«Lego Iran» ή ο πόλεμος ως content
Πώς η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν έγινε viral περιεχόμενο στα social media μέσα από σύντομα clips με AI-generated animation και μουσική;
Μπορεί να στεκόμαστε απέναντι σε κάθε είδους AI slop περιεχόμενο, τόσο για λόγους επαγγελματικής ηθικής όσο και για λόγους στοιχειώδους αισθητικής, όμως δεν απορούμε καθόλου με το virality που κερδίζει διαρκώς η προπαγάνδα της Explosive Media. Πρόκειται για την εταιρεία παραγωγής πίσω από τα βιντεάκια που αντλούν έμπνευση από το γνώριμο σύμπαν των Lego movies για να μιλήσουν για τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν με έναν τρόπο που δεν είχαμε φανταστεί.
Έτσι, σκηνές καταστροφής και πολέμου ντύνονται με μια παράδοξη «παιχνιδιάρικη» αισθητική. Η Explosive Media φαίνεται να κατανοεί ότι, στη σύγχρονη οικονομία της προσοχής, το σοκ από μόνο του δεν αρκεί. Το μήνυμα πρέπει να «ντυθεί» με κάτι οικείο, αναγνωρίσιμο και εύπεπτο. Εδώ ακριβώς μπαίνει στη συζήτηση η λεγόμενη «slopaganda»: φθηνό, μαζικά παραγόμενο περιεχόμενο μέσω τεχνητής νοημοσύνης, που όμως αποδεικνύεται εξαιρετικά αποτελεσματικό.
Στα βίντεο αυτά, οι εικόνες που επιστρατεύονται είναι τόσο γνώριμες όσο και αποστασιοποιημένες: μικροσκοπικά μαχητικά απογειώνονται μέσα από pixelated βάσεις, βαλλιστικοί πύραυλοι διασχίζουν τον ουρανό, πόλεις καταρρέουν σε συμμετρικές εκρήξεις από πλαστικά τουβλάκια. Οι ηγέτες εμφανίζονται ως καρικατούρες με υπερτονισμένα χαρακτηριστικά, ενώ στρατιώτες κινούνται σαν άκαμπτες πλαστικές φιγούρες. Ακόμη και οι πιο βίαιες σκηνές, όπως βομβαρδισμοί και δολοφονίες αμάχων, αποδίδονται με μια αισθητική καθαρότητα, χωρίς χάος και χωρίς το βάρος της πραγματικής απώλειας. Όμως, όπως παραδέχτηκε απρόθυμα ο εκπρόσωπος της Explosive Media, «Mr Explosive», προσκεκλημένος στο podcast του BBC «Top Comment», το ιρανικό καθεστώς αποτελεί βασικό «πελάτη» της εταιρείας.
Καλώς ήρθατε στη Slopaganda
Αν και η υπόσχεση για μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική ελευθερία με την οποία μάς συστήθηκαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει διαψευστεί εδώ και καιρό, είμαστε ξανά μπροστά σε μια πολύ άβολη αλήθεια: η παραγωγή προπαγάνδας απαιτεί πια ελάχιστους πόρους, σκέψη και χρόνο, αλλά αποδίδει τεράστια νούμερα με ιλιγγιώδεις ταχύτητες.
Σε αυτό το νέο οικοσύστημα, που συνθέτουν memes και πιασάρικα ραπς, η καρικατούρα του Ντόναλντ Τραμπ πρωταγωνιστεί. Ο βασιλιάς του «memetic warfare» βρίσκει επιτέλους τον δάσκαλό του στους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς του Ιράν, οι οποίοι δεν περιορίζονται πλέον σε παραδοσιακές μορφές επικοινωνίας, αλλά επενδύουν σε ένα υβριδικό περιβάλλον, όπου η εικόνα, ο ήχος και το meme λειτουργούν ως ενιαίο αφήγημα. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς προπαγάνδα με τη στενή έννοια, αλλά ένα συνεχές ρεύμα περιεχομένου που μιμείται την αισθητική της ποπ κουλτούρας για να απευθυνθεί μαζικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δύναμη του virality δεν προκύπτει μόνο από το σοκ ή την πόλωση, αλλά από την ίδια τη δομή του περιεχομένου: σύντομα clips, έντονη μουσική, αναγνωρίσιμα οπτικά μοτίβα. Το «slopaganda» δεν βασίζεται μόνο στη χειραγώγηση μέσα από κάτι τόσο οικείο όσο το κινηματογραφικό Lego σύμπαν, αλλά και στην επιλογή θεματικών που συχνά απουσιάζουν ή εμφανίζονται αποσπασματικά στα δυτικά μέσα ενημέρωσης. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται η εντύπωση μιας «εναλλακτικής οπτικής», ανεξάρτητα από το αν τα επιμέρους στοιχεία είναι ακριβή, διαστρεβλωμένα ή πλήρως κατασκευασμένα. Η αίσθηση της αποκάλυψης γίνεται καύσιμο για ακόμη πιο γρήγορη διάδοση της πληροφορίας.
Να χαζεύεις τον πόλεμο στο feed σου
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι αυτά που δείχνουν αυτά τα βίντεο, αλλά ο τρόπος που μαθαίνουμε να τα βλέπουμε. Ο πόλεμος «καταναλώνεται» σαν σκηνή από Lego ταινία· όχι λιγότερο βίαιος, αλλά πιο εύπεπτος, σχεδόν διασκεδαστικός. Ο πόλεμος έχει δράση, οι εκρήξεις έχουν ένα καταιγιστικό soundtrack, οι χαρακτήρες θυμίζουν κάτι γνώριμο. Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβεις, δεν βλέπεις την απεικόνιση ενός πραγματικού πολέμου, αλλά ένα ακόμα clip στο feed σου.
Το πιο κρίσιμο στοιχείο του «Lego Iran» είναι ότι αυτή η μορφή επικοινωνίας δεν απευθύνεται σε εξειδικευμένα πολιτικά κοινά. Αντίθετα, στοχεύει σε όλους όσους κινούνται μέσα στο περιβάλλον των social media, δηλαδή σχεδόν τους πάντες. Με αυτόν τον τρόπο, η προπαγάνδα παύει να είναι μια οργανωμένη καμπάνια και γίνεται ροή περιεχομένου μέσα στο ίδιο οικοσύστημα, όπου κυκλοφορούν memes, trends, διαφήμιση και AI slop με το τσουβάλι. Ίσως αυτή να είναι η πραγματική δύναμη της «slopaganda»: δεν προσπαθεί να σε πείσει ότι κάτι είναι αλήθεια. Αρκεί να στο κάνει να μοιάζει οικείο, σαν παιχνίδι. Και όταν η προπαγάνδα αρχίζει να μοιάζει με παιχνίδι, το πρόβλημα δεν είναι ότι την πιστεύεις. Είναι ότι παύεις να τη βλέπεις ως προπαγάνδα.
Διαβάστε επίσης
