Το «Hokum» και το πρόβλημα όταν το horror σου προσποιείται το ψαγμένο
Η νέα ταινία του Ντέμιαν ΜακΚάρθι με πρωταγωνιστή τον Άνταμ Σκοτ υπόσχεται περισσότερα από όσα τελικά προσφέρει.
Περιεχόμενα
Πριν από δύο χρόνια, το όνομα του Ιρλανδού σκηνοθέτη Ντέμιαν ΜακΚάρθι άρχισε να ακούγεται έντονα μεταξύ των φίλων του horror χάρη στην «Οντότητα». Μια ατμοσφαιρική και ανά στιγμές αυθεντικά τρομακτική ταινία η οποία, παρά τα σεναριακά ελαττώματά της κυρίως σε επίπεδο αφήγησης, πρόσφερε στο δημιουργό αρκετή εγκυρότητα ώστε τώρα να επανέρχεται στο προσκήνιο με σαφώς βελτιωμένους όρους και εξίσου θετικό σούσουρο. Δεν είναι τυχαίο πως στην Ελλάδα το τριήμερο της Πρωτομαγιάς και μέσα σε δύο μόλις μέρες το «Hokum», όπως τιτλοφορείται το νέο φιλμ του Ιρλανδού, ξεπέρασε τα 2.500 εισιτήρια! Πέρα από το hype, ωστόσο, τι συμβαίνει στη μεγάλη οθόνη;
Hokum Pokum
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το είδος του τρόμου τα τελευταία χρόνια κινείται σε τρεις άξονες. Υπάρχουν οι παραγωγές που απευθύνονται κυρίως στο ευρύ κοινό (βλ. Blumhouse), οι πολλαπλές αναβιώσεις – συνέχειες («Halloween», «Scream») και οι arthouse στις οποίες συμπεριλαμβάνονται εκείνες που ορισμένοι, με έναν κάποιο ελιτισμό, αποκαλούν «εκλεπτυσμένο» («elevated») και αφορούν περιπτώσεις σαν το «Μεσοκαλόκαιρο» (Άρι Άστερ) και το «Witch» (Ρόμπερτ Έγκερς). Ενίοτε, όμως, εμφανίζεται και ένας τέταρτος πόλος, τον οποίο εκπροσωπούν σκηνοθέτες σαν τον Μάικ Φλάναγκαν («Δόκτωρ Ύπνος από τον Στίβεν Κινγκ», «Ouija: Η Πηγή του Κακού»). Η διαφοροποίησή του παρατηρείται στο πώς χρησιμοποιείται το συντακτικό του horror για να συνυπάρξει με εκείνο του κλασικού δράματος, δημιουργώντας μια άκρως ενδιαφέρουσα επικοινωνία ονειρικού – μεταφυσικού κόσμου με τον πιο χειροπιαστό ρεαλισμό. Σε αυτήν την άτυπη σχολή ανήκει και ο ΜακΚάρθι, ο οποίος στο «Hokum» εμβαθύνει στην ανάγκη ενός συγγραφέα (Άνταμ Σκοτ) να συμφιλιωθεί με την απώλεια των γονιών του. Αγνοεί, όμως, πως το μέρος που επισκέπτεται για να αφήσει τις στάχτες τους είναι στοιχειωμένο από μια αμείλικτη μάγισσα.
Η ταινία πίσω από την ταινία
Στο δοκίμιό του «Cinema of Poetry», ο σπουδαίος Πιερ Πάολο Παζολίνι, μεταξύ άλλων, αναπτύσσει το επιχείρημα πως οι σκηνοθέτες με κάθε ταινία στην πραγματικότητα γυρίζουν αυτή που θέλουν να δουν οι θεατές και αυτήν που θέλουν να δουν οι ίδιοι. Στην περίπτωση του «Hokum», το παραπάνω μεταφράζεται ως εξής. Από τη μία υπάρχει το καθαρά horror σκέλος, δηλαδή το πώς ένα στοιχειό κατακλύζει έναν τόπο και απειλεί δολοφονικά τους γύρω του και από την άλλη, υπάρχει το γήινο μέρος το οποίο αφορά το ψυχικό άλγος του ήρωα. Ενός άντρα που μαζί με τους κηδεμόνες του έχασε την έμπνευσή του, έχει αφήσει ημιτελές το πολυαναμενόμενο μυθιστόρημά του και έτσι, αναζητά μια κυριολεκτική κατακλείδα – έναν αποχαιρετισμό με τον παλιό εαυτό του. Εκδηλώνεται, λοιπόν, μια δράση δύο ταχυτήτων και ασύμβατων, διαφορετικών προτεραιοτήτων, με τον ΜακΚάρθι να μην αφήνει καμία αμφιβολία ως προς το ποια ιστορία τον ενδιαφέρει να πει πολύ περισσότερο από την άλλη.
Από μόνο του, αυτό δε θα ήταν πρόβλημα εάν η ταινία δεν άλλαζε συχνά το κέντρο της προσοχής της. Η άνιση κατανομή της πλοκής επαληθεύεται από το γεγονός ότι ο μύθος της εν λόγω μάγισσας ελαχιστοποιείται δραματουργικά και περιορίζεται σε δίαυλο για jump scares, ενώ το κυνηγητό με το χαρακτήρα του Σκοτ πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε ένα πασιφανές συμβολισμό του πένθους του. Όχι πως εκεί το γράψιμο του Ιρλανδού τα πηγαίνει πολύ καλύτερα. Όσο κι αν ο εξαιρετικός κατά τα άλλα πρωταγωνιστής προσπαθεί να διογκώσει την κινηματογραφική παρουσία του, καλείται να βασιστεί σε ένα ισχνά γραμμένο χαρακτήρα που το μόνο που έχει να επιδείξει είναι μια επιτυχημένη καριέρα (και το βιτριολικό σαρκασμό του).
Προκύπτει, άρα, μια ταινία εξαιρετικά γνώριμη υφολογικά και ευανάγνωστη, με μετρημένες εκπλήξεις σεναριακά, και σποραδικά ανατριχιαστικές στιγμές. Παραδόξως, οι χειροπιαστές αρετές του «Hokum» έχουν να κάνουν με όσα μη-τρομακτικά και ειλικρινώς ανθρώπινα θέλει να εκφέρει. Αλλά όταν κινηματογραφικά συστήνεσαι ως ένα υπερφυσικό horror με στοιχεία λαϊκής παράδοσης κόντρα στο τι είσαι στα αλήθεια, δηλαδή ένα μεστό υπαρξιακό δράμα, κινδυνεύεις να χάσεις τη συνοχή σου και από τις δύο πλευρές.
Η ταινία «Hokum» κυκλοφορεί από τη Rosebud.21 (7/5). Περισσότερες κριτικές ταινιών εδώ.
