Και ο Θεός … έπλασε την Μπε-Μπε 82 χρόνια πριν…

Και ο Θεός … έπλασε την Μπε-Μπε 82 χρόνια πριν…

Η Μπριζί Μπαρντό, η γυναίκα που άλλαξε την εικόνα μας για τις γυναίκες, η πιο κολακευμένη, καλοπληρωμένη αλλά και ταυτόχρονα αμφισβητημένη σταρτου γαλλικού σινεμά, ήρθε στον κόσμο σαν σήμερα 82 χρόνια πριν...Από την Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

“Μετά το ‘Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα’ έγινα διάσημη. Δεν μπορούσα πια να βγω στο δρόμο. Οι γυναίκες με μισούσαν… Αναγκάστηκα να ζήσω περιχαρακωμένη για πολλά χρόνια”, έλεγε η Μπριζίτ Μπαρντό στις αρχές της δεκαετίας του ‘80, εξηγώντας την απόφασή της να αφιερωθεί στον αγώνα της για την προστασία των ζώων και να αποσυρθεί στη βίλα του Σεν Τροπέ.

Είχαν περάσει ήδη επτά χρόνια και κάτι, από το 1973, που είχε αποσυρθεί από τον κινηματογράφο. Πολύ νωρίς για μια γυναίκα σαν κι εκείνη… Την πιο κολακευμένη, καλοπληρωμένη, αλλά και ταυτόχρονα αμφισβητημένη σταρ του γαλλικού κινηματογράφου. Από την αρχή κιόλας της καριέρας της, αυτό που της αμφισβητήθηκε– ακόμα και από τον ίδιο τον Ροζέ Βαντίμ, ο οποίος την ανέδειξε – ήταν οι υποκριτικές της ικανότητες. Κάποιες όμως από τις σαρανταεπτά ταινίες  που γύρισε, όπως “Όσα δεν έσβησε ο άνεμος”, “Ιδιωτική ζωή”, “Η περιφρόνηση”, “Το κορίτσι της ακολασίας”, εξακολουθούν να προβάλλονται στις κινηματογραφικές αίθουσες. Και αυτή είναι απόδειξη πως η Μπαρντό μπορούσε να παίξει…

https://www.youtube.com/watch?v=js3t51n3EQc

Ας ξεκινήσουμε όμως τη ιστορία από την αρχή… Από την εποχή που η Μπριζίτ ζει με τους γονείς της στο ακριβό 16ο Διαμέρισμα του Παρισιού…

Η Μπριζίτ Αν Μαρί Μπαρντό  γεννήθηκε  σαν σήμερα, 82 χρόνια πριν, στο Παρίσι. Είναι πρωτότοκη κόρη μιας εύπορης και καλλιεργημένης οικογένειας. Ο πατέρας της Λουί Μπαρντό ήταν μηχανικός και δούλευε στην οικογενειακή επιχείρηση παραγωγής βιομηχανικών αερίων. Η μητέρα της Μαρί Μισέλ είχε σπουδάσει χορό κι έγραφε ποίηση. Την παροτρύνει, λοιπόν, να ασχοληθεί κι εκείνη με το χορό και με τη μουσική.Τα παιδικά της χρόνια θα τα χαρακτήριζε ανέμελα, αν εξαιρέσει κανείς το κόμπλεξ της από την μυωπία, που την αναγκάζει να φορά γυαλιά από μικρή.Η Μπαρντό περιγράφει τον εαυτό της ως ένα “εσωστρεφές, δειλό και φοβισμένο παιδί.” Βρίσκει, τη διέξοδό της στο χορό. Η αναμφισβήτητη κλίση της της δίνει το βραβείο που θα της εξασφαλίσει την είσοδο στην Εθνική Σχολή Χορού. Ποιός όμως θα μπορούσε να φανταστεί την ατίθαση γυναίκα – παιδί, την τόσο αντίθετη με τα αυστηρά πρότυπα της κόρης της καλής οικογένειας, να εφαρμόζει την ασκητική πειθαρχία που απαιτεί η καριέρα της μπαλαρίνας; Ίσως ούτε η ίδια… Επιλέγει, λοιπόν, να εργαστεί ως μοντέλο.

Η απαράμιλλη ομορφιά, η φυσική χάρη , το ανάλαφρο βάδισμα της νεαρής Μπριζίτ,  δεν θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητα. Έφηβη, μόλις 15 ετών, ξεκινά καριέρα στο χώρο του μόντελινγκ, ποζάροντας σε εξώφυλλα περιοδικών.

Το 1949 κάνει την πρώτη της φωτογράφιση, στο καινούργιο τότε περιοδικό Elle, με τα αρχικά B.B., ώστε να προστατευτεί η οικογένειά της. Η Μπριζίτ είναι η ιδανική έφηβη του τέλους της δεκαετίας του ‘40.

Στις 8 Μαρτίου του 1950, ο Γάλλος σκηνοθέτη Ροζέ Βαντίμ αντικρίζει για πρώτη φορά το πρόσωπο της έφηβης Μπριζίτ στο εξώφυλλο του περιοδικού Elle. Εκείνος είναι μόλις 21 ετών κι εργάζεται ως βοηθός του σκηνοθέτη Μαρκ Αλεγκρέ -στον οποίο δείχνει το περιοδικό και προτείνει να χρησιμοποιήσουν το μοντέλο στην ταινία. Ο Αλεγκρέ του αναθέτει να τη βρει και να την πείσει να συνεργαστούν. Οι δύο νέοι συναντιούνται κι ερωτεύονται με την πρώτη ματιά. Η απόφασή τους να παντρευτούν, βρίσκει αντίθετη την αυστηρή οικογένειά της. Εκείνη νιώθει πως ο Βαντίμ είναι ο άντρας που θα της γνωρίσει τον κόσμο. Εκείνος είναι γοητευμένος από την ομορφιά και την αθωότητά της.

https://www.youtube.com/watch?v=eK5gJvXKUpY

“Mου έδωσε την εντύπωση του άγριου λύκου. Τρόμαζα αλλά και γοητευόμουν όταν με κοιτούσε. Δεν ήξερα πού ήμουν. Τον ήθελα.” λέει η Μπριζίτ για τον Ροζέ.

Στα 18 της κάνει την πρώτη της εμφάνισή στη μεγάλη οθόνη, κρατώντας ένα μικρό ρόλο στην κωμωδία του Ζαν Μπογιέ “Τρελλός για Αγάπη” (“Le trou normand”).

https://www.youtube.com/watch?v=DRG26DwTfPE

Με τη δεύτερη ταινία της, “Μανίνα, το κορίτσι χωρίς πέπλο, (“Manina, la fille sans voiles”) προκαλεί σκάνδαλο. Ο λόγος; Εμφανίζεται στην οθόνη με μπικίνι. Και αυτή η εμφάνιση, επικρατεί στο μεγαλύτερο μέρος της ταινίας. Τα πλούσια μαλλιά της ανεμίζουν ελεύθερα, τα υπέροχα πόδια της είναι γυμνά και με τη θάλασσα φόντο… Βρίσκεται στο φυσικό της στοιχείο… Κι εκεί έχει την ευκαιρία να εκφράσει τον έμφυτο αισθησιασμό της… Τότε είναι που αρχίζει να πλέκεται ο μύθος της “γατούλας του σεξ”.

https://www.youtube.com/watch?v=rnUZW1fcE44

Τον ίδιο χρόνο, το 1952,  παντρεύεται τον Γάλλο σκηνοθέτη Ροζέ Βαντίμ, ο οποίος θα την κάνει διάσημη, τέσσερα χρόνια αργότερα με την ταινία Και ο Θεός… έπλασε τη γυναίκα (Et Dieu… crea la femme”).  Η ταινία λογοκρίθηκε σε μεγάλο βαθμό στην Αμερική.  Η Μπριζίτ υποδύεται μια σεξουαλικά απελευθερωμένη γυναίκα που κατοικεί στην πόλη της Νότιας Γαλλίας, στο Σεν Τροπέ. Ο Βαντίμ οριοθετεί με τα παρακάτω λόγια το χαρακτήρα της:

“Ήθελα διαμέσου της Μπριζίτ, να αναπαραστήσω το κλίμα της εποχής, η Ζυλιέτ είναι ένα κορίτσι των καιρών της, που αποτινάσσει κάθε συναίσθημα ενοχής, κάθε ταμπού που της επιβάλλει η κοινωνία και της οποίας η σεξουαλικότητα είναι παντελώς απελευθερωμένη. Στην προπολεμική λογοτεχνία και τα φιλμ, θα την είχαν χαρακτηρίσει πόρνη. Στην εν λόγω ταινία, είναι μια πολύ νέα γυναίκα, γενναιόδωρη, καμιά φορά ανισόρροπη και τελικά ασυγκράτητη, που δεν έχει καμιά άλλη δικαιολογία παρά τη γενναιοδωρία της.”

Στα γυρίσματα της ταινίας διατηρεί δεσμό με τον συμπρωταγωνιστή της, Ζαν Λουί Τρεντινιάν – όπως την είχε προτρέψει ο Βαντίμ για να γίνει η ερμηνεία τους πιο ρεαλιστική. Οι ερωτικές σκηνές και το γυμνό κορμί της, είναι αρκετά προχωρημένα για την εποχή της… Αυτό όμως συμβάλει στη δημιουργία ενός μύθου. Της Μπε – Μπε… Καστανόξανθα μακριά μαλλιά όλο μπούκλες, η διάσημη κόμμωση “choucroute”, τονισμένα μάτια με μαύρο eye-liner, κόκκινα ή ροζ σαρκώδη χείλη… Αντί για φορέματα και κορσέδες φορά τζιν παντελόνια, σέξυ, εφαρμοστά ρούχα, φούστες με φαρδιές ζώνες, μπαλαρίνες, τζιν, T-shirt, το διάσημο μπικίνι που κάνει μόδα…

https://www.youtube.com/watch?v=EKUsgpOEUL0

https://www.youtube.com/watch?v=uqKTEZzS4qk

Η μοναδική ομορφιά της την κάνει αντικείμενο του πόθου για ολόκληρο τον ανδρικό πληθυσμό και η φήμη της παραβλήθηκε μ’ εκείνη τηςΓκρέτα Γκάρμπο και της Μάρλεν Ντίτριχ. Οι Γάλλοι διανοούμενοι την ύμνησαν. Η Σιμόν Ντε Μποβουάρ, το 1959, στο δοκίμιό της Το σύνδρομο της Λολίτας”, περιγράφει την Μπαρντό ως την ατμομηχανή της γυναικείας ιστορίας και τη χαρακτηρίζει ως την πρώτη και πιο απελευθερωμένη γυναίκα της μεταπολεμικής Γαλλίας.“Στο παιχνίδι της αγάπης, όσο ήταν κυνηγός, ήταν και θήραμα.” λέει χαρακτηριστικά, όπως γράφει το βιβλίο Brigitte Bardot : The Life, The Legend, The Movies.”

Τί κι αν το Χόλιγουντ της κάνει εντυπωσιακές προτάσεις… Εκείνη τις αρνείται όλες, επιθυμώντας να μείνει γαλλική αξία.

Φωτογραφίσεις, ταινίες, βραχύβιοι γάμοι…

Καλύτερα να μην είσαι πιστή παρά να είσαι πιστή επειδή δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς.λέει όταν μιλά για τις σχέσεις της.

Μετά το διαζύγιό της με τον μέντορά της, Ροζέ Βαντίμ, το 1957 ακολουθεί γάμος δύο χρόνια αργότερα με τον κατά δύο χρόνια μικρότερό της Ζακ Σαριέ, ηθοποιό και παραγωγό.

Με τον Σαριέ, αποκτά το μοναδικό της παιδί, το 1960, τον Νικολά-Ζακ Σαριέ.

https://www.youtube.com/watch?v=nK7IZzguUAs

Σε μια συνέντευξη, κάποτε, η δημοσιογράφος τη ρωτά αν ο γιος της την επισκέπτεται. Η απάντησή της περιγράφει τη σχέση τους και τη συναισθηματική της κατάσταση“Όχι, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν περιμένω. Τίποτα δεν περιμένω πια. Δεν υπήρξα καλή μητέρα και σήμερα δεν έχω το δικαίωμα να απαιτήσω να με βοηθήσει.”  Η Μπαρντό είχε αφήσει τον γιο της στους γονείς του συζύγους της για να ζήσει την ανέμελη ζωή της. Αυτή της η απόφαση εξοργίζει την κοινωνία της εποχής.

Το 1958 βγαίνει στις κινηματογραφικές αίθουσες μία από τις μεγάλες κλασικές του γαλλικού κινηματογράφου. Υβέτ, το κορίτσι της ακολασίαςτου Κλωντ Ωτάντ Λαρά, με τους Ζαν Γκαμπέν και Εντβίζ Φελιέ. Μια ταινίαπου πραγματεύεται την ιστορία ενός παριζιάνου δικηγόρου που εγκαταλείπει καριέρα και οικογένεια από αγάπη για την Υβέτ,-μια νέα γυναίκα που συμμετείχε σε μια αποτυχημένη ένοπλη ληστεία. Ο Γκαμπέν, ο οποίος αμφισβητούσε αρχικά την Μπαρντό, λέγοντας ποιο είναι αυτό το πράγμα που τριγυρίζει γυμνή”, ομολόγησε στο τέλος πως επρόκειτο για μια πραγματική κωμική ηθοποιό.

https://www.youtube.com/watch?v=MDs4G40-RBs

Την ίδια χρονιά, αγοράζει τη Μαντράγκ, μια έκταση στο Σεν-Τροπέ, συνεισφέροντας στο να γίνει αυτός ο τόπος θρυλικός. Όχι μόνο λόγω εξαιτίας της παρουσίας της αλλά και των τρελών πάρτυ που οργανώνει. Ο Τύπος της αποδίδει μια ζωή ελευθεριάζουσα και οι παπαράτσι δεν την αφήνουν ήσυχη.

Το 1960, βγαίνει στις αίθουσες ένα έγκλημα πάθους η “Αλήθεια, με τους Σαρλ Βενέλ, Σάμι Φρέι και Μαρί Ζοζέ Νατ. Η Μπαρντό την θεωρεί την καλύτερη ταινία της. Ωστόσο, ο σκηνοθέτης Ανρί Ζωρζ Κλουζώ, την υποβάλει σε αρκετά επίπονα γυρίσματα.

Το 1963, ακολουθεί ένα ντοκιμαντέρ, με τίτλο “Παπαράτσι”. Θέμα του, οι φωτογράφοι που δεν την αφήνουν ποτέ… Αναρίθμητα άρθρα την αποθεώνουν και άλλα τόσα την κατακρίνουν.

Δεν είναι λίγες οι φορές που βυθίζεται σε επώδυνες περιόδους κατάθλιψης… Είναι χαρακτηριστικό το ότι λίγους μήνες μετά τη γέννηση του γιου της, κάνει την πρώτη απόπειρα αυτοκτονίας, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας “La Verite”. Την μέρα που κλείνει τα 26 της χρόνια… Θα ακολουθήσουν άλλες δύο.

Μπορεί να είναι αντικείμενο του πόθου των αντρών, όμως οι γυναίκες ή τη φθονούν ή επιδιώκουν να της μοιάσουν. Είναι όμως και κάποιες που τη μισούν θανάσιμα. Η Μπαρντό δέχεται απειλητικά τηλεφωνήματα, ενώ άγνωστοι την βρίζουν στο δρόμο. Μία γυναίκα, μάλιστα, προσπαθεί να τη μαχαιρώσει, λέγοντας ότι “η Μπαρντό γινόταν πλούσια βγάζοντας τα ρούχα της, ενώ οι γιοι της Γαλλίας σκοτώνονταν στον πόλεμο εναντίον της Αλγερίας.

Η ασφυκτική πολιορκία των δημοσιογράφων, οι άγριες διαθέσεις των θαυμαστών της και η προδοσία του γραμματέως της – ο οποίος μεταφέρει διάφορα μυστικά της στον Τύπο-την σπρώχνουν στα όριά της.Στις 28 Σεπτεμβρίου 1983, την ημέρα που κλείνει τα 49 της χρόνια, κάνει την τελευταία απόπειρα...

https://www.youtube.com/watch?v=ETf1zrKk5W0

Στα διαλείμματα των κινηματογραφικών της υποχρεώσεων ασχολείται με τη μουσική και ηχογραφεί πολλά δημοφιλή τραγούδια:“Harley Davidson”, “Je Reviendrais Toujours Vers Toi”, “Je Me Donne A Qui Me Plait”, “Bubble gum”, “Contact”, “La Madrague”, “L`Appareil A Sous”, “Le Soleil De Ma Vie”, “On Demenage”, “Sidonie”, Tu Veux Pas”, “Tu Veux”. Οι δίσκοι της, όπως “Brigitte Bardot Sings” και “Special Bardot”, κυκλοφορούν τη δεκαετία του 1960. Η ερωτική μπαλάντα” (“Σ` αγαπώ…εγώ όχι πια”) γράφεται το 1967 από τον Σερζ Γκενζμπούρ -που την ερωτεύεται δυνατά- . Η Μπριζίτ αρνείται να την τραγουδήσει και την κάνει επιτυχία η Αγγλίδα στάρλετ Τζέιν Μπίρκιν, που διαδέχεται στην καρδιά του Σερζ την Μπε-Μπε.

Ακολουθούν ταινίες σπουδαίων Γάλλων σκηνοθετών, όπως του Λουί Μαλ (“Ιδιωτική Ζωή”, ”Βίβα Μαρία”), Ζαν Λικ Γκοντάρ (“Η Περιφρόνηση”) και του Ανρί Ζορζ Κλουζό (“Όσα δεν έσβησε ο άνεμος”). Το 1965, εμφανίζεται στο χιουμοριστικό φιλμ του Λουί Μαλ “Viva Maria!”, στο οποίο συμπρωταγωνιστεί με την Ζαν Μορό.  Με την αισθηματική κομεντί “Οι γυναίκες” (“Les Femmes”), αφήνει το στίγμα της.

Το 1961, τρομοκρατική ομάδα O. A. S. που εμπλεκόταν με τον πόλεμο στην Αλγερία, της ζητά 50.000 φράγκα για να μην ανατινάξουν το σπίτι της.Η Μπαρντό αρνείται να τα δώσει και η οργάνωση, τελικά δεν την δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Με αυτή, όμως, τη συνταρακτική είδηση ότι απειλείται  η Μπριζίτ Μπαρντό, κερδίζει  τη συμπάθεια του κόσμου και η δημοτικότητα της ηθοποιού ξεπερνά κάθε προηγούμενο.

Το 1966 κάνει και τρίτο γάμο με τον πολυεκατομμυριούχο Γερμανό πλέι-μπόι Γκίντερ Σακς, με τον οποίο όμως χωρίζει και πάλι τρία χρόνια αργότερα θέλοντας έτσι να απαλλαγεί από την επιφανειακή ζωή που έχει. Για τον Σακς η Μπριζίτ αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση της ζωής του. Δεν του λείπουν ούτε τα χρήματα ούτε η φαντασία. Την κατακτά καλύπτοντας το σπίτι της με ροδοπέταλα, τα οποία πετά από το ελικόπτερό του.

Το 1968, ο πρόεδρος Σαρλ ντε Γκωλ, δηλώνει πως η Μπριζίτ Μπαρντό φέρνει στη χώρα τόσο συνάλλαγμα, όσο και η αυτοκινηματοβιομηχανία Renault.Η εκτίμησή του για την απλότητα, την αφοπλιστική της ειλικρίνεια και το χιούμορ της είναι μέγαλη. Της προτείνει, λοιπόν, το 1969 να ποζάρει για την προτομή της Μαριάννας, του συμβόλου της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Γαλλικής ανεξαρτησίας, ελευθερίας, της Γαλλικής Επανάστασης. Η Μπριζίτ δέχεται και έτσι είναι η πρώτη προσωπικότητα που δανείζοντας τα χαρακτηριστικά της,- στην προτομή της Μαριάννας- ενσαρκώνει το γαλλικό σύμβολο. Η προτομή φιλοτεχνείται από τον καλλιτέχνη Αλέν Ασλάν.

Στα 39 της χρόνια αποσύρεται από τον καλλιτεχνικό χώρο. Λέει χαρακτηριστικά Χάρισα τα νιάτα μου και την ομορφιά μου στους άνδρες. Θα χαρίσω τη σοφία και την εμπειρία μου στα ζώα.”Μέσα από το ομώνυμο ίδρυμά που ιδρύει για την υπεράσπιση  των δικαιωμάτων των ζώων, δεν είναι λίγες οι φορές που στρέφει τα βέλη της κατά των ελληνικών αρχών για την αδιαφορία που επιδεικνύουν στην προστασία των ζώων. Το 1997, επισκέφτεται την Αθήνα γι’αυτό το σκοπό και τιμάται για τη δράση της από οικολογικές οργανώσεις.

Το 1983 δέχεται χτύπημα από τη μοίρα… Μαθαίνει πως πάσχει από καρκίνο του μαστού. Αρνείται πεισματικά οποιαδήποτε θεραπεία, θεωρώντας  ότι αυτή είναι η μοίρα της. Η φίλη της – ηθοποιός – Μαρίνα Βλαντί καταφέρνει να της αλλάξει γνώμη και να της σώσει κυριολεκτικά τη ζωή. 

Το 1992 παντρεύεται τον Γάλλο επιχειρηματία Μπερνάρ Ντ’ Ορμάλ, πρώην- σύμβουλο του ακροδεξιού ηγέτη Ζαν Μαρί Λεπέν. Κι αυτό είναι ένα γεγονός που στερεί αρκετά από τη δημοφιλία της.

Το 1999 εκδίδεται το βιβλίο της Le Carré de Pluton, στο οποίο αναφέρεται με ιδιαίτερα αρνητικούς χαρακτηρισμούς στον μουσουλμανικό πληθυσμό της Γαλλίας.Πληρώνει πρόστιμο 30.000 φράγκα για τις δηλώσεις της. Εκείνη όμως δε σταματά εδώ. Εκφράζεται με τον ίδιο τρόπο και στο επόμενο βιβλίο της, Un cri dans le silence.

Το 2004 καταδικάζεται πάλι σε χρηματική ποινή 5.000 ευρώ για πρόκληση ρατσιστικού μίσους. Το ίδιο και το 2008, όταν πληρώνει 15.000 ευρώ πρόστιμο για ρατσιστική επιστολή που στέλνει στον Γάλλο πρόεδρο, Νικολά Σαρκοζί.

Η Μπαρντό έχει μεγάλη οικονομική επιφάνεια και τα ποσά που της ζητούνται να καταβάλει είναι ασήμαντα για εκείνη. Το τίμημα όλων αυτών των κινήσεών της είναι η αμφισβήτηση του μύθου της, καθώς πολλοί την κατηγορούν ότι είναι μια γυναίκα που ενδιαφέρεται περισσότερο για τα ζώα, παρά για τους ανθρώπους.Εκείνη θεωρεί πως οι άνθρωποι ευθύνονται πάντα για τις πράξεις τους και τάσσεται υπέρ της θανατικής ποινής. “Ερωτοτροπεί” με το Εθνικό Μέτωπο του Λε Πεν, παίρνοντας συχνά και ανοιχτά, ακραίες φασιστικές θέσεις.

Το 1995, η Μπριζίτ Μπαρντό τοποθετείται από τοπεριοδικό Empire, στην 9η θέση της λίστας με τις 100 πιο σέξι σταρ στην ιστορία του κινηματογράφου και το 1997, στην 49η θέση με τις 100 κορυφαίες σταρ του κινηματογράφου.

https://www.youtube.com/watch?v=L9LTu87ohtU

https://www.youtube.com/watch?v=J9L09VcWJJo

Για όλους εμάς, η Μπαρντό αποτελεί έμβλημα της γυναικείας χειραφέτησης και σεξουαλικής απελευθέρωσης, ελεύθερη και προκλητική ενζενί, γυναίκα – παιδί,  σύμβολο του σεξ, ιέρεια και μούσα των μεγαλύτερων καλλιτεχνών της εποχής της…

Η Μπριζίτ, όμως, σε ένα απολογισμό της ζωής της θα πει:Υπήρξα πολύ ευτυχισμένη, πολύ πετυχημένη, πολύ όμορφη, πολύ διάσημη, πολύ πλούσια και πολύ δυστυχισμένη”…

Απόδειξη πως το “κλειδί της ευτυχίας” δεν βρίσκεται απαραίτητα ούτε στον πλούτο ούτε στηδόξα…

Πηγές:

– “Brigitte Bardot : The Life, The Legend, The Movies.”, Ginette Vincendeau

– “Brigitte Bardot : A Biography”, Barnett Singer

– Βικιπαίδεια

Σχετικά άρθρα