Annie Leibovitz | Η γυναίκα που φωτογράφισε τις διασημότερες προσωπικότητες του κόσμου

Γράφει η Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή

Στη φωτογραφία εξωφύλλου το εξώφυλλο του περιοδικού Vanity Fair -Aπρίλιος 2001.( Nicole Kidman, Catherine Deneuve, Meryl Streep, Gwyneth Paltrow, Cate Blanchett, Vanessa Redgrave, Kate Winslet, Chloe Sevigny, Sophia Loren and Penelope Cruz).

“Αυτό που μπορεί να διακρίνει κανείς στις φωτογραφίες μου είναι ότι δεν φοβόμουν να ερωτευτώ αυτούς τους ανθρώπους.” Annie Leibovitz

Έχοντας ξεκινήσει ως μια νεαρή, άπειρη ερασιτέχνης που κατάφερε να βρει δουλειά σε ένα έγκριτο παγκόσμιο περιοδικό, κατάφερε γρήγορα να καθιερωθεί ως καλλιτέχνης που μπορούσε να συλλάβει την ουσία των θεμάτων της όσο λίγοι άλλοι. 

Η καριέρα της δεν ήταν χωρίς διαμάχες. Ωστόσο, το διαρκές ταλέντο της και η ακόρεστη επιθυμία της να συνεχίσει να εργάζεται την έχουν οδηγήσει σε μια σχεδόν απαράμιλλη θέση στον κόσμο της φωτογραφικής προσωπογραφίας.  

Μια Αμερικανίδα Φωτογράφος με Παγκόσμιες Ρίζες

Μια συλλογή από φωτογραφίες των Rolling Stones του 1975 της Leibovitz, όπως φαίνεται στην αναδρομική της έκθεση του 2019 που φωτογραφήθηκε από τον Michael Juliano. 

Η ίδια η Annie Leibovitz γεννήθηκε στις ΗΠΑ και είναι Αμερικανίδα πολίτης τρίτης γενιάς. Ωστόσο, η οικογένειά της είναι ρουμανικής και εσθονικής, εβραϊκής καταγωγής. Ο πατέρας της υπηρέτησε ως πιλότος της αμερικανικής αεροπορίας, ενώ η μητέρα της ήταν χορεύτρια. 

Η συμμετοχή του πατέρα της στις ένοπλες δυνάμεις σήμαινε ότι η Leibovitz ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο ως παιδί και ήταν κατά τη διάρκεια της εποχής του πατέρα της στις Φιλιππίνες που άρχισε να βγάζει τις πρώτες της φωτογραφίες. 

Στην πραγματικότητα, όταν η οικογένεια βρισκόταν στην Άπω Ανατολή, η Leibovitz έκανε αίτηση για να φοιτήσει στο Ινστιτούτο Τέχνης του Σαν Φρανσίσκο. Ξεκίνησε αρχικά να γίνει ζωγράφος, ακολουθώντας την αγάπη της μητέρας της για το μέσο. Ωστόσο, αφού παρακολούθησε επιπλέον νυχτερινά μαθήματα φωτογραφίας,  σύντομα συνειδητοποίησε ότι εκεί βρισκόταν το πάθος της.

H φωτογράφιση της βασίλισσας Ελισάβετ

Η Βασίλισσα Ελισάβετ Β` φορώντας ρόμπες Garter, Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ από την Annie Leibovitz, 2007

Τα νυχτερινά μαθήματα στο Σαν Φρανσίσκο για τη λήψη πορτρέτων της βασίλισσας μπορεί να φάνταζαν σαν κάτι φανταστικό, ωστόσο η Annie Leibovitz το έκανε πραγματικότητα. Το 2007, ανατέθηκε στην  Αμερικανίδα φωτογράφο  να τραβήξει τη φωτογραφία της Βασίλισσας στο πλαίσιο της επίσκεψής της στις ΗΠΑ. 

Οι φωτογραφίες απαθανατίζουν τη Βασίλισσα σε μια από τις ωραιότερες εμφανίσεις της. Μπορεί να φαίνεται ισχυρή, ωστόσο η Leibovitz κατάφερε να συλλάβει και κάτι από την πιο ανθρώπινη πλευρά της. 

Ωστόσο, το shoοting της Leibovitz είχε παρασκήνιο. Η Βασίλισσα κατέληξε να καθυστερήσει μισή ώρα, λόγω του γεγονότος ότι χρειάστηκε πολύς χρόνος για να προετοιμαστεί.

Στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια της ήδη χρονικά περιορισμένης συνεδρίας, η Leibovitz ζήτησε από τη βασίλισσα να αφαιρέσει την τιάρα της επειδή έμοιαζε πολύ «ντυμένη». Δυστυχώς, η Βασίλισσα δεν το δέχτηκε πολύ ευγενικά. Το πλάνο της συνάντησης μεταδόθηκε από το BBC και θεωρήθηκε αρκετά σκάνδαλο. 

Ωστόσο, η φωτογράφιση ήταν τελικά επιτυχημένη. Αργότερα, η Leibovitz προσκλήθηκε και πάλι στο  παλάτι το 2016 για να φωτογραφίσει τη βασίλισσα με τα εγγόνια της, οπότε η Αυτής Μεγαλειότης μάλλον έπαψε να νιώθει πικρία για την προηγούμενη συνάντησή της. Και το σημαντικότερο; Ένιωθε εκτίμηση για τη δουλειά της Leibovitz.

Η αναγνώριση

Η Leibovitz μιλώντας στην έναρξη της εκπομπής της, “Women”, 2016.

Οι επιτυχίες της Annie Leibovitz δεν ήρθαν μόνο μέσα από τις διασημότητες που της ζητήθηκε να φωτογραφίσει. Έχει επίσης γνωρίσει ευρεία αναγνώριση για το έργο της από κριτικούς και συναδέλφους της. 

Όχι μόνο η Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου ανακήρυξε την Αμερικανίδα φωτογράφο “Ζωντανό Θρύλο”, αλλά έχει γίνει και επίτιμη διδάκτορας της Βασιλικής Φωτογραφικής΄ Εταιρείας, ενώ τιμήθηκε με το Μετάλλιο Τέχνης Paez και ένα βραβείο Lucie.

Ήταν επίσης η πρώτη γυναίκα που έκανε ατομική έκθεση στην National Portrait Gallery το 2005. Η παράσταση «A Photographer`s Life» ήταν μια αναδρομή της καριέρας της μέχρι εκείνο το σημείο και έτυχε θετικής υποδοχής από τους θαυμαστές και τους κριτικούς. 

Εξώφυλλο Rolling Stone από τις 22 Ιανουαρίου 1981 με τους John Lennon και Yoko Ono από την Annie Leibovitz

Σε ηλικία μόλις 21 ετών, η Annie Leibovitz έπιασε δουλειά ως φωτογράφος στο περιοδικό Rolling Stone – το οποίο ήταν εκείνη την εποχή, ένα από τα περιοδικά με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στον κόσμο. Μπήκε αμέσως στα βαθιά και η πρώτη της φωτογράφιση εξωφύλλου ήταν για έναν άντρα του οποίου η φήμη ταίριαζε στην κλίμακα του περιοδικού – τον John Lennon. Άλλωστε, λίγα χρόνια πριν,  είχε υποστηρίξει στους Beatles ότι αυτός και οι φίλοι του ήταν πιο διάσημοι από τον Ιησού.

Ωστόσο, μόλις μια δεκαετία αργότερα η Αμερικανίδα φωτογράφος θα τραβούσε ένα πορτρέτο του Lenon, το οποίο θεωρείται ένα από τα πιο εμβληματικά της. Ήταν επίσης μια φωτογραφία που έγινε σημαντική στην ιστορία της ζωής του Lenon, καθώς ήταν μια από τις τελευταίες εικόνες που τραβήχτηκαν πριν πυροβοληθεί και σκοτωθεί λίγες μόνο ώρες μετά τη λήψη της φωτογραφίας.

Τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν από το πορτρέτο της Leibovitz προσθέτουν μεγαλύτερη θλίψη  στην τρυφερότητα που πηγάζει μέσα από την εικόνα. Ο Lenon γυμνός, προσκολλάται για ζεστασιά στη Yoko Ono. Εξέφρασε μάλιστα στην Leibovitz όταν είδε την πρώτη έκδοση με λήψη polaroid,  πως πίστευε ότι είχε αποτυπώσει τέλεια τη σχέση τους σε αυτό το στιγμιότυπο. 

Μια ιδιαίτερη σχέση της με τη Susan Sontag

Susan Sontag Portrait by Peter Hujar, 1975

Οι ρομαντικές σχέσεις της ίδιας της Annie Leibovitz ήταν για πολλά χρόνια καλυμμένες με μυστήριο. Πολλοί έκαναν εικασίες για τη σχέση μεταξύ της Leibovitz και της συγγραφέως Susan Sontag η οποία δυστυχώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 71 ετών το 2004. Ωστόσο, οι δυο τους δεν είχαν ποτέ δημοσιοποιήσει καμία πληροφορία για τη σχέση τους. Ήταν ξεκάθαρο πως είχαν στενή φιλία και ζούσαν σε τόσο μικρή απόσταση που μπορούσαν να δουν η μία το διαμέρισμα της άλλης – ωστόσο οι δυο τους δεν μετακόμισαν ποτέ μόνιμα μαζί. 

Μετά το θάνατο της Sontag, η  Leibovitz σταδιακά έγινε πιο ειλικρινής σχετικά με τη σχέση που είχαν οι δυο τους. Ξεκαθάρισε πως ήταν ερωτευμένες, λέγοντας «Να μας λέτε «εραστές». Μου αρέσουν οι «εραστές». Ξέρετε, η λέξη «εραστές» ακούγεται ρομαντικά».

Η Sontag ήταν πάντα ανοιχτή σχετικά με τη σεξουαλικότητά της, δηλώνοντας πως ήξερε ότι ήταν αμφιφυλόφιλη από την ηλικία των 16 ετών, όταν είχε την πρώτη της συνάντηση με μια γυναίκα. Είπε πως υπήρξε «ερωτευμένη» εννέα φορές στη ζωή της, τέσσερις φορές με άνδρες και πέντε με γυναίκες. 

Ωστόσο, η θέση της ως σημαντική φυσιογνωμία στην LGBTQ ( lesbian, gay, bisexual, and transgender) κοινότητα αγνοήθηκε τη στιγμή του θανάτου της, καθώς (όπως ισχυρίστηκαν οι εφημερίδες) δεν μπορούσαν να βρουν επαληθευμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι είχε κοινές σχέσεις με την Leibovitz ή οποιαδήποτε άλλη. 

Η φωτογράφιση για τον Bruce Springsteen

Το album  για τον Bruce Springsteen,από τους Andrea Klein και Annie Leibovitz, 1984

Η επόμενη εμβληματική φωτογραφία που τράβηξε η Annie Leibovitz είναι αυτή που μπορεί να μην αναγνωριστεί αμέσως ως κομμάτι της δουλειάς της, ωστόσο, είναι ένα από τα πιο γνωστά εξώφυλλα άλμπουμ στην ιστορία της μουσικής. Πρόκειται για το εξώφυλλο του άλμπουμ του Bruce Springsteen του 1984, Born in the USA.  Τόσο η διασκευή όσο και το ίδιο το τραγούδι έχουν γίνει παγκόσμια σύμβολα για το αμερικανικό όνειρο.

Πούλησε περισσότερα από 30 εκατομμύρια αντίτυπα μεταξύ της κυκλοφορίας του και του 2012, και τελικά ώθησε την καριέρα του Springsteen στο “θεϊκό” καθεστώς που του έχει τώρα. 

Miley Cyrus 

Η περίφημη φωτογραφία εξωφύλλου της για την έκδοση Οκτωβρίου του Vanity Fair από την Annie Leibovitz, 2008.

Ενώ η καριέρα της έχει γεμίσει με επιτυχίες, οι πολυσυζητημένες φωτογραφίσεις της δεν τελειώνουν μόνο με αυτά της Βασίλισσας. Το 2008, η Annie Leibovitz τράβηξε ένα πορτρέτο της 15χρονης τότε Miley Cyrus το οποίο δεν έτυχε καλής υποδοχής από μεγάλο αριθμό κριτικών.

Η Miley είχε εκείνη την περίοδο  τεράστια επιτυχία λόγω του πρωταγωνιστικού της ρόλου στη δημοφιλή τηλεοπτική σειρά Hannah Montana στο Disney Channel. Η φωτογραφία ήταν για το εξώφυλλο του τεύχους Οκτωβρίου του Vanity Fair και έδειχνε τη Miley γυρισμένη προς την κάμερα, τόπλες και καλυμμένη μόνο από ένα σεντόνι. 

Annie Leibovitz στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Σικάγο φωτογραφημένη από τον Antonio Perez, 2018.

Πολλοί ισχυρίστηκαν ότι δεν ήταν σωστό για την Αμερικανίδα φωτογράφο να βάλει την Cyrus σε αυτή τη θέση, πόσο μάλλον να την φωτογραφίσει και να την κοινοποιήσει δημοσίως.

Όταν δημοσιεύτηκε το άρθρο, τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με την εικόνα. Αν και η Miley το υπερασπίστηκε λέγοντας: «Σκέφτηκα: Αυτό φαίνεται όμορφο και πραγματικά φυσικό. Νομίζω ότι είναι πραγματικά καλλιτεχνικό.»

Ωστόσο, σύντομα η οργή για την εικόνα βγήκε εκτός ελέγχου και η ίδια η Miley αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη για τη συμμετοχή της στη φωτογράφιση. Η ίδια έγραψε στο Twitter: «Πήρα μέρος σε μια φωτογράφιση που υποτίθεται ότι ήταν «καλλιτεχνική» και τώρα, βλέποντας τις φωτογραφίες και διαβάζοντας την ιστορία, νιώθω τόσο αμήχανα».

Ωστόσο, το 2018 ακύρωσε τη συγγνώμη της με ένα έντονα διατυπωμένο tweet δίπλα σε μια εικόνα της πρώτης σελίδας της New York Post, η οποία είχε χαρακτηρίσει τη λήψη, «Miley`s Shame».

Η φωτογράφιση της εγκυμονούσας Serena Williams 

Serena Williams εξώφυλλο για την έκδοση Αυγούστου του Vanity Fair από την Annie Leibovitz, 2017.

Το 2017 η Annie Leibovitz φωτογράφισε τη διάσημη τενίστρια Serena Williams κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της.

Οι φωτογραφίες, στις οποίες η Williams στέκεται γυμνή και περήφανη μπροστά στην κάμερα. Τα δυνατά της πόδια και η προκλητική στάση της λένε την ιστορία μιας γυναίκας που είναι σε θέση να κυριαρχήσει στον αθλητικό της χώρο και να φέρει μια νέα ζωή στον κόσμο. 

Η Annie Leibovitz μεγαλώνει τα δικά της παιδιά

Η Leibovitz με τις κόρες της, Susan, Samuelle και Sarah, 2015

Η ίδια η Annie Leibovitz έχει τρία παιδιά. Η πρώτη της κόρη  γεννήθηκε όταν η Leibovitz ήταν 52 ετών και τα δίδυμα κορίτσια της γεννήθηκαν από παρένθετη μητέρα το 2005. 

Η μεγαλύτερη της, η Sarah, ήταν παρούσα στη περίφημη φωτογράφιση με τη Βασίλισσα. Πρόσφερε στην Αυτής Μεγαλειότητα ένα μπουκέτο λουλούδια καθώς η Leibovitz παρουσίαζε την κόρη της και την υπόλοιπη ομάδα. 

Εν τω μεταξύ, τα δίδυμά της ονομάζονται Susan και Samuel, με τη Susan αναμφίβολα να αποτελεί φόρο τιμής στην αείμνηστη φίλη, ερωμένη και έμπιστη – Susan Santog– που είχε φύγει από τη ζωή μόλις ένα χρόνο πριν από τη γέννησή της. 

Mikhail Baryshnikov, Gisele Bundchen και Tina Fey από τον Peter Pan,  σε συνεργασία με τα Disney Studios.

The Sopranos, Sun Valley, Idaho, 1997.

The Rolling Stones, Philadelphia, 1975.

Leonardo Di Caprio με τον κύκνο, 1997.

Meryl Streep, 1981

Arnold Schwarzenegger, 1975

Demi Moore, 1991

Michael Jackson

Johnny Depp και Kate Μoss, 1994

Cindy Crawford

Mikhail Baryshnikov και Rob Besserer, 1990

Angelina Jolie

Sting, 1985

Penelope Cruz και Woody Allen, 2009

Rihanna για το Vogue magazine-April 2011