χορεύουμε οχτώ με εννέα ώρες καθημερινά.

Σκέφτεσαι με χορευτικές φιγούρες; Μπορώ να σκεφτώ μια ροή κινήσεων, ειδικά την ώρα που συνθέτω μια χορογραφία, αλλά δεν μπορώ να πω ότι σκέφτομαι με χορευτικές φιγούρες στην καθημερινότητά μου.

Πόσο σε βοηθάει στη χορογραφία το γεγονός ότι είσαι και ο ίδιος χορευτής; Πάρα πολύ. Είναι πολύ θετικό και σημαντικό για μένα. Γιατί αποδομώ τεχνικά την κίνηση και μπορώ και την μεταφέρω στους χορευτές επίσης βάση τεχνικής. Κι αυτό είναι ένα στοιχείο που το έχω ζήσει με έντονη σωματικότητα στη διάρκεια των χρόνων μου ως επαγγελματίας χορευτής, με πολλά και διαφορετικά στυλ.

Είσαι αυστηρός; Ναι, πάρα πολύ. Δεν μπορεί να μην είσαι πειθαρχημένος και να αποπειράσαι να δαμάσεις σε μη ανθρώπινα επίπεδα το σώμα σου. Γιατί ο χορός υπερβαίνει όρια, όχι μόνο σωματικά αλλά και ψυχικά, συναισθηματικά. Σε βάζει σε σφαίρες, οι οποίες είναι πολλές φορές επικίνδυνες γιατί μπορεί να έρθεις αντιμέτωπος με αμφιβολίες, με ερωτηματικά. Σε βγάζει από τη ζώνη της ασφάλειας και σε βάζει σε μια διαρκή αναζήτηση.

Θα μπορούσες να περιγράψεις τον εαυτό σου με μια χορογραφία; Ναι, αλλά δεν ξέρω πώς θα έμοιαζε. Κάθε φορά θα με περιέγραφα διαφορετικά. Ίσως κάθε φορά να περιέγραφα μια συγκεκριμένη αίσθηση ή ένα συναίσθημα της στιγμής. Όλα είναι τόσο ευμετάβλητα και τόσο σύνθετα.

Το επόμενό σου βήμα; Έχω μία πρεμιέρα στο Μιλάνο με την ιταλική ομάδα Aterballetto, κατόπιν κάνω ένα σόλο για το Φεστιβάλ Αθηνών που θα παρουσιαστεί τέλος Ιουλίου, με δική μου χορογραφία. Στη συνέχεια θα πάω στη Νέα Ζηλανδία για το Βασιλικό Μπαλέτο της Νέας Ζηλανδίας και παράλληλα βρίσκομαι σε συζητήσεις με την ομάδα Rambert του Λονδίνου για μια νέα συνεργασία.

Η αέναη κίνηση του Αντώνη Φωνιαδάκη. Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια ήταν πολύ έντονα και πολύ δημιουργικά. Προβλέπεται το ίδιο και για την επόμενη διετία, τριετία. Από ’κει και πέρα δεν ξέρω αν οι αντοχές θα είναι οι ίδιες αλλά όσο υπάρχει θέληση, αγάπη και σωματική ικανότητα, ναι, θα το κάνω. Θα χορεύω.

Ιnfo

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών/ 22, 23, 24, 25 Απριλίου/ 21:00 Ομάδα χορού: Andonis Foniadakis / Apotosoma Dance Co Καλλιτεχνικός διευθυντής – Χορογράφος: Αντώνης Φωνιαδάκης Μουσική: Julien Tarride Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη Σχεδιασμός φώτων: Σάκης Μπιρμπίλης Κοστούμια: Τάσος Σωφρονίου Δραματουργία: Νάσια Φουρτούνη Μάσκες: Μάρθα Φωκά Χορευτές: Αλέξανδρος Σταυρόπουλος, Άρης Παπαδόπουλος, Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου, Pierre Magendie, Nitsan Margaliot, Armando Disanto, David Essing, Joan Vercoutere Παραγωγή: Βασίλης Γρηγορόπουλος / visionary culture (www.visionaryculture.org)

Μετά την Αθήνα, το Wisteria Maiden και στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (29 Απριλίου 2015) .