Άντι Γουόρχολ | 9 εμβληματικές γυναίκες στην τέχνη του πρωτοπόρου του κινήματος της pop art

Τα μεταξοτυπικά πορτρέτα εμβληματικών γυναικών του Άντι Γουόρχολ αντιπροσωπεύουν τη δύναμη και την ίντριγκα του θηλυκού στην τέχνη, και τη διαφήμιση.

Yπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του περασμένου αιώνα.  Σταθμός στην καριέρα του Αμερικανού καλλιτέχνη, ζωγράφου, γλύπτη, κινηματογραφιστή, συγγραφέα και συλλέκτη, πρωτοπόρου του κινήματος της Pop Art, στάθηκε η γνωριμία του με τον Αλέξανδρο Ιόλα. Εκείνος διέκρινε το ταλέντο του και τον παρότρυνε να δουλέψει ως γραφίστας στο περιοδικό Glamour. Το 1946 ο Αλέξανδρος Ιόλας άνοιξε την πρώτη του γκαλερί στη Νέα Υόρκη με τη βοήθεια της φίλης του δούκισσας Mαρία ντε Γκραμόντ , όπου παρουσίασε ατομικές εκθέσεις του Μαγκρίτ  και του Mαξ Έρνστ. Με τον τελευταίο, μάλιστα, είχε μεγάλη φιλία. Το 1952 ανακάλυψε τον Άντι  Γουόρχολ κι έκανε την πρώτη ατομική του έκθεση. Αφορούσε μια σειρά εικονογραφήσεων διηγημάτων του Τρούμαν Καπότε.

“Λένε πάντα ότι ο χρόνος αλλάζει τα πράγματα, αλλά στην πραγματικότητα πρέπει να τα αλλάξεις εσύ, μόνος σου.”

Ξεκινώντας ως εμπορικός εικονογράφος στην εποχή των Mad Men, στρεφόμενος σε εκθέσεις υψηλής τέχνης και γκαλερί με τον δικό του αμφιλεγόμενο τρόπο, και ως το κέντρο του πιο ελίτ κοινωνικού κύκλου της Νέας Υόρκης, ο Γουόρχολ είναι μοναδικός στο είδος του.

Γεννημένος στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνια στις 6 Αυγούστου 1928, ο Γουόρχολ γεννήθηκε από Σλοβάκους μετανάστες σε μια φτωχή γειτονιά κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης. Όταν ήταν παιδί, ο Warhol προσβλήθηκε από μια σπάνια ασθένεια που ονομάζεται Chorea, αφήνοντάς τον κλινήρη για μια ολόκληρη σχολική χρονιά.

Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που ο Γουόρχολ έμαθε να σχεδιάζει από τη μητέρα του που εργαζόταν ως καλλιτέχνης κεντήματος. Ήταν άρρωστος στο κρεβάτι, αλλά μπορούσε να ζωγραφίζει και σύντομα έγινε ο αγαπημένος του τρόπος να περνάει χρόνο.

Ο Άντι Γουόρχολ είχε εμφανές καλλιτεχνικό ταλέντο και γράφτηκε στο  Carnegie Institute of Technology (τώρα ονομάζεται Carnegie Mellon University) για να σπουδάσει εικονογραφικό σχέδιο. Αφού αποφοίτησε με πτυχίο Καλών Τεχνών, μετακόμισε στη Νέα Υόρκη στα 21 του με μεγάλα όνειρα.

Έγινε ένας επιτυχημένος εμπορικός εικονογράφος στη Madison Avenue τη δεκαετία του 1950 κατά τη διάρκεια της ημέρας της διαφήμισης. Προσλήφθηκε για να ζωγραφίσει για το Glamour, τη Vogue και το Harper`s Bazaar, για να αναφέρουμε μερικά, χρησιμοποιώντας μια τεχνική blotted line που δημιούργησε.

Η δουλειά του στην εμπορική σκηνή του δίδαξε πολλά εμπορικά κόλπα και αργότερα χρησιμοποίησε αυτή τη διαφημιστική τεχνογνωσία στον κόσμο της υψηλής τέχνης όσον αφορά το branding και τη δημοτικότητα. Η εποχή του ως εμπορικός εικονογράφος ήταν ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ του Γουόρχολ.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του ως σύμβολο της αμερικανικής ποπ αρτ, ο Άντι Γουόρχολ ζωγράφισε έναν εκπληκτικό αριθμό γυναικών. Γνωστός για την ενσωμάτωση αμερικανικών μέσων και τη διαφήμιση στους πίνακές του με μεταξοτυπία, ο Warhol έγινε γνωστός αφού δημιούργησε τα κομμάτια της σούπας του Campbell το 1962. Αυτή η καλλιτεχνική γοητεία με την εμπορική δημοτικότητα τον οδήγησε να ζωγραφίσει πορτρέτα θηλυκών εικόνων όπως η Μέριλυν Μονρόε και η Ελίζαμπεθ

Τέιλορ. Ας θυμηθούμε δέκα εκπληκτικά πορτρέτα γυναικών από μεταξοτυπία που δημιούργησε.

1. Τζάκι Κένεντι: Andy Warhol’s Εννέα Jackie και Κόκκινη Jackie

Nine Jackies του Andy Warhol, 1964, μέσω του Whitney Museum of American Art, Νέα Υόρκη

Ενώ τα έργα του Γουόρχολ αντικατοπτρίζουν ορισμένα από τα πρότυπα ομορφιάς που επιβάλλει η πατριαρχική κοινωνία της εποχής, είναι αξιοσημείωτα επειδή δεν εκφράζουν το ανδρικό βλέμμα. Αν και οι μούσες του Γουόρχολ ήταν τις περισσότερες φορές γυναίκες, ταυτίστηκε ως ομοφυλόφιλος άνδρας και άντλησε μεγάλο μέρος της έμπνευσής του από την ομοφυλοφιλική underground κουλτούρα, απεικονίζοντας αυτές τις γυναίκες με μια προοπτική που ήταν καινούργια στον κυρίαρχο καλλιτεχνικό κόσμο. Σύμφωνα με την Τζέσικα Μπεκ, επιμελήτρια στο Μουσείο Andy Warhol, υπάρχουν πολλές εναλλαγές φύλων με γυναίκες στο έργο του Γουόρχολ και τα γυναικεία εικονίδια χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα μιας ειδωλοποιημένης ομορφιάς που ο καλλιτέχνης της ποπ φιλοδοξούσε να έχει στη ζωή του.

Μία από τις διάσημες γυναίκες που ζωγράφισε ο Γουόρχολ στις αρχές της δεκαετίας του εξήντα ήταν η πρώην Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών, Ζακλίν Κένεντι Ωνάση (1929-1994). Η Τζάκι Κένεντι, όπως ήταν γνωστή τότε, ήταν η Πρώτη Κυρία από το 1961 μέχρι τη δολοφονία του συζύγου της, Τζον Φ. Κένεντι,  το 1963. To έργο του Άντι Γουόρχολ, Εννέα Τζάκις (1964) είναι μια μακάβρια απεικόνιση της αντίδρασης της Τζάκι στο πολύ κοινό και απροσδόκητο θάνατο του συζύγου της. Αποτελείται από φωτογραφίες εφημερίδων της δολοφονίας της Κένεντι,  η επάνω σειρά του, την δείχνε ιπριν από την εκδήλωση να χαμογελά για το πλήθος. Η μεσαία σειρά του πίνακα δείχνει την Τζάκι στην κηδεία του JFK και η κάτω σειρά δείχνει το σοκ της κατά την τελετή ορκωμοσίας του Λίντον Τζόνσον.

Red Jackie του Andy Warhol, 1964, μέσω του Levy Gorvy

Ενώ το εν λόγω έργο μετέτρεψε τη δημόσια τραγωδία της Τζάκι Κένεντι σε κινηματογραφικό play-by-play, δεν ήταν η μόνη φορά που ο Γουόρχολ ζωγράφισε την Τζάκι. Στο έργο μεταξοτυπίας του 1964, Κόκκινη Τζάκι, ο Γουόρχολ απεικόνισε την Τζάκι με πολύ πιο λαμπερό τρόπο, με αυτή την εικόνα να βασίζεται σε ένα από τα επίσημα πορτρέτα της που τράβηξε ένας φωτογράφος για την προεδρική εκστρατεία του συζύγου της. Μέσα από τις απεικονίσεις της Τζάκι Κένεντι από τον Γουόρχολ, μπορεί κανείς να δει τη γοητεία του με τη δημόσια προσωπικότητά της ως την τέλεια σύζυγο και μητέρα, ακόμη και όταν χαρακτηρίζεται από θλίψη.

2. Μέριλιν Μονρόε

Marilyn Monroe του Andy Warhol, 1967, via MoMA, Νέα Υόρκη

Η Mέριλιν Μονρόε  ήταν το θέμα ορισμένων από τα  πιο διάσημα πορτρέτα του Γουόρχολ. Λίγο καιρό αφότου η Μονρόε έφυγε από τη ζωή απροσδόκητα, ο Γουόρχολ αποκάλυψε το θεαματικό Δίπτυχο της Μέριλιμ το 1962. Το δίπτυχο βασίστηκε σε μια δημοσιότητα που γυρίστηκε από την ταινία της του 1953, Νιαγάρας.Συνέχισε να ζωγραφίζει πολλά περισσότερα πορτρέτα της Μονρόε , συμπεριλαμβανομένου του πορτρέτου του σε μεταξοτυπία το 1967, Μέριλυν Μονρόε, με βάση την ίδια εικόνα με το δίπτυχο. Ζωγραφίζοντας την ηθοποιό τόσες φορές, συχνά με επαναλαμβανόμενο μοτίβο, ο Γουόρχολ τόνισε την εμπορευματοποίηση της Mέριλυν Μονρόε και τον ρόλο που έπαιξε η εμπορευματοποιημένη ομορφιά της στη λαϊκή κουλτούρα.

3. Κιμίκο Πάουερς

Kimiko Powers του Andy Warhol, 1972, via Widewalls

Ενώ ο Γουόρχολ ζωγράφισε μια πληθώρα διάσημων γυναικών λόγω της γοητείας του με τα μέσα ενημέρωσης και τη λαϊκή κουλτούρα, ζωγράφισε επίσης ισχυρές και εμβληματικές γυναίκες που γνώριζε προσωπικά. Το πορτρέτο του το 1972, Κιμίκο

Πάουερς, απεικονίζει έναν γνωστό του Γουόρχολ. Η Κιμίκο και ο σύζυγός της Τζον Πάουερς ήταν συλλέκτες έργων τέχνης που συγκέντρωσαν μια από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές συλλογές Pop Art την εποχή εκείνη. Υπάρχουν υποψίες ότι αυτό το πορτρέτο της Κιμίκο Πάουερς παραγγέλθηκε από τον σύζυγό της, ωστόσο είναι απολύτως σύμφωνο με τους συνήθεις πίνακες του Γουόρχολ με πλούσιες και ισχυρές γυναίκες. Αυτό το πορτρέτο είναι προσεγμένο στη λεπτομέρεια, με το κίτρινο χρώμα στο κιμονό της και την εντυπωσιακή έκφραση της Πάουερς που κάνουν αυτόν τον πίνακα ένα αξιοσημείωτο έργο του Γουόρχολ.

4. Τζούντι Γκάρλαντν

Judy (Red) του Andy Warhol, 1979, μέσω του Levy Gorvy

Άλλη μια γυναικεία φιγούρα που γοήτευσε τον Άντι Γουόρχολ ήταν η Τζούντι Γκάρλαντ. Η Γκάρλαντ ήταν Αμερικανίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια γνωστή για το ρόλο της Ντόροθι Γκέιλ στην ταινία του 1939, με τίτλο “Ο μάγος του Οζ”. Όπως η Mέριλυν Μονρόε, η Γκάρλαντ πάλεψε με τη φήμη και είχε μια δύσκολη προσωπική ζωή που οδήγησε στον πρόωρο θάνατό της σε ηλικία 47 ετών. Ο Warhol γνώρισε την ηθοποιό προσωπικά σε ένα πάρτι το 1965, όπου τράβηξε την προσοχή του. Αν και ο διάσημος καλλιτέχνης συχνά ζωγράφιζε διασημότητες λίγο μετά το θάνατό τους, περίμενε δέκα χρόνια μετά τον θάνατο της ηθοποιού για να αποκαλύψει τον πίνακα του,  Τζούντι (Κόκκινο)το 1969. Ενώ κάποιοι πίστευαν ότι ο Γουόρχολ μπορεί να περίμενε τόσο πολύ από σεβασμό για τη Γκάρλαντ, μπορεί επίσης να περίμενε να ζωγραφίσει τη διάσημη ηθοποιό για να τονίσει τη γοητεία του με τη νοσταλγία.

5. Τζούλια Γουόρχολ

Julia Warhola του Andy Warhol, 1974, via Multiples Inc

Ανάμεσα σε όλες τις γυναίκες που απεικόνισε στη ζωή του, ο Warhol δεν άφησε απέξω την πιο σημαντική γυναίκα στη ζωή του: τη μητέρα του, Τζούλια Γουόρχολ. To έργο του 1974, αποτελείται από κόκκινο μελάνι με μεταξοτυπία σε εύθραυστο χαρτί. Εκτύπωσε τη μητέρα του μερικές φορές κατά τη διάρκεια της καριέρας του, συμπεριλαμβανομένων εννέα φορές τον Σεπτέμβριο του 1974, μόλις δύο χρόνια μετά τον θάνατό της. Έκανε επίσης μια ταινία μικρού μήκους με πρωταγωνίστρια την Τζούλια το 1966 με τίτλο “Kυρία Warhola”. Στην ταινία, η Julia έπαιζε μια ηλικιωμένη σταρ του κινηματογράφου που είχε πολλούς συζύγους σε όλη της τη ζωή. Αυτή η εύθραυστη εκτύπωση της Τζούλια Γουόρχολ παρέχει κάποια εικόνα για τη σχέση του Άντι με τη μητέρα του και τη θέση της ως γυναικείας επιρροής στη ζωή του.

6. Eλίζαμπεθ Τέιλορ

Liz του Andy Warhol, 1964, μέσω του Christie’s

Η εμμονή του Γουόρχολ να απεικονίζει γυναίκες διασημότητες τον οδήγησε να ζωγραφίσει την Eλίζαμπεθ Τέιλορ το 1964.

O Γουόρχολ γοητεύτηκε από εκείνη Σύμφωνα με τον ανώτερο συγγραφέα του Christie, Στήβεν Τζόουνς, «Ξεκίνησε σαν ταραγμένος έφηβος, θαυμάζοντας τη Λιζ από μακριά. Μόνο αργότερα στη ζωή του τη γνώρισε και έγιναν καλοί φίλοι, που ανταποκρίθηκαν μέχρι το θάνατό του.» Λιζ(1964) κυκλοφόρησε μόνο λίγα χρόνια μετά την παραλίγο θανάσιμη εμπειρία της Τέιλορ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της Κλεοπάτρας, το 1961.

7. Μάρσα  Π. Τζόνσον

Marsha P. Johnson του Andy Warhol, από τη συλλογή Ladies and Gentlemen, 1975, via Tate, Λονδίνο

Μία από τις εμβληματικές φιγούρες του Άντι

Γουόρχολ, ζωγραφισμένη ήταν η Μάρσα Π.  Τζόνσον(1945-1992), μια Αμερικανίδα ακτιβίστρια για την απελευθέρωση των ομοφυλόφιλων και το AIDS και drag queen. Ο Τζόνσον ήταν ένα βασικό πρόσωπο στην εξέγερση του Στόουνγουολ. Έκανε επίσης μοντέλο για τη σειρά του Γουόρχολ του 1975, Κυρίες και κύριοι.Αυτή η σειρά ανατέθηκε από τον Ιταλό έμπορο έργων τέχνης Λουτσιάνο Αλνσελμίνο και αποτελούνταν από πορτρέτα δεκατεσσάρων τρανς γυναικών και drag queens. Ενώ αυτό το πορτρέτο του Τζόνσον είναι καλλιτεχνικά εντυπωσιακό, υπήρχαν ορισμένα προβλήματα με τον τρόπο με τον οποίο ο Γουόρχολ και οι συνάδελφοί του επιχειρηματίες έκαναν αυτή τη σειρά. Αν και ο Γουόρχολ  γοητεύτηκε από διασημότητες και αξιοσημείωτες φιγούρες, δεν δημοσίευσε τα ονόματα οποιασδήποτε από τις γυναίκες και τις drag queens που έκαναν μοντέλο για τη σειρά. Η ίδια η Τζονσον είπε μάλιστα σε συνέντευξή της ότι θεώρησε ειρωνικό το γεγονός ότι το πορτρέτο της πουλούσε για χιλιάδες δολάρια ενώ ήταν σχεδόν άστεγη.

8. Ντόλιν Πάρτον

Dolly Parton του Andy Warhol, 1984, μέσω Christie’s

Ο Άντι Γουόρχολ δημιούργησε αυτό το πορτρέτο της Ντόλι Πάρτον το 1984. Το πορτρέτο είναι ένα άλλο αξιοσημείωτο παράδειγμα της απεικόνισής του της γυναίκας διασημότητας. O Γουόρχολ υπερέβαλε τα κόκκινα χείλη της Πάρτον και δημιούργησε ένα πορτρέτο που μοιάζει με την απεικόνισή του της Μέριλυν  δεκαετίες νωρίτερα. Κυκλοφόρησε σε μια εποχή που αρέσει το κιτς και οι καλλιτέχνες όπως ο Τζεφ Κουνς ήταν στην πρώτη γραμμή της αμερικανικής καλλιτεχνικής σκηνής.

9. Αρέθα Φράνκλιν του Άντι Γουόρχολ

Aretha Franklin του Andy Warhol, 1986, via Brooklyn Rail

Αυτό το συναρπαστικό πορτρέτο της Aretha Franklin από το 1986 είναι ένα ακόμη παράδειγμα της απεικόνισης ισχυρών και εμβληματικών γυναικών από τον Γουόρχολ. Η Aρέθα Φράνκλιν (1942-2018) ήταν Αμερικανίδα τραγουδίστρια και τραγουδοποιός ευρέως γνωστή ως Η Βασίλισσα της Σόουλ.

To έργο αποτελείται από ακρυλικό και μεταξοτυπικό μελάνι σε καμβά, με τίτλο Aρέθα Φράνκλιν , (1986) ήταν το εξώφυλλο για το τριακοστό πρώτο στούντιο άλμπουμ της. Αυτό το κομμάτι ήταν επίσης το τελευταίο πορτρέτο που ολοκλήρωσε ο Γουόρχολ πριν από το δικό το τέλος του, το 1987, κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης στη χοληδόχο κύστη.

Το πορτρέτο του Άντι Γουόρχολ της Αρέθα Φράνκλιν είναι αντιπροσωπευτικό των μεγαλύτερων θεμάτων στην τέχνη του Γουόρχολ. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον πίνακα ως εξώφυλλο για το άλμπουμ της Φράνκλιν, ο κύκλος του καταναλωτισμού που απεικονίζει ο Γουόρχολ συνεχίζει να γυρίζει. Η γοητεία του Γουόρχολ με την ειδωλοποιημένη ομορφιά τον οδήγησε να δημιουργήσει πορτρέτα με πολλά όμορφα και εμβληματικά θέματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.