Σαν σήμερα, 19 Φεβρουαρίου | Καθαρά Δευτέρα & το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας
Αντρέ Μπρετόν, Γεώργιος Παπανικολάου,Πωλ Σάιμον & άλλα ακόμη .-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Kαθαρά Δευτέρα & το έθιμο της λαγάνας…
Το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας πάντα πρωταγωνιστεί στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας. Ποιά είναι άραγε η ιστορία της που χάνεται στους αιώνες;
Η λαγάνα είναι ο άρτος (ψωμί) που φτιάχνεται με παραδοσιακό τρόπο στην Ελλάδα μόνο μια μέρα του χρόνου. Την Καθαρή Δευτέρα. Το όνομά της έχει ρίζες από το αρχαίο ελληνικό “λάγανον”. Πρόκειται για πλακωτή ζύμη που παρασκευάζεται από αλεύρι και νερό. Αυτό σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής. Σε πολλά κείμενα της αρχαιότητας, η λαγάνα αναφέρεται ως έδεσμα. Ένα από αυτά είναι οι Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη. Εκεί, αναφέρεται η φράση λαγάνα πέττετται δηλαδή λαγάνες γίνονται.Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως “Το γλύκισμα των φτωχών”.
Η ονομασία της “Καθαρά” προέρχεται από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, μέχρι την ημέρα της κάθαρσης. Εν συνεχεία τα κρεμούσαν στη θέση τους κι εκεί παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Εκείνη την ημέρα εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο, έστρωναν κάτω στη γη κι έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά, όπως χαλβά, ελιές, ταραμά.
Σύμφωνα με μια θεωρία, η λαγάνα παρομοιάζεται με τον άρτο που κατανάλωσαν οι Ισραηλίτες κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, από τότε και μέχρι που ο Χριστός ευλόγησε τον ένζυμο άρτο. Τα αρτοποιεία μένουν ανοικτά τη συγκεκριμένη μέρα, σε αντίθεση με τα περισσότερα εμπορικά καταστήματα. Αυτό συμβαίνει αποκλειστικά για την παρασκευή και διάθεση της νόστιμης λαγάνας.
Γεγονότα
1878: Υπογράφεται η μεταξύ Ρώσων και Τούρκων η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου με την οποία προσαρτούνται εδάφη της Μακεδονίας και Θράκης στη Βουλγαρία. Η συνθήκη αυτή ανετράπη από του Βερολίνου στις 13 Ιουλίου του ίδιου έτους.
1945: Ξεκινά η Μάχη της Ιβοζίμα.
1952: Η Ελλάδα επικυρώνει το Σύμφωνο του ΝΑΤΟ.
1964: Ο Πωλ Σάιμον γράφει τομ τραγούδι: The Sound of Silence.
1971: Ο Πωλ ΜακΚάρτνεϋ κινείται νομικά ενάντια των Beatles.
Γεννήσεις
1473: Νικόλαος Κοπέρνικος, Πολωνός αστρονόμος και μαθηματικός
1660: Φρίντριχ Χόφμαν, Γερμανός γιατρός και χημικός
1859: Σβάντε Αρρένιους, Σουηδός χημικός, βραβείο Νόμπελ 1903
1876: Κονσταντίν Μπρανκούζι, Ρουμάνος γλύπτης
1896: Αντρέ Μπρετόν, Γάλλος λογοτέχνης, ποιητής και δοκιμιογράφος.
1941: Ντέιβιντ Γκρος, Αμερικανός φυσικός
1948: Tony Iommi, Άγγλος συνθέτης και κιθαρίστας της Rock, μέλος των Black Sabbath
1957: Φάλκο, Αυστριακός μουσικός
Θάνατοι
1897: Καρλ Βάιερστρας, Γερμανός μαθηματικός
1916: Έρνστ Μαχ, Αυστριακός-Τσέχος φυσικός και φιλόσοφος
1936: Μαξ Σρεκ, Γερμανός ηθοποιός
1951: Αντρέ Ζιντ, Γάλλος συγγραφέας
1952: Κνούτ Χάμσουν, Νορβηγός συγγραφέας
1962: Γεώργιος Παπανικολάου, Έλληνας ερευνητής/ γιατρός που δημιούργησε το τεστ ΠΑΠ
1980: Δημήτριος Βρανόπουλος, Έλληνας πολιτικός, υπουργός Συγκοινωνιών
2016: Ουμπέρτο Έκο, Ιταλός φιλόσοφος και συγγραφέας
