Viktor Zaretsky | Τα εκπληκτικά έργα του Ουκρανού Gustav Klimt

Ο Viktor Zaretsky δεν αποκαλείται τυχαία ως ο Ουκρανός Gustav Klimt. Στην πραγματικότητα, η επιρροή του Klimt στα έργα τέχνης του πρώτου, είναι αρκετά εμφανής. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι αντέγραψε τα έργα του Αυστριακού ζωγράφου. Ο Zaretsky ανέπτυξε τη δική του υπέροχη καλλιτεχνική γλώσσα, η οποία έκανε τους πίνακές του μοναδικούς.

Ποιος ήταν ο Victor Zaretsky

Ο Zaretsky ήταν Ουκρανός καλλιτέχνης του 20ού αιώνα. Όπως και η σύζυγός του, Alla Horska, ήταν ένας από τους “Sixtiers”. Αυτό είναι ένα όνομα που δόθηκε στην Ουκρανία στην ομάδα καλλιτεχνών της δεκαετίας του 1960 που απέρριψαν τις αρχές του κοινωνικού ρεαλισμού με τη δημιουργικότητά τους και αρνήθηκαν να αφήσουν τα έργα τέχνης τους (πίνακες, ποιήματα, θεατρικά έργα κ.λπ.) να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των σοβιετικών αρχών.

Οι Sixtiers ήταν μέρος του κινήματος των αντιφρονούντων. Υποστήριξαν την ανάπτυξη της ουκρανικής γλώσσας και του πολιτισμού συνολικά. Aυτή η ομάδα καλλιτεχνών έθεσε τα θεμέλια για την πραγματοποίηση των δικαιωμάτων του ουκρανικού λαού στο δικό του κράτος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι Sixtiers ακολουθούνταν συχνά, καλούνταν για ανάκριση, συλλαμβάνονταν και συχνά στέλνονταν στις ποινικές αποικίες. 

Στην αρχή της καριέρας του, ο Zaretsky αναφέρθηκε στα θέματα που είχαν απήχηση στον κοινωνικό ρεαλισμό. Ωστόσο, δεν ζωγράφισε πορτρέτα ηγετών. Οι πίνακες και τα ψηφιδωτά του αντανακλούν θέματα που βρήκαν απόηχο και ενσυναίσθηση μέσα του. Όπως  τα θέματα της εργασίας των αγροτών και των ανθρακωρύχων.

Ο κοινωνικός ρεαλισμός είναι μια ψευδο-καλλιτεχνική μέθοδος που διακήρυξε μια κοσμοθεωρητική έννοια μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Αυτό το συγκεκριμένο στυλ δεν είχε καμία σχέση με την καλλιτεχνική ποικιλομορφία, την αισθητική και τη μοναδικότητα των πινάκων ή των ποιημάτων. Η τέχνη έγινε τυπολατρική επειδή είχε μόνο μία λειτουργία – να υπηρετήσει τα συμφέροντα της εξουσίας.

Viktor Zaretsky, Hot day

Viktor Zaretsky, Harvesting flax, 1960

Μαζί με τη σύζυγό του, ήταν μέλος του Creative Youth Club Contemporary στο Κίεβο. Το ζευγάρι ταξίδεψε σε πολλές πόλεις της Ουκρανίας και δημιούργησαν εκεί καταπληκτικά ψηφιδωτά – Προμηθέας, Γη, Φωτιά και πολλά άλλα.

Την ίδια περίοδο, ο Zaretsky εργαζόταν πάνω σε πίνακες ζωγραφικής σε στυλ Avant-Garde.

Viktor Zaretsky, Μαριούπολη. Η καντίνα των ουκρανικών πιάτων, δεκαετία του 1960

Viktor Zaretsky, Προμηθέας, 1966

Viktor Zaretsky, Η νυχτερινή σύλληψη, 1962

Το 1970 ήταν μια τραγική χρονιά για τον Zaretsky. Έχασε τον πατέρα και τη γυναίκα του την ίδια μέρα. Δεν έγινε ποτέ πλήρης έρευνα και η υπόθεση χαρακτηρίστηκε ως ενδοοικογενειακή βία. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, ο πατέρας του σκότωσε πρώτα τη νύφη του και στη συνέχεια αυτοκτόνησε πέφτοντας κάτω από ένα τρένο. Ωστόσο, υπήρχαν πολλές ασάφειες στην υπόθεση που υποδηλώνουν ότι είχε κατασκευαστεί. Η οικογένεια της συζύγου του και η συνοδεία της ήταν βέβαιοι ότι οι φόνοι διαπράχθηκαν από την KGB.

Viktor Zaretsky και Alla Horska, δεκαετία του 1960

Μετά από αυτά τα τραγικά γεγονότα, η κατάθλιψη μπήκε στην ζωή του. Υπήρχαν λιγότερες κοινωνικές επαφές και πολύ περισσότερη δουλειά στη ζωή του Zaretsky. Φαίνεται ότι σε τόσο δύσκολες περιόδους της ζωής, όταν όλες οι αισθήσεις ανακατεύονται σε μια δίνη συναισθημάτων, οι καμβάδες θα έπρεπε να έχουν πιο ζοφερά θέματα και χρώματα. Ίσως, αλλά όχι στην περίπτωση του καλλιτέχνη. Οι πίνακές του σε στυλ Secession, για τους οποίους πήρε το παρατσούκλι ο “Ουκρανός Klimt” και τον έκαναν διάσημο, δημιουργήθηκαν τις δεκαετίες 1970-1980.

Αριστερά: Gustav Klimt, Bauerngarten, 1907, Δεξιά: Viktor Zaretsky, Mallow, 1989. 

Τα γυναικεία πορτρέτα του ήταν ιδιαίτερα ελκυστικά. Ο καλλιτέχνης απεικόνισε τα μοντέλα του ως πριγκίπισσες από τα παιδικά του όνειρα ή ως Αιγύπτιες βασίλισσες στους πίνακες της εποχής του Νέου Βασιλείου, ή σαν γυναίκες στα πορτρέτα του Diego Velasquez, καθώς και στους μυστικιστικούς πίνακες των Προ-Ραφαηλιτών ή σε εικόνες του Gustav Klimt. Τα ρούχα και τα αξεσουάρ τους ήταν έντονα διακοσμητικά με φόντο διάσπαρτους πολύτιμους λίθους που μοιάζουν με μωσαϊκό ή ιδιότροπα σχέδια λουλουδιών και διακοσμητικών μοτίβων. Όλα αυτά ήταν απολύτως άτυπα για την κυρίαρχη τότε τέχνη του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.

Viktor Zaretsky, Portrait of Raisa Nedashkivska as Catherine Bilokur, 1989

Viktor Zaretsky, Portrait of Tatiana Tsimbal, 1987. 

H χρήση ζωντανών χρωμάτων δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε πια θυμός, πόνος, θλίψη, άγχος ή αγανάκτηση. Συγκεκριμένα, απεικόνιζε επανειλημμένα τη γυναίκα του – με αλληγορικό ή όχι τρόπο.

Viktor Zaretsky, Η ψυχή ανεβαίνει στον ουρανό, 1971-1972

Viktor Zaretsky, Φωτεινή ψυχή. Στη μνήμη της Alla Horska, 1989

Για τον καλλιτέχνη, η πραγματικότητα και οι ελπίδες που δεν πραγματοποιήθηκαν έσβησαν. Για κάποιο διάστημα, η ζωή του Zaretsky συνεχίστηκε στη δική του τέχνη, όπου η ελπίδα ήταν ακόμα ζωντανή και όλα ήταν δυνατά.

Viktor Zaretsky, Evening, Dream, 1983

Το στυλ του είναι στην πραγματικότητα πολύ παρόμοιο με του Klimt. Ωστόσο, ο Zaretsky πρόσθεσε πολλή δική του δημιουργικότητα. Συγκεκριμένα, συχνά παρουσιάζονται στοιχεία της ουκρανικής λαϊκής και διακοσμητικής-εφαρμοσμένης τέχνης.

Viktor Zaretsky, Γυναίκα στρατιώτης, 1987-1988

Viktor Zaretsky, Πασχαλινή νεκρή φύση, 1989

 Η στενή συγγένεια των δικών του απόψεων και κοσμοθεωρίας με το έργο του Klimt ήταν πολύ εντυπωσιακή. Ο καλλιτέχνης είχε την αίσθηση ότι είχε βρει ένα χαμένο πράγμα από καιρό, ήταν σαν να είχε γνωρίσει έναν δίδυμο αδερφό, που τους είχαν χωρίσει στο χρόνο και στο χώρο. Όλα του φαινόταν ότι δεν ήταν τυχαία. Ο Zaretsky είδε τον Klimt όχι ως γκουρού, αλλά ως έναν συναγωνιστή και συνάδελφο που κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα και επιτεύγματα στη δουλειά του. Σε εκείνον βρήκε το δικό του alter ego, κάτι που δεν είχε καμία ευκαιρία να βιώσει, δηλαδή την ελευθερία της δημιουργικότητας χωρίς ιδεολογικούς περιορισμούς.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, ο Zaretsky είχε μόνο μία ατομική έκθεση. Πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκθέσεων του Οίκου Επιστημόνων του Κιέβου το 1989, ένα χρόνο πριν από το θάνατο του δημιουργού του Ουκρανικού Νεο-Αποσχίσματος.

Viktor Zaretsky, 1989.

Τα έργα του εκτιμώνται τόσο στον ουκρανικό πολιτιστικό χώρο όσο και έξω από αυτόν. Για παράδειγμα, το 1990, 20 πίνακες του καλλιτέχνη πουλήθηκαν σε δημοπρασία Christie`s.

Εκτός από μουσεία, οι πίνακες του Zaretsky αποθηκεύονται σε ιδιωτικές συλλογές στην Ουκρανία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Ελβετία και τη Γαλλία. Η αξία των έργων τέχνης του υποδεικνύεται επίσης από το γεγονός ότι τα έργα του είναι συχνά πλαστά.