Με καθυστέρηση 73 χρόνων η Μαρία Πλυτά «πάει» στις Κάννες

Μια πραγματικά ιστορική και ιδιαίτερα τιμητική για το ελληνικό σινεμά προβολή πρόκειται να διεξαχθεί στο πλαίσιο του προσεχούς 79ου Φεστιβάλ Καννών (12-23/5).

Μία από τις φετινές επιλογές του εκλεκτικού προγράμματος «Cannes Classics» είναι και η «Εύα» (1953) της Μαρίας Πλυτά ή αλλιώς, της πρώτης σκηνοθέτριας στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου. Κεντρική ηρωίδα είναι μια παντρεμένη γυναίκα, η οποία κατά τη διάρκεια καλοκαιρινών διακοπών συνάπτει μια εφήμερη σχέση με ένα νεαρό άντρα, πυροδοτώντας τα κακεντρεχή σχόλια της τοπικής κοινωνίας και την οργή του συζύγου της. Το σενάριο υπογράφει ο Ανδρέας Λαμπρινός, μεταξύ των πρωταγωνιστών είναι οι Νίνα Σγουρίδου, Αλέκος Αλεξανδράκης, Μάνος Κατράκης, Αλίκη Γεωργούλη και ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ενώ τη μουσική συνθέτη ο Μίκης Θεοδωράκης στο κινηματογραφικό ντεμπούτο του.

Η προβολή της «Εύας» στην Κρουαζέτ αποτελεί κορύφωση των δράσεων της τελευταίας πενταετίας που αφορούν ακριβώς την ανάδειξη της Πλυτά ως δημιουργού. Η καθηγήτρια Μπέτυ-Δέσποινα Κακλαμανίδου (ΑΠΘ) μέσω του ερευνητικού της έργου, το οποίο έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κλειδάριθμός, υπήρξε καθοριστική για να στραφεί η προσοχή προς το έργο της σκηνοθέτριας. Όπως δηλώνει σχετικά: «Η επιλογή της “Εύας” από το “Cannes Classics” αποτελεί την οριστική δικαίωση για τη Μαρία Πλυτά, μια σπουδαία δημιουργό που παρέμεινε για δεκαετίες στη σκιά της ιστοριογραφίας. Με το έργο αυτό, θεραπεύουμε μια μακρόχρονη έμφυλη ιστοριογραφική διάκριση και εντάσσουμε οργανικά τη Μαρία Πλυτά στον Κανόνα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου».

Ποια ήταν η Μαρία Πλυτά

Όπως σημειώνεται στο σχετικό δελτίο τύπου του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: «Η Μαρία Πλυτά, η πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1915 και πέθανε το 2006. Αρχικά ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, ενώ στο τέλος της δεκαετίας του ’40 έκανε τα πρώτα της βήματα στην κινηματογραφική παραγωγή, δουλεύοντας σε ταινίες του Αλέκου Σακελλάριου και του Γιώργου Τζαβέλλα. Το 1950 κάνει το σκηνοθετικό της ντεμπούτο με την ταινία “Τ’ Αρραβωνιάσματα”, μία από τις πιο αξιόλογες ελληνικές ηθογραφικές ταινίες της εποχής, με σκηνικά του Γιάννη Τσαρούχη. Με 17 ταινίες στο ενεργητικό της, η Μαρία Πλυτά θα αναγνωριστεί ως μία πρωτοπόρα σκηνοθέτρια και διαμορφώτρια της ελληνικής κινηματογραφίας».

Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι η «Εύα» είχε προβληθεί και στο πλαίσιο αφιερώματος στο έργο της Πλυτά από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το Νοέμβριο του 2022. Η ψηφιακή αποκατάσταση της ταινίας υλοποιήθηκε από το World Cinema Project του The Film Foundation και την Cineteca di Bologna στο εργαστήριο L’Immagine Ritrovata, σε συνεργασία με την Alatas Films και την κ. Κακλαμανίδου, με τη συμβολή της Ταινιοθήκης της Ελλάδος. Το έργο πραγματοποιήθηκε χάρη στην υποστήριξη του Hobson / Lucas Family Foundation.

Τέλος, να επισημάνουμε πως η κ. Κακλαμανίδου διατηρεί, παράλληλα, το ερευνητικό πρόγραμμα «Plyta’s Unknown Cinema» (PUC, 2025-2028), με χρηματοδότηση από το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. (Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας), το οποίο διευθύνει η ίδια. Στις Κάννες δε, δρομολογούνται γυρίσματα και συνεντεύξεις με προσωπικότητες και στελέχη διεθνών κινηματογραφικών θεσμών για τις ανάγκες ενός ντοκιμαντέρ.