Ο Μακρόν στη Σελίν Ντιόν, το Παρίσι στις φλόγες και η σκιά της Μαρίας Αντουανέτας

Οι εικόνες από τις λεηλατημένες μπουτίκ του Παρισιού, τις φλεγόμενες δημόσιες εγκαταστάσεις και τους χιλιάδες διαδηλωτές αποτυπώνουν κάτι βαθύτερο από μια ακόμη έκρηξη οργής. Μια κοινωνία που αμφισβητεί την πολιτική εξουσία και έναν πρόεδρο που καλείται να αντιμετωπίσει την κρίση εμπιστοσύνης, λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027.

Δύο διαφορετικοί κόσμοι στην ίδια πόλη

Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ιστορία που μια εικόνα μπορεί να αποδειχθεί ισχυρότερη από δεκάδες ομιλίες, κυβερνητικές ανακοινώσεις και προσεκτικά σχεδιασμένες επικοινωνιακές στρατηγικές. Στιγμές κατά τις οποίες ένα φαινομενικά ασήμαντο περιστατικό αποκτά διαστάσεις πολιτικού συμβόλου, επειδή συμπυκνώνει όσα μια κοινωνία αισθάνεται αλλά δυσκολεύεται να εκφράσει.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Μια τέτοια στιγμή βιώνει σήμερα η Γαλλία.

Την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, ο Εμανουέλ Μακρόν και η σύζυγός του Μπριζίτ παρακολούθησαν τη συναυλία της Σελίν Ντιόν στην Plenitude Arena, στη Ναντέρ, λίγο έξω από το Παρίσι. Το προεδρικό ζεύγος έφτασε διακριτικά, παρακολούθησε την παράσταση από ειδικό θεωρείο και αποχώρησε χωρίς ιδιαίτερη δημοσιότητα. Η παρουσία του, ωστόσο, καταγράφηκε από κάμερες και κινητά τηλέφωνα και σύντομα κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε την παραμονή της μεγάλης πανεθνικής κινητοποίησης της 17ης Οκτωβρίου, η οποία εξελίχθηκε σε εκτεταμένες συγκρούσεις και επεισόδια βίας.

Μέσα σε λίγες ώρες, οι εικόνες του προεδρικού ζεύγους στη συναυλία άρχισαν να αντιπαραβάλλονται με εκείνες μιας χώρας που βρισκόταν αντιμέτωπη με μια βαθιά κοινωνική αναταραχή.

Από τη μία πλευρά, η μουσική, οι προβολείς και η ατμόσφαιρα μιας μεγάλης καλλιτεχνικής βραδιάς. Από την άλλη, οι δρόμοι του Παρισιού με σπασμένες βιτρίνες, καμένα οχήματα, δακρυγόνα και ανθρώπους που συγκρούονταν με τις αστυνομικές δυνάμεις.

Η χρονική αλληλουχία έχει σημασία. Ο Μακρόν δεν βρισκόταν στη συναυλία την ώρα που κορυφώνονταν οι καταστροφές του Σαββάτου. Η πολιτική κριτική, επομένως, δεν μπορεί να στηρίζεται σε μια ανακριβή ταυτόχρονη παρουσίαση των δύο γεγονότων.

Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τον συμβολισμό που απέκτησε η εμφάνισή του.

Γιατί στην πολιτική, πολλές φορές, δεν αρκεί να γνωρίζεις τι πραγματικά συνέβη. Χρειάζεται να κατανοήσεις και πώς το αντιλαμβάνεται μια κοινωνία που αισθάνεται ότι οι κυβερνώντες έχουν απομακρυνθεί από την καθημερινότητά της.

Η Γαλλία που διαδηλώνει και η Γαλλία που λεηλατεί

Οι κινητοποιήσεις του Οκτωβρίου δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά. Η κοινωνική ένταση είχε αρχίσει να συσσωρεύεται ήδη από τον Σεπτέμβριο, όταν μαθητές και φοιτητές διαμαρτυρήθηκαν για τις συνθήκες στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τις ελλείψεις προσωπικού και τα προβλήματα των δημόσιων υπηρεσιών.

Σταδιακά, τα αιτήματα διευρύνθηκαν και συνδέθηκαν με την ακρίβεια, τη μείωση της αγοραστικής δύναμης και τη γενικότερη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβερνητική πολιτική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του γαλλικού υπουργείου Εσωτερικών που μετέδωσαν διεθνή μέσα, περίπου 550.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Στο Παρίσι, στη Μασσαλία, στη Λυών, στην Τουλούζη και σε άλλες πόλεις, οι διαδηλώσεις συνοδεύτηκαν από σοβαρά επεισόδια, επιθέσεις σε δημόσια κτίρια και λεηλασίες εμπορικών καταστημάτων.

Μέχρι τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, οι συλλήψεις είχαν πλησιάσει τις 2.400, ενώ εκατοντάδες αστυνομικοί, χωροφύλακες και πυροσβέστες είχαν τραυματιστεί.

Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διαχωριστούν δύο διαφορετικές πραγματικότητες που συχνά συγχέονται στον δημόσιο διάλογο.

Η πρώτη αφορά τους πολίτες που διαδηλώνουν ειρηνικά, διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες ζωής και αλλαγές στην κυβερνητική πολιτική.

Η δεύτερη αφορά ομάδες που εκμεταλλεύτηκαν την ένταση για να επιτεθούν σε αστυνομικούς, να καταστρέψουν δημόσια περιουσία και να λεηλατήσουν καταστήματα.

Η διάκριση δεν είναι απλώς νομική. Είναι ουσιαστική για να κατανοήσει κανείς τι πραγματικά συμβαίνει στη γαλλική κοινωνία.

Η ύπαρξη κοινωνικής δυσαρέσκειας δεν δικαιολογεί τη βία. Αντίστοιχα, η δράση των βίαιων ομάδων δεν ακυρώνει τα αιτήματα των εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών που κατέβηκαν στους δρόμους.

Και αυτή ακριβώς η σύνθετη πραγματικότητα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη γαλλική κυβέρνηση.

Όταν οι βιτρίνες της πολυτέλειας γίνονται στόχος

Ίσως οι πιο χαρακτηριστικές εικόνες από τα επεισόδια στο Παρίσι να μην προέρχονται από τις συγκρούσεις με την αστυνομία, αλλά από τις επιθέσεις σε καταστήματα που αποτελούν σύμβολα της γαλλικής οικονομικής και πολιτιστικής ταυτότητας.

Η Γαλλία είναι η χώρα που έχει μετατρέψει την πολυτέλεια σε μια από τις σημαντικότερες βιομηχανίες της. Οι μεγάλοι οίκοι μόδας, τα κοσμήματα, τα αρώματα και οι εμβληματικές εμπορικές λεωφόροι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της διεθνούς εικόνας της.

Στις 17 Οκτωβρίου, όμως, αρκετές από αυτές τις βιτρίνες βρέθηκαν στο επίκεντρο της βίας.

Η γαλλική εφημερίδα Le Monde περιέγραψε λεηλασίες σε καταστήματα των Kenzo, Céline, Salomon και Arc’teryx, ενώ καταγράφηκαν περιστατικά αφαίρεσης προϊόντων και καταστροφής εμπορικών χώρων σε κεντρικές συνοικίες του Παρισιού.

Στη λεωφόρο Montaigne, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες διευθύνσεις της παγκόσμιας πολυτέλειας, το κατάστημα της Céline λεηλατήθηκε.

Σε άλλες περιοχές, ομάδες έσπαγαν τις προσόψεις καταστημάτων, αφαιρούσαν εμπορεύματα και εξαφανίζονταν μέσα στο πλήθος.

Την επόμενη ημέρα, οι εικόνες παρέμεναν σχεδόν σουρεαλιστικές. Άνθρωποι έπιναν τον καφέ τους σε ανοιχτά καταστήματα εστίασης, ενώ λίγα μέτρα μακριά άλλοι έμπαιναν σε λεηλατημένα εμπορικά καταστήματα και αποχωρούσαν μεταφέροντας προϊόντα.

Το Παρίσι έμοιαζε να φιλοξενεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικές καθημερινότητες.

Η μία συνέχιζε να λειτουργεί με τους ρυθμούς μιας ευρωπαϊκής μητρόπολης. Η άλλη αποτύπωνε την αποδιοργάνωση που μπορεί να προκαλέσει η απώλεια ελέγχου του δημόσιου χώρου.

Υπάρχει εδώ και ένας ιδιαίτερος συμβολισμός.

Η τσάντα ενός πολυτελούς οίκου, που για έναν εύπορο καταναλωτή μπορεί να αποτελεί αντικείμενο προσωπικής επιθυμίας, για κάποιον άλλον αντιπροσωπεύει ένα οικονομικό επίπεδο που δεν θα μπορέσει ποτέ να προσεγγίσει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε λεηλασία αποτελεί πράξη κοινωνικής διαμαρτυρίας. Συχνά πρόκειται για καθαρά εγκληματική συμπεριφορά ή ευκαιριακή κλοπή.

Ωστόσο, η επιλογή των πολυτελών εμπορικών περιοχών ως στόχων προσφέρει ένα πρόσθετο επίπεδο ανάγνωσης των γεγονότων.

Σε μια κοινωνία όπου η ανισότητα αποτελεί αντικείμενο έντονης δημόσιας συζήτησης, η καταστροφή των συμβόλων του πλούτου αποκτά αναπόφευκτα πολιτική σημασία, ακόμη και όταν οι δράστες δεν έχουν κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό αίτημα.

Από τη Μαρία Αντουανέτα στον Εμανουέλ Μακρόν

Δεν είναι τυχαίο ότι οι εικόνες του προεδρικού ζεύγους στη συναυλία προκάλεσαν συγκρίσεις με τη Μαρία Αντουανέτα και τον Λουδοβίκο ΙΣΤ΄.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και σε δηλώσεις διαδηλωτών που μεταδόθηκαν από βρετανικά μέσα, εμφανίστηκαν αναφορές στο βασιλικό ζεύγος της Γαλλικής Επανάστασης.

Η σύγκριση είναι ιστορικά υπερβολική. Η σημερινή Γαλλία αποτελεί μια δημοκρατία με εκλεγμένους θεσμούς, ανεξάρτητη δικαιοσύνη και κατοχυρωμένες πολιτικές ελευθερίες. Δεν μπορεί να εξισωθεί με τη μοναρχία του 18ου αιώνα.

Παράλληλα, η περίφημη φράση «Ας φάνε παντεσπάνι», που αποδίδεται συχνά στη Μαρία Αντουανέτα, δεν τεκμηριώνεται ιστορικά ότι ειπώθηκε από την ίδια.

Παρά τις ανακρίβειες, όμως, η αναφορά στη βασίλισσα εξακολουθεί να λειτουργεί ως σύμβολο μιας εξουσίας που θεωρείται αποκομμένη από τις ανάγκες των πολιτών.

Αυτό ακριβώς επιχειρούν να αναδείξουν όσοι επικρίνουν σήμερα τον Μακρόν.

Το ζήτημα δεν είναι αν ένας πρόεδρος δικαιούται να παρακολουθήσει μια συναυλία. Προφανώς και δικαιούται.

Το ερώτημα είναι αν η δημόσια εικόνα του μπορεί να ενισχύσει την εντύπωση ότι δεν αντιλαμβάνεται πλήρως το μέγεθος της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Για τους επικριτές του, η παρουσία του στη συναυλία αποτέλεσε ακόμη ένα παράδειγμα της απόστασης ανάμεσα στο Μέγαρο των Ηλυσίων και την καθημερινότητα των Γάλλων.

Για όσους θεωρούν την κριτική υπερβολική, πρόκειται για μια πολιτικά φορτισμένη ερμηνεία μιας ιδιωτικής εξόδου, η οποία πραγματοποιήθηκε πριν από την κορύφωση των επεισοδίων.

Και οι δύο αυτές οπτικές αποτελούν μέρος της δημόσιας συζήτησης.

Ο πρόεδρος που εξελέγη για να αλλάξει τη Γαλλία

Η σημερινή κρίση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν εξετάσει κανείς την πολιτική διαδρομή του Εμανουέλ Μακρόν.

Όταν εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος το 2017, εμφανίστηκε ως εκπρόσωπος μιας νέας πολιτικής γενιάς που υποσχόταν να ξεπεράσει τις παραδοσιακές αντιπαραθέσεις μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς.

Νέος, μορφωμένος, με ευρωπαϊκό προσανατολισμό και οικονομικό υπόβαθρο, παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο μεταρρυθμίσεων για τη γαλλική οικονομία και το κράτος.

Η άνοδός του αποτέλεσε πολιτική ανατροπή.

Ωστόσο, η διακυβέρνησή του συνοδεύτηκε από διαδοχικές κοινωνικές αντιδράσεις.

Το 2018, το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» έφερε στο προσκήνιο τη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, τη φορολογική επιβάρυνση και την οικονομική πίεση που αντιμετώπιζαν μεγάλα τμήματα της γαλλικής κοινωνίας.

Ακολούθησαν οι αντιδράσεις για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, οι κινητοποιήσεις των συνδικάτων και οι πολιτικές εντάσεις που περιόρισαν σταδιακά τα περιθώρια ελιγμών του προέδρου.

Η σημερινή αναταραχή προστίθεται σε αυτή τη μακρά ακολουθία κρίσεων.

Η διαφορά είναι ότι πλέον η Γαλλία βρίσκεται πολύ κοντά στην επόμενη προεδρική αναμέτρηση και η πολιτική κληρονομιά του Μακρόν αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η απάντηση από το Μέγαρο των Ηλυσίων

Το βράδυ της Κυριακής 18 Οκτωβρίου, ο Εμανουέλ Μακρόν απευθύνθηκε στους Γάλλους πολίτες με τηλεοπτικό διάγγελμα από το Μέγαρο των Ηλυσίων.

Καταδίκασε τις επιθέσεις σε δημόσια κτίρια, τις λεηλασίες και τη βία εναντίον των αστυνομικών δυνάμεων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη αποκατάστασης της δημόσιας τάξης.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι πίσω από τις κινητοποιήσεις υπάρχουν πραγματικές κοινωνικές ανησυχίες, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων.

Η τοποθέτησή του επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο βασικές προτεραιότητες: την προστασία της δημόσιας ασφάλειας και την αναγνώριση των αιτημάτων όσων διαδηλώνουν ειρηνικά.

Σύμφωνα με τη Le Monde, ο πρόεδρος αναγνώρισε επίσης αδυναμίες στην πρόβλεψη και στην αντιμετώπιση των επεισοδίων, ζητώντας περισσότερη διαφάνεια για τις επιχειρησιακές αστοχίες.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί ανέλαβε να προχωρήσει σε νέες διαβουλεύσεις με πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, ενώ οι αρχές εξετάζουν πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση της τάξης.

Αφορά την αντιμετώπιση των αιτίων που οδήγησαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να βγουν στους δρόμους.

Η αστυνομική παρουσία μπορεί να περιορίσει τη βία. Δεν μπορεί, όμως, από μόνη της να αντιμετωπίσει την ακρίβεια, τις ελλείψεις στις δημόσιες υπηρεσίες ή τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς.

Και αυτή είναι η πολιτική δυσκολία που καλείται να διαχειριστεί η γαλλική κυβέρνηση.

Η επικοινωνιακή παγίδα μιας συναυλίας

Στη σύγχρονη πολιτική, οι εικόνες ταξιδεύουν ταχύτερα από τις εξηγήσεις.

Ένα σύντομο βίντεο μπορεί να απομονωθεί από το αρχικό του πλαίσιο, να συνδυαστεί με άλλα πλάνα και να δημιουργήσει μια εντελώς διαφορετική αφήγηση.

Αυτό συνέβη και με την παρουσία του Μακρόν στη συναυλία.

Οι εικόνες από την εμφάνισή του την Παρασκευή συνδυάστηκαν διαδικτυακά με σκηνές από τις συγκρούσεις του Σαββάτου, δημιουργώντας σε αρκετές περιπτώσεις την εντύπωση ότι ο πρόεδρος διασκέδαζε ενώ οι δρόμοι βρίσκονταν ήδη στις φλόγες.

Η εντύπωση αυτή δεν αποδίδει με ακρίβεια τη χρονική σειρά των γεγονότων.

Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία διαδόθηκε αποδεικνύει πόσο εύκολα ένα δημόσιο πρόσωπο μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με μια επικοινωνιακή κρίση.

Ειδικά όταν υπάρχει ήδη συσσωρευμένη δυσπιστία.

Η επικοινωνιακή διαχείριση μιας τέτοιας κατάστασης απαιτεί κάτι περισσότερο από την αποσαφήνιση των πραγματικών περιστατικών.

Απαιτεί πολιτική ανταπόκριση στις ανησυχίες που καθιστούν μια τέτοια εικόνα τόσο εύκολα πιστευτή.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι δείχνει ένα βίντεο.

Είναι και γιατί ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης είναι πρόθυμο να το ερμηνεύσει με τον πιο αρνητικό τρόπο.

Οι εκλογές του 2027 και το πολιτικό κόστος

Οι προεδρικές εκλογές του 2027 αποτελούν το επόμενο μεγάλο πολιτικό ορόσημο για τη Γαλλία.

Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί, σύμφωνα με το ισχύον γαλλικό Σύνταγμα, να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη προεδρική θητεία.

Επομένως, το πολιτικό κόστος της σημερινής κρίσης δεν αφορά μια προσωπική εκλογική αναμέτρηση του ίδιου.

Αφορά κυρίως την πολιτική του κληρονομιά, τη δυνατότητα των δυνάμεων που τον υποστηρίζουν να διατηρήσουν την επιρροή τους και τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες θα αξιολογήσουν τη δεκαετία της προεδρίας του.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για τη διαμόρφωση της δημόσιας συζήτησης.

Η ακρίβεια, η ασφάλεια, η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών και η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Οι πρόσφατες ταραχές προσθέτουν σε αυτή την ατζέντα το ζήτημα της αποτελεσματικότητας του κράτους.

Η αντιπολίτευση επιχειρεί να αξιοποιήσει την κρίση από διαφορετικές αφετηρίες.

Η εθνικιστική Δεξιά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη δημόσια ασφάλεια και στην ικανότητα των αρχών να επιβάλλουν την τάξη.

Η ριζοσπαστική Αριστερά αναδεικνύει τις κοινωνικές ανισότητες και τις κυβερνητικές επιλογές που, κατά την άποψή της, έχουν ενισχύσει τη δυσαρέσκεια.

Από την πλευρά τους, οι κυβερνητικές δυνάμεις επιχειρούν να διαχωρίσουν τη νόμιμη κοινωνική διαμαρτυρία από τις βίαιες ενέργειες και να παρουσιάσουν ένα σχέδιο αποκατάστασης της σταθερότητας.

Το αν οι εξελίξεις θα μεταβάλουν ουσιαστικά τους εκλογικούς συσχετισμούς δεν μπορεί να προσδιοριστεί μόνο από τις εικόνες των τελευταίων ημερών.

Θα χρειαστούν αξιόπιστες δημοσκοπήσεις, παρακολούθηση των πολιτικών εξελίξεων και αξιολόγηση των κυβερνητικών αποφάσεων που θα ακολουθήσουν.

Υπάρχει, πάντως, ένα ευρύτερο πολιτικό διακύβευμα.

Όταν μια κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικές κρίσεις, η αξιολόγησή της δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένες αποφάσεις. Οι πολίτες αρχίζουν να εξετάζουν συνολικά το μοντέλο διακυβέρνησης, τις προτεραιότητες και την αποτελεσματικότητα των θεσμών.

Και αυτό είναι ένα ζήτημα που θα απασχολήσει αναπόφευκτα τη Γαλλία μέχρι τις κάλπες.

Το Παρίσι ως καθρέφτης μιας ευρωπαϊκής αντίφασης

Η γαλλική κρίση έχει και μια ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.

Το Παρίσι παραμένει μια από τις σημαντικότερες πρωτεύουσες του κόσμου, με τεράστια πολιτιστική επιρροή, ισχυρή οικονομική δραστηριότητα και μια βιομηχανία πολυτελείας που αποτελεί σημείο αναφοράς διεθνώς.

Την ίδια στιγμή, όμως, η γαλλική κοινωνία αντιμετωπίζει προβλήματα που απασχολούν και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η αύξηση του κόστους ζωής, η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία, η πίεση στις δημόσιες υπηρεσίες και η αίσθηση ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται πάντοτε σε βελτίωση της καθημερινότητας αποτελούν κοινές προκλήσεις.

Η συνύπαρξη τεράστιου πλούτου και οικονομικής ανασφάλειας δεν αποτελεί αποκλειστικά γαλλικό φαινόμενο.

Στη Γαλλία, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη ένταση εξαιτίας της ισχυρής παράδοσης κοινωνικών κινητοποιήσεων και της ιστορικής σημασίας που έχει η έννοια της ισότητας στη συλλογική της ταυτότητα.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι εικόνες από τις κατεστραμμένες βιτρίνες πολυτελών καταστημάτων προκαλούν τόσο έντονη συζήτηση.

Δεν αφορούν μόνο την οικονομική ζημιά ή την ασφάλεια των εμπορικών περιοχών.

Ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για τη σχέση ανάμεσα στην οικονομική ευημερία, την κοινωνική συνοχή και την εμπιστοσύνη προς το πολιτικό σύστημα.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν ο Μακρόν άκουσε τη Σελίν Ντιόν

Θα ήταν εύκολο να περιορίσει κανείς τη σημερινή πολιτική κρίση σε μια εικόνα: τον Εμανουέλ και την Μπριζίτ Μακρόν να παρακολουθούν μια συναυλία, ενώ λίγες ώρες αργότερα η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς σκηνές βίας.

Θα ήταν, όμως, και απλουστευτικό.

Η κρίση που βιώνει η Γαλλία δεν ξεκίνησε από μια συναυλία και δεν πρόκειται να επιλυθεί με μια επικοινωνιακή κίνηση.

Έχει βαθύτερες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές ρίζες.

Η παρουσία του προεδρικού ζεύγους στη μουσική εκδήλωση έγινε αντικείμενο έντονης κριτικής επειδή συνέπεσε χρονικά με μια περίοδο μεγάλης κοινωνικής έντασης και επειδή εντάχθηκε σε μια ήδη φορτισμένη δημόσια συζήτηση για τη σχέση της εξουσίας με τους πολίτες.

Αυτό είναι το στοιχείο που αξίζει να εξεταστεί.

Όχι αν ένας πρόεδρος έχει δικαίωμα σε μια προσωπική στιγμή, αλλά πώς μια τέτοια στιγμή μετατρέπεται σε σύμβολο πολιτικής αποξένωσης.

Όχι αν κάθε διαδηλωτής έχει δίκιο ή αν κάθε κυβερνητική απόφαση είναι λανθασμένη, αλλά γιατί τόσο μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται την ανάγκη να εκφράσουν δημόσια τη δυσαρέσκειά τους.

Και κυρίως, πώς μπορεί μια δημοκρατία να ανταποκριθεί ταυτόχρονα στην απαίτηση για ασφάλεια και στην ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη.

Οι εικόνες από το Παρίσι θα ξεθωριάσουν. Οι σπασμένες βιτρίνες θα αντικατασταθούν, τα καμένα οχήματα θα απομακρυνθούν και οι δρόμοι θα επιστρέψουν σταδιακά στους συνηθισμένους ρυθμούς τους.

Η πολιτική κρίση, όμως, δεν τελειώνει όταν καθαρίζονται οι δρόμοι.

Τελειώνει μόνο όταν αντιμετωπίζονται τα προβλήματα που την τροφοδοτούν.

Και ίσως αυτή να είναι η ουσιαστικότερη αντίφαση των τελευταίων ημερών: σε μια πόλη που έχει συνδέσει το όνομά της με την πολυτέλεια, την τέχνη και την ομορφιά, η πολιτική συζήτηση περιστρέφεται ξανά γύρω από την ανισότητα, την οργή και την εμπιστοσύνη.

Ο Εμανουέλ Μακρόν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με ένα ερώτημα που υπερβαίνει την προσωπική του εικόνα.

Πώς μπορεί μια πολιτική ηγεσία να πείσει ότι κατανοεί την κοινωνία που κυβερνά, όταν ένα μέρος αυτής της κοινωνίας αισθάνεται ότι ζει σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο;

Η απάντηση δεν θα δοθεί σε μια συναυλία ούτε σε ένα τηλεοπτικό διάγγελμα. Θα κριθεί από τις αποφάσεις που θα ακολουθήσουν και από το κατά πόσο αυτές θα ανταποκριθούν στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.

Γιατί στην πολιτική, η απόσταση ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία δεν μετριέται σε χιλιόμετρα.

Μετριέται στην εμπιστοσύνη που τις χωρίζει.