Όχι άλλη πρωτεΐνη!

Την είδα τυχαία, ανάμεσα σε μελομακάρονα, κουραμπιέδες και panettone, στεκόταν σαν τη βασίλισσα, σαν κάτι ανώτερο όλων: μια βασιλόπιτα με πρωτεΐνη. Ασφαλώς σε τιμή που δικαιολογούσε την ανωτερότητα της. Μπήκα στον πειρασμό να την αγοράσω; Μπήκα. Όχι γιατί είχα ανάγκη άλλη μια βασιλόπιτα στη ζωή μου, αλλά γιατί αυτό ακριβώς κάνει η εποχή μας, σε πείθει ότι αν κάτι έχει πρωτεΐνη, αυτομάτως αξίζει την προσοχή σου. Είναι σαν να γράφει πάνω του «μαζί μου θα γίνεις η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου».

Τα παιδιά μου νομίζουν ότι η πρωτεΐνη είναι μόδα που γεννήθηκε στο TikTok και είναι μια σκόνη που πουλιέται σε βαζάκια. Είμαι σίγουρη ότι το ίδιο πιστεύουν και ενήλικες ανάμεσα μας. Είμαι σίγουρη δηλαδή ότι υπάρχει κόσμος που αγνοεί τι ακριβώς είναι η πρωτεΐνη, ένα βασικό δομικό στοιχείο του οργανισμού, φτιαγμένη από αμινοξέα, απαραίτητη για τους μυς, τα κύτταρα, τα ένζυμα, τις ορμόνες και τη γενική επιβίωσή μας. Όταν κάτι γίνεται τόσο μόδα, μ’ έναν μαγικό τρόπο χάνεται η βασική του ταυτότητα.

Κι εδώ, αυτό ακριβώς έγινε. Κάποια στιγμή τα τελευταία χρόνια, αποφασίσαμε συλλογικά ότι αν δεν έχει πρωτεΐνη κάθε γεύμα, κάθε σνακ, κάθε γουλιά μας, κάτι κάνουμε λάθος στη ζωή μας. Τα κοινωνικά δίκτυα είναι η τρύπα από την οποία ξεπηδούν πλέον οι τάσεις και χάρη σ’ αυτά ξεπήδησε και η συγκεκριμένη. Στην αρχή ήταν τα συμπληρώματα και τα shakes του γυμναστηρίου. Μετά ήρθαν οι μπάρες, μετά τα γιαούρτια, μετά τα δημητριακά, μετά τα ζυμαρικά και πριν το καταλάβουμε, είχαμε φτάσει στο νερό με πρωτεΐνη. Μοιάζει με ανέκδοτο, αλλά πωλείται κανονικά και κάποιοι δίνουν δύο και τρία ευρώ για να πάρουν ένα τέτοιο μπουκαλάκι.

Γιατί τα πράγματα με τις τάσεις έχουν μια προδιαγεγραμμένη πορεία. Πρώτα σου τα ζαλίζουν οι απανταχού influencers και μετά έρχονται οι επιχειρήσεις να στήσουν γύρω από την τάση μια ολόκληρη βιομηχανία, καλοκουρδισμένη και απίστευτα κερδοφόρα. Η οποία δεν πουλάει θρεπτικά συστατικά, πουλάει ενοχή, φιλοδοξία και αυτοβελτίωση, το όνειρο ενός πιο fit εαυτού που δεν κουράζεται, δεν γερνάει και δεν τρώει ποτέ ένα απλό κέικ. Σ’ αυτό τον μαγικό κόσμο που φτιάχνει το μάρκετινγκ, το label «high protein» λειτουργεί πια σαν μαγικό ξόρκι. Δεν έχει σημασία αν το προϊόν είναι υπερεπεξεργασμένο, γεμάτο γλυκαντικά ή απλώς αχρείαστο. Αν γράφει πρωτεΐνη, θεωρείται αυτομάτως υγιεινό. Και ας είναι το χειρότερο τρόφιμο του κόσμου.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι πόσο βαθιά έχουμε εσωτερικεύσει αυτή την εμμονή. Γιατί οι εταιρείες είναι πονηρές, αλλά είμαστε κι εμείς χαϊβάνια. Άνθρωποι που δεν γυμνάζονται επαγγελματικά, δεν κάνουν βαριά χειρωνακτική εργασία, δεν έχουν αυξημένες ανάγκες, αγχώνονται καθημερινά για το αν πήραν αρκετή πρωτεΐνη. Μετράνε γραμμάρια, συγκρίνουν γιαούρτια, απορρίπτουν συνταγές γιατί δεν περιέχουν αυτό το συστατικό. Βάζουν τη διατροφή σ’ ένα excel και μετρούν τις μπουκιές τους με βάση τις τάσεις και νομίζουν ότι είναι το σωστό.

Οι ειδικοί προσπαθούν εδώ και καιρό να ρίξουν λίγο νερό (χωρίς πρωτεΐνη) στο κρασί μας. Γιατί η πρωτεΐνη είναι σημαντική, δεν είναι κακό να την εντάσσουμε και στη διατροφή μας σαν έξτρα συστατικό, αλλά όχι σε υπερβολές. Προσπαθούν να μας εξηγήσουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι καλύπτουμε τις ανάγκες μας από μια φυσιολογική, ισορροπημένη διατροφή. Ότι η υπερκατανάλωση, ειδικά μέσω επεξεργασμένων προϊόντων και συμπληρωμάτων, μπορεί να επιβαρύνει τον οργανισμό, τα νεφρά και το πεπτικό σύστημα. Ότι δεν γίνεσαι πιο υγιής επειδή έφαγες μπισκότο με πρωτεΐνη αντί για κανονικό μπισκότο. Απλώς έφαγες μπισκότο.

Φυσικά και η φωνή της λογικής του ειδικού δεν θα εισακουσθεί κι εμείς θα συνεχίσουμε να βαδίζουμε στο μονοπάτι της εμμονής μας, εκείνο που φτιάχνεται με τα σύμβολα της εποχής και των καιρών. Τώρα λοιπόν ζούμε στην τροχιά της πρωτεΐνης και στη μεγάλη εικόνα, ζούμε στην τροχιά της ανάγκης να βελτιστοποιούμε τα πάντα. Να μη χάνουμε χρόνο. Να μη χαλαρώνουμε. Να μετατρέπουμε ακόμα και τη βασιλόπιτα σε εργαλείο αυτοβελτίωσης.

Κι αφού είπα βασιλόπιτα, ας κλείσω με μια μικρή πράξη αντίστασης: δεν την αγόρασα τελικά τη βασιλόπιτα με πρωτεΐνη. Όχι γιατί είμαι επαναστάτρια, αλλά γιατί έτσι όπως την έβλεπα στη βιτρίνα, άρχισα να νοσταλγώ την απλότητα. Περπατώντας προς το σπίτι μετά, σκέφτηκα ότι το πραγματικό luxury του μέλλοντος θα είναι ένα γεύμα χωρίς labels, χωρίς claims, χωρίς να μας υπόσχεται ότι θα μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Ένα τρόφιμο χωρίς ετικέτα φορτωμένη με νοήματα. Μια μπουκιά χωρίς προσδοκίες.

Μερικά facts για την τάση:

• Η παγκόσμια αγορά προϊόντων τροφίμων ενισχυμένων με πρωτεΐνη αναμένεται να φτάσει περίπου 101,6 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης περίπου 6,2% τα επόμενα χρόνια. • Οι αναζητήσεις στον διαδικτυακό χώρο για τον όρο υψηλή πρωτεΐνη έφτασαν σε 5ετές υψηλό και αυξήθηκαν κατά περίπου 32% τη χρονιά που μας πέρασε. • Τα νερά με πρωτεΐνη συνήθως περιέχουν λιγότερη πρωτεΐνη από ένα αυγό, αλλά κοστίζουν 3–4 φορές περισσότερο από ένα απλό μπουκάλι νερό. • Σε focus groups, καταναλωτές δηλώνουν ότι η λέξη πρωτεΐνη τους κάνει να νιώθουν πιο πειθαρχημένοι και παραγωγικοί, ακόμα κι αν το προϊόν είναι γλυκό • Έχουν εμφανιστεί μπαρ ευεξίας που σερβίρουν protein cocktails. • Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις ανθρώπων που προσθέτουν πρωτεΐνη σε γεύματα που ήδη είναι πλούσια σε πρωτεΐνη, όπως ομελέτες ή κοτόπουλο, «για σιγουριά».