Ιωάννα Παππά | Ο έρωτας εμπνέει, θεραπεύει, αφυπνίζει, καταστρέφει…

“Θέλω να χορέψω” του λέει. Κι όταν εκείνος τη ρωτά τι εννοεί, του απαντά “Θα δείξει”. Το συναρπαστικό Tango του Zbigniew Priesner ξεκινά, η λαμπερή κοπέλα με την αλαβάστρινη επιδερμίδα και τα χρυσαφένια μακριά μαλλιά, σηκώνεται να λικνιστεί στο ρυθμό του, ένας ερωτευμένος, γοητευτικός νεαρός την ακολουθεί… Μέσα από το κατακόκκινο φόρεμά της διακρίνεις μια γυναίκα- παιδί. Το αντικείμενο πόθου κάθε άνδρα αλλά νομίζω και κάθε σκηνοθέτη που συνεργάζεται μαζί της. Γιατί η Ιωάννα Παππά,  είναι από τις λίγες ηθοποιούς της δίκης της γενιάς που έχουν χαμαιλεοντική ικανότητα στη σκηνή…

Το παραπάνω στιγμιότυπο που περιέγραψα είναι το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό όταν αναφέρομαι στην Ιωάννα Παππά. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το ρόλο της Χριστίνας στο “Κλείσε τα μάτια”, στο πλευρό του Χριστόφορου Παπακαλιάτη.

Από τότε πέρασαν 15 χρόνια με πολλές αξιόλογες συμμετοχές της στην τηλεόραση, τον κινηματογράφο, το θέατρο, αλλά και σημαντικές διακρίσεις…

 Το 2014 κέρδισε το Θεατρικό Βραβείο Κοινού για τον ρόλο της στην παράσταση “Αλεπούδες”,  το 2016 το Βραβείο Μερκούρη από κοινού με την Αλεξάνδρα Αϊδίνη για την παράσταση “Οδός Πολυδούρη”, όπου υποδύθηκε την ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη.

Ερχόμαστε στο σήμερα, όπου διδάσκει υποκριτική στην Ανώτερη Σχολή Δραματική Τέχνης Ανδρέας Βουτσινάς και συναρπάζει με τους ρόλους της στις θεατρικές παραστάσεις : “Άμλετ” και “Το μόνον της ζωής του ταξίδειον”.

Η Ιωάννα Παππά θυμίζει πριγκίπισσα κάποιου κλασικού παραμυθιού, ωστόσο οι ρόλοι που υποδύεται είναι δύσκολοι, απαιτητικοί, ενώ με κάθε νέα της επιλογή ανεβάζει τον πήχη και…τα καταφέρνει περίφημα… 

Με αφορμή το ρόλο της Οφηλίας, στο εμβληματικό έργο του Σαίξπηρ , “Άμλετ” -όπου πρωταγωνιστεί- είχαμε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση. Με γοήτευσε με τις απόψεις της για τη ζωή και μου επιβεβαίωσε την αρχική εντύπωση που είχα για εκείνη… Την ποιότητα του χαρακτήρα της, το ήθος και την ευγένειά της… 

–Αμλετ. Πρωταγωνιστείτε στο ίσως πιο εμβληματικό έργο του Σαίξπηρ, με το χαρακτήρα της Οφηλίας, η οποία θεωρείται από τις τραγικότερες ηρωίδες της παγκόσμιας λογοτεχνία . Θα ήθελα να μου μιλήσετε για την εν λόγω παράσταση, το διεθνώς αναγνωρισμένο σκηνοθέτη της, Λεβάν Τσουλάτζε,  το Δημοσθένη Παπαδόπουλο ο οποίος αποδίδει το έργο και τους εκλεκτούς συντελεστές της.

 -Συμμετέχω φέτος σε μια παράσταση που θεωρώ ότι αποτελεί μια πρόταση ουσιαστική και αρκετά προσωπική. Η ματιά του χαρισματικού αυτού καλλιτέχνη, Λεβάν Τσουλάτζε, έχει συντελέσει στο να προκύψει μια παράσταση με καθαρή δομή , υπονόμευση σε στιγμές, μέσω των Ρόζενγκρατς και Γκύλντερνστερν, αλλά χωρίς να λείπει και το ποιητικό στοιχείο,που ούτως ή άλλως υφίσταται στο έργο. Άλλωστε μιλάμε για έναν σκηνοθέτη με βαθειά ευαισθησία και υψηλή αίσθηση του χιούμορ.Ο Δημοσθένης απέδωσε μεταφραστικά το κείμενο  με μεγαλύτερη αμεσότητα στον λόγο με στόχο πάντα βέβαια να εξυπηρετείται όσο περισσότερο γίνεται η σκηνική δράση και η πλοκή του έργου.

–Η τραγωδία που στιγμάτισε τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ και ενέπνευσε την πιο τραγική ηρωίδα του, την Οφηλία. Υπήρξε κάτι που σας φόβισε ή σας δυσκόλεψε σε αυτόν το ρόλο και αν ναι γιατί;

 -Εξ αρχής ένιωσα εμπιστοσύνη στην πρόθεση του Λεβάν. Η επικοινωνία μας ήταν εξαιρετική. Κατάλαβα ότι είχε μια πολύ ξεκάθαρη εικόνα για τον κάθε χαρακτήρα όπως και συνολικά για το έργο.Στην περίπτωση της Οφηλίας συμφωνήσαμε για τον ερμηνευτικό άξονα στην πρώτη κιόλας συζήτηση, οπότε αυτό διευκόλυνε αρκετά την διαδικασία.

–Ο πρίγκιπας Άμλετ αρνείται την αγάπη της Οφηλίας και γίνεται– χωρίς να το γνωρίζει– ο δολοφόνος  του πατέρα της Πολώνιου, Αυτά τα γεγονότα την οδήγησαν στην “τρέλα” και στο τέλος της… Υπάρχουν κοινά στοιχεία στην προσωπικότητα της Οφηλίας και στη δική σας και αν ναι ποια είναι αυτά;

 -Είμαι άνθρωπος που συγκινείται και ευαισθητοποιείται εύκολα. Όταν αγαπήσω δεν θέτω όρια και διατηρώ μια βαθειά πίστη για την επιλογή μου. Στηρίζω με κατανόηση τους ανθρώπους μου ακόμα και σε στιγμές αδυναμίες εφόσον καταλάβω ότι ήταν πραγματική αδυναμία.

–Ο Σαίξπηρ, λοιπόν, θέτει καίρια ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης… Εσείς, τι πιστεύετε; Να ζεις… Να αντέχεις σωπαίνοντας μια μοίρα που σε ταπεινώνει ή να μη ζεις;

-Ο Άμλετ έχει σπουδάσει φιλοσοφία. Πρόκειται για ένα νέο φωτεινό μυαλό που πιστεύει σε μια νέα εποχή, με τις ιδέες της Αναγέννησης.Όταν προκύπτει η μεγάλη κρίση ο Άμλετ αποφασίζει, προσπαθώντας “να βγάλει νόημα”, να στραφεί στον εαυτό του.Βασισμένος στην πεποίθηση ότι για να κατανοήσει κανείς τον κόσμο και την λειτουργία του πρέπει πρώτα να κατανοήσει τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτή η ενδοσκόπηση τον φέρνει αντιμέτωπο με την σκληρή αλήθεια της ζωής. Ότι υπάρχει ματαιότητα κι ότι τίποτε που ορίζεται από τον αδυσώπητο μηχανισμό της εξουσίας δεν μπορεί επί της ουσίας να αλλάξει. Να ζήσει λοιπόν κανείς με αυτήν την γνώση ή να επαναστατήσει γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι η προσπάθεια για αλλαγή είναι μάταιη. Ο Άμλετ αδρανοποιείται, χάνει την πίστη του, τον εαυτό του κι αρχίζει ένας κύκλος εκδίκησης παρά την θέλησή του.  Όταν ο άνθρωπος συνειδητοποιήσει μπροστά στο τραγικό την ματαιότητα της ζωής το δίλημμα να ζεις να μην ζεις μοιάζει άστοχο.

–O Σαίξπηρ “δεν ήταν μιας εποχής, αλλά όλων των εποχών” είπε κάποτε  ο Μπεν Τζόνσον. Είχε την αποκλειστική ικανότητα να αντιλαμβάνεται τη δυναμική του ανθρώπινου μυαλού και να καταλαβαίνει τις δυσλειτουργίες της ανθρώπινης ψυχής. Κλαύδιος, Γερτρούδη, Οφηλία, Λαέρτης, Οράτιος, Πολώνιος. Από όλους τους ρόλους του “Άμλετ”, ποιος σας αγγίζει συναισθηματικά και ποιος χαρακτήρας θεωρείτε ότι είναι πιο κοντά στους περισσότερους ανθρώπους, σήμερα;

 -Όλοι οι ήρωες του έργου συμπληρώνουν έναν μικρόκοσμο που απεικονίζει την ανθρώπινη κοινωνία σε μικρογραφία. Είναι όλοι υπαρκτά πρόσωπα, άρα σύγχρονα, με συμπεριφορές, με πάθη, αδυναμίες ίδιες με τις δικές μας. Τίποτα δεν έχει αλλάξει. 

–Την περίοδο που σπούδαζα, είχα παρακολουθήσει κάποια μαθήματα υποκριτικής όπου διδάχτηκα πως κάθε ρόλος προσθέτει και κάτι σε κάθε ηθοποιό που τον ενσαρκώνει. Συμφωνείται με αυτό και αν ναι εσάς τι σας έχει “δώσει” ο ρόλος σας στον Άμλετ;

-Συνήθως με αφορά το έργο στο σύνολό του παράλληλα με το  ρόλο, ο οποίος είναι ένα κομμάτι στην μελέτη ολόκληρης της ιστορίας ενός κόσμου συγκλονιστικού , γεμάτο από ερεθίσματα για την δουλειά ενός καλλιτέχνη,που έχει δημιουργήσει με την γραφή του ο σπουδαιότερος συγγραφέας όλων των εποχών.

–Σας “γνώρισα” μέσα από την επιτυχημένη σειρά του εξαιρετικού Χριστόφορου Παπακαλιάτη, “Κλείσε τα μάτια”. Ας ανατρέξουμε σε εκείνη την περίοδο…  Τι δύσκολο και τι δυσάρεστο σας άφησε εκείνη η εποχή…

-Τίποτα δύσκολο και τίποτα δυσάρεστο.

–Τότε συμπρωταγωνιστούσατε με την υπέροχη κυρία  Ζούνη, όπως και τώρα… Φαντάζομαι ότι δουλεύοντας στο πλευρό αξιόλογων καλλιτεχνών όλα αυτά τα χρόνια, έχετε αποκομίσει σπουδαία στοιχεία. Υπάρχει κάποια συμβουλή που σας είχε δώσει στο ξεκίνημά σας και σας βοήθησε στην εξέλιξή σας;

– Με την Κα Ζούνη συναντιόμαστε πρώτη φορά θεατρικά. Έχουν περάσει 13 χρόνια από την προηγούμενή μας συνεργασία οπότε ξανασυστηθήκαμε. Το κέρδος που προκύπτει από μια θεατρική συνάντηση είναι ότι γνωρίζει ο ένας τον άλλον πολύ καλύτερα, πιο ανθρώπινα.Αυτό συνέβει.

–“Δε χωρίζουν όμως έτσι οι ζωές, των ανθρώπων που αγαπήθηκαν με τόσο κόπο…” τραγουδά η Άλκηστη Πρωτοψάλτη στους τίτλους της σειρά “Κλείσε τα μάτια”. Εκτός από την αγάπη που παίζει πρωταρχικό ρόλο,  ποια είναι για εσάς τα στοιχεία που ενώνουν δυο ζωές και τις κρατούν μαζί – ίσως και για πάντα-;

-Ο σεβασμός από κοινού, η κατανόηση , η εμπιστοσύνη , η ειλικρίνεια.

–Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του έρωτα στη ζωή σας και μέχρι που θα φτάνατε για ένα μεγάλο έρωτα;

-Ο έρωτας εμπνέει, θεραπεύει, αφυπνίζει, καταστρέφει. Λαμβάνει αρκετή έκταση, μεγάλο χώρο στην δική μου ζωή.

–Πιστεύετε ότι ο έρωτας έχει διάρκεια και αν λήξει μπορεί να αναγεννηθεί;

-Την στιγμή της λήξης την θεωρώ και οριστική. Είναι το σημείο που με φοβίζει. 

–Ποια είναι η μεγαλύτερη “τρέλα” που έχετε κάνει για έναν έρωτα που σας έχει συνεπάρει;

-Δεν θεωρώ τρέλα το να κάνεις κάτι για κάποιον υπερβαίνοντας τα προσωπικά σου όρια. Αρκεί να μην προσβάλλει η πράξη σου αυτή τον άλλον. Οπότε υπό αυτό το πρίσμα δεν έχω κάνει κάποια τρέλα.

 –Αν ήσασταν βαθιά ερωτευμένη και διαπιστώνατε ότι ο άνδρας αυτός δε σας ήταν πιστός, πώς πιστεύετε ότι θα αντιδρούσατε; Θα μπορούσατε να συνεχίσετε να είστε μαζί του;

-Η απιστία με απωθεί ως ιδέα. Υποθέτω πως θα αντιδρούσα αρνητικά.

–Από τις εμπειρίες που είχατε έως σήμερα, υπάρχει κάτι για το οποίο έχετε μετανιώσει ;

-Δεν θεωρώ ότι είναι χρήσιμο να μετανιώσω για κάτι. Το λάθος, μετά από σκέψη, θα προσπαθήσω απλώς να μην το επαναλάβω.

–Ποιά είναι η μεγαλύτερή σας φοβία;

-Ο θάνατος. 

–Τί απεχθάνεστε περισσότερο από όλα στη ζωή σας;

-Την βία. Κυρίως την σωματική, είτε ασκείται σε ζώα είτε σε ανθρώπους. Την ψυχική πιστεύω ότι υπάρχουν τρόποι να την αντιμετωπίσει κανείς.

–Ποιον στίχο ποιήματος ή τραγουδιού αγαπάτε περισσότερο και γιατί;

-Επειδή τον τελευταίο χρόνο ασχολήθηκα αρκετά με τον Βιζυηνό λόγω της παράστασης που επαναλαμβάνω τώρα στο θέατρο Τζένη Καρέζη, ” Το μόνον της ζωής του ταξείδιον”, σε σκην. Δ. Αβδελιώδη, κρατώ μια στροφή από το ποίημα που έγραψε ο Βιζυηνός το διάστημα που ήταν έγκλειστος στο φρενοκομείο λίγο πριν πεθάνει, έχοντας χάσει το μυαλό του για τον έρωτα μιας 14χρονης με τίτλο “Το φάσμα μου”.

” Κι από τότε που θρηνώ

το ξανθό και γαλανό

και ουράνιο φως μου,

μετεβλήθη εντός μου

και ο ρυθμός του κόσμου.”

 –Ποιοι είναι οι ήρωές σας στην πραγματική ζωή;

-Άνθρωποι συνεπείς με τον εαυτό τους.

 –Σε ποια λάθη δείχνετε τη μεγαλύτερη επιείκεια;

-Στα λάθη που συνοδεύονται από ειλικρινή συγνώμη.

 –Τι είναι για εσάς ευτυχία;

-Όταν δεν νιώθω περιορισμένη νιώθω ευτυχία.

 –Τι θεωρείτε ως έσχατο βαθμό δυστυχίας;

-Τον πόλεμο.

 –Ποια είναι η καλύτερη συμβουλή που σας έχουν δώσει;

-Να σκέφτομαι 10 δευτερόλεπτα τουλάχιστον πριν αντιδράσω.

 –Ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα ζωής που έχετε πάρει μέχρι στιγμής;

-“Όλα φτάνουν στην ώρα τους για κείνους που ξέρουν να περιμένουν.”

 –Η ερώτηση που θα ακολουθήσει ίσως δεν ταιριάζει στις υπόλοιπες, ωστόσο, επιτρέψτε μου να σας ρωτήσω για το “σήμα κατατεθέν” σας. Τα μαλλιά σας, που παραμένουν το ίδιο υπέροχα όλα αυτά τα χρόνια. Η ερώτησή μου δεν είναι η “κλασική” -πώς τα διατηρείτε τόσο όμορφα, γιατί φαντάζομαι πως είναι θέμα γονιδιακό και περιποίησης. Θα ήθελα όμως, να μου πείτε, πόσο σημαντικό ρόλο έχει παίξει για εσάς η εντυπωσιακή σας “χαίτη” στην τέχνη της σαγήνης, τόσο σε επαγγελματικό, προσωπικό επίπεδο όσο και στην αυτοπεποίθησή σας…

 – Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά όταν είσαι ηθοποιός αξιοποιούνται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κάθε ρόλου. Όποτε έχει προκύψει ανάγκη για αλλαγή το έχω τολμήσει.