Πόσο θα αντέξει ο Τσίπρας;
Δεν έχει σημασία. Θα αντέξει όσο είναι χρήσιμος. Έτσι κι αλλιώς πια, μετά τις εκλογές στην Νέα Δημοκρατία, ο Αλέξης Τσίπρας, δουλεύει για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.- Από τον Άρη Τερζόπουλο
Όταν ο Αλέξης Τσίπρας βγάζει εκείνα τα τραγικά διαγγέλματα στην τηλεόραση, που δίνουν άφθονο υλικό για την εκπομπή του Μάνου Βουλαρινού, στο ραδιόφωνο του Σκάι, παίρνει ένα ιδιαίτερο ύφος, που του πάει αρκετά. Ενώνει κάπως τα φρύδια και σηκώνει το κέντρο τους λίγο προς τα πάνω, μισοκλείνοντας και τα μάτια. Είναι ένα ύφος που το είχε λανσάρει πολλές δεκαετίες πριν, ο Τζέημς Ντην και άλλοι σταρ της δεκαετίας του πενήντα. Είναι το λεγόμενο «ύφος του καπνιστή», κάτι που κάνουν πολλοί καπνιστές όταν τραβάνε μια γερή τζούρα από το τσιγάρο τους. Συνήθως το κάνουν για να μην μπαίνει ο καπνός στα μάτια τους, αλλά και γιατί προσθέτει μια νότα μαγκιάς στο παρουσιαστικό τους, του τύπου «δεν ξέρεις πόσα έχω περάσει εγώ μικρό…».
Εκείνοι που ασχολούνται όμως με την ψυχολογία της έκφρασης, λένε και άλλα ενδιαφέροντα για το «ύφος του καπνιστή». Σύμφωνα με την ψυχολογία λοιπόν, αυτό το ύφος το παίρνουν κυρίως οι άνδρες που θέλουν να γοητεύσουν, την γυναίκα, ή το κοινό ή όποιον τέλος πάντων απέναντί τους, αλλά και όσοι έχουν δυσκολία με την διανοητική λειτουργία. Είναι πολύ πιθανόν ο Αλέξης Τσίπρας να ανήκει σε όλες μαζί τις κατηγορίες.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση που δίνει στην δημοσιότητα η Νομική Σχολή του Χάρβαρντ, ο Αλέξης Τσίπρας κατέκτησε την πρώτη θέση, στην λίστα των 10 χειρότερων τακτικών διαπραγματεύσεων του 2015. Όπως αναφέρεται στην σχετική παράγραφο που τιτλοφορείται « Επικίνδυνα παιχνίδια με τους ευεργέτες», ο Αλέξης Τσίπρας προσεγγίζοντας τους ξένους δανειστές, προκειμένου να εξασφαλίσει ένα νέο πακέτο οικονομικής βοήθειας, εμφανίστηκε υπερβολικά επιθετικός, κάτι που προφανώς δεν έγινε αποδεκτό από την άλλη πλευρά. Επειδή ήταν δυσαρεστημένος με τους όρους της συμφωνίας που βρισκόταν τη δεδομένη στιγμή στο τραπέζι, ο κ. Τσίπρας την έθεσε σε δημοψήφισμα. Όταν οι Έλληνες την απέρριψαν, η ελληνική οικονομία κατακρημνίστηκε ακόμα περισσότερο, και ο κ. Τσίπρας με την ομάδα του αναγκάστηκαν να συνάψουν μια ακόμα δυσμενέστερη συμφωνία με την Ευρώπη.
Στην διάρκεια της περσινής χρονιάς, όσο παρακολουθούσα τον Αλέξη Τσίπρα, να κάνει αυτήν την τραγική από κάθε άποψη διαπραγμάτευση, αναρωτιόμουν, αν πραγματικά είναι δυνατόν να είναι κανείς τόσο ηλίθιος, για να διαπραγματεύεται με αυτόν τον τρόπο. Την λέξη «ηλίθιος» δεν την χρησιμοποιώ υβριστικά, αλλά όσο γίνεται με την επιστημονική έννοια του όρου. Υποθέτω ότι αυτή η ελληνική διαπραγμάτευση, θα μείνει στα χρονικά και με βάση τα αποτελέσματά της, ως το είδος της διαπραγμάτευσης που θα έπρεπε να διδάσκεται ως παράδειγμα προς αποφυγήν.
Ο Αλέξης Τσίπρας έκανε ένα τεράστιο λάθος στρατηγικής, που το εκμεταλλεύτηκαν με τον καλύτερο τρόπο, όσοι διαπραγματεύτηκαν μαζί του. Το κεφαλαιώδες λάθος που έκανε ο Τσίπρας, ήταν ότι βιάστηκε να κυβερνήσει. Αν είχε έστω και στοιχειώδη στρατηγική ικανότητα, θα είχε αφήσει τον Σαμαρά να κυβερνήσει για έναν σχεδόν ακόμη χρόνο. Να περάσει όλα τα σχετικά δύσκολα ή ευκολότερα μέτρα, ίσως για το ασφαλιστικό αν χρειαζόταν, για το αγροτικό ή αν είχε χρειαστεί να υπογραφεί κάποιο συμπληρωματικό ίσως μικρότερο Μνημόνιο και τις απαραίτητες ιδιωτικοποιήσεις. Έτσι θα παρελάμβανε μια έτοιμη κατάσταση για ανάπτυξη.
Τα εγχώρια Μέσα Ενημέρωσης, με την τεράστια αφέλεια που τα διακρίνει, έχουν αναγνωρίσει στον Τσίπρα μεγάλες επικοινωνιακές ικανότητες. Αυτά μόνο στην Ελλάδα γίνονται. Οι γκάφες που κάνει ο Τσίπρας σε κάθε επίπεδο δεν έχουν τέλος. Είναι θέμα αισθητηρίου. Ποιος νομίζει τι. Μόνο εκείνη η συνέντευξη με τον Κλίντον θα έφθανε.
Τέλος πάντων. Τα πράγματα όμως ρυθμίζονται αλλιώς. Ο Τσίπρας, ο Σύριζα και η Αριστερά ήταν μια αναγκαιότητα για πολλούς και διάφορους λόγους, Για όσους καταλαβαίνουν ο Τσίπρας υπήρξε ο «χρήσιμος ηλίθιος», όπως έλεγαν κάποτε και οι κομμουνιστές, που ανέλαβε να κατεδαφίσει συνολικά την έννοια της «Αριστεράς». Το βάζω σε εισαγωγικά γιατί αυτό το πράγμα, όπως και η «Δεξιά», υπάρχουν μόνο σε επίπεδο παλαιών συμβολισμών και όχι της σημερινής πραγματικότητας.
Η ανάδειξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην αρχηγία της Νέας Δημοκρατίας, στέρησε από τον Τσίπρα, το μοναδικό πλεονέκτημα που είχε και που ήταν αρκετό για να τον οδηγήσει στην Πρωθυπουργία. Το ότι ήταν νέος. Νέος όμως μόνο στην ηλικία. Γιατί στις ιδέες και στον τρόπο άσκησης της εξουσίας, ανήκει στον προηγούμενο αιώνα και μάλλον προς την αρχή του παρά προς το τέλος του, τότε που ο κόσμος μασούσε τα παραμύθια σαν κουτόχορτο.
Η σημερινή εποχή ανήκει στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και ο Τσίπρας έπαιζε σχετικά μόνος όταν απέναντι του είχε τον Σαμαρά και τον Βενιζέλο, που σαν επικοινωνιακό μοντέλο ανήκουν και αυτοί σε παλαιότερες εποχές. Ο Τσίπρας είχε εκμεταλλευτεί την επικοινωνιακή νοοτροπία της εποχής, έχοντας εγκαταστήσει δεκάδες ή εκατοντάδες πιτσιρικάδες στα υπόγεια της Κουμουνδούρου, που είχαν αναλάβει συστηματικά το έργο της προπαγάνδας του Σύριζα, τότε που μπορούσε ανέξοδα να υπόσχεται τα πάντα στους πάντες. Ένα χρόνο αργότερα όμως τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά και το μόνο που έχει απομείνει από την επαναστατικότητα του Σύριζα και του Τσίπρα, είναι το στυλ του ταβερνιάρη χωρίς γραβάτα.
Σε επίπεδο επικοινωνίας ο Τσίπρας δεν θα μπορέσει να σταθεί απέναντι στον Μητσοτάκη. Σε μια εξαιρετικά γρήγορη εποχή, ο Αλέξης Τσίπρας είναι ήδη «παλιό φρούτο» και επιπλέον η άσκηση της εξουσίας που είναι πολύ πιο δύσκολη δουλειά από την αντιπολίτευση, δεν του αφήνει σχεδόν κανένα επιχείρημα. Ουσιαστικά αυτό που έφερε τον Μητσοτάκη στην αρχηγία της Νέας Δημοκρατίας και κατά πάσα πιθανότητα στην Πρωθυπουργία αργά ή γρήγορα είναι ο ίδιος ο Τσίπρας, όπως ακριβώς πριν από 25 χρόνια ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε κάνει Πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.
Όμως όλα αυτά είναι σχετικότητες. Το μεγάλο παιχνίδι που παίζεται είναι ανάμεσα στον Κρατισμό και στην Ιδιωτική Οικονομία. Στα χρόνια που προηγήθηκαν, είτε «δεξιές» είτε «αριστερές» κυβερνήσεις ήταν στο τιμόνι, το κυρίαρχο πολιτικό μέγεθος ήταν το Κράτος και τα αναρίθμητα πλοκάμια του, κάτι που νομοτελειακά οδήγησε στην χρεοκοπία.
Το Κράτος δεν γίνεται να καταργηθεί. Γίνεται όμως να προσαρμοστεί στην σημερινή πραγματικότητα. Και η Οικονομία δεν γίνεται να ξεπεράσει την κρίση της αν δεν αφεθεί ελεύθερη η επιχειρηματικότητα. Για την Ελλάδα έχει φτάσει η ώρα του «Ιστορικού Συμβιβασμού» ανάμεσα στον Κρατισμό και την Ιδιωτική Οικονομία. Το αν αυτό θα το πετύχει ο Τσίπρας η ο Μητσοτάκης δεν έχει και ιδιαίτερη σημασία.
Ένα είναι το γεγονός. Με τον περίεργο τρόπο που λειτουργεί και τιμωρεί η πραγματικότητα, για τουλάχιστον ένα χρόνο ο Αλέξης Τσίπρας, θα στρώνει τον δρόμο στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Εκεί πάνω κάτω θα τελειώσει και η χρησιμότητά του, στην ερμηνεία ενός ρόλου που τον ερμήνευσε απόλυτα πειστικά.
