Αγάπη μου, είναι αυτό που νομίζεις: Όχι κέρατο, αλλά ηθική μη μονογαμία

Το ζευγάρι καθόταν απέναντί μου και ο ένας κρατούσε τρυφερά το χέρι του άλλου. Έμοιαζαν ήρεμοι, σχεδόν βαρετά ταιριαστοί. Μέχρι που χτύπησε το τηλέφωνο του ενός. Το σήκωσε, μίλησε χαμηλόφωνα, έκλεισε ένα ραντεβού και γύρισε στο ταίρι του: «Ο γκόμενός μου είναι. Θα τον δω σήμερα. Εσύ θα δεις τη δικιά σου;».

Δεν υπήρξε δράμα, ούτε παγωμένο βλέμμα. Μόνο ένα χαμόγελο, ένα «ναι, μάλλον» και ένα χάδι στο χέρι. Το ζευγάρι, που ανήκει στον κύκλο γνωστών μου, έχει αποφασίσει εδώ και χρόνια να μην είναι μονογαμικό. Και όχι απλώς δεν το κρύβει, το ζει με μια φυσικότητα που για τα ελληνικά δεδομένα μοιάζει σχεδόν προκλητική.

Γιατί, ας μη γελιόμαστε, στην Ελλάδα ακόμα και το να πεις «δεν θέλω παιδιά» σηκώνει φρύδια. Πόσο μάλλον το «δεν θέλω αποκλειστικότητα». Κι όμως, αυτά τα ζευγάρια δεν ζουν σε κάποιο εναλλακτικό σύμπαν στο Βερολίνο ή στο Μπρούκλιν. Κρύβονται στη διπλανή μας πόρτα. Στο διαμέρισμα που μοιάζει ίδιο με το δικό μας και στο διπλανό τραπέζι στο μπαρ.

Ιστορίες του διπλανού κρεβατιού

Κάποτε, είχα γνωρίσει ένα παντρεμένο ζευγάρι που είχε καθιερώσει αυτό που αποκαλούσαν «Το Πέσιμο Ανανέωσης». Μία φορά τον μήνα, έβγαιναν χωριστά στο ίδιο μπαρ. Η γυναίκα καθόταν μόνη στο μπαρ, ο άντρας λίγο πιο πέρα. Έκαναν ότι δεν γνωρίζονται. Όταν κάποιος κερνούσε τη γυναίκα και της την έπεφτε, ο άντρας χαιρόταν σαν μικρό παιδί. Αν εκείνη γύριζε σπίτι μαζί του, το βράδυ γινόταν χαμός. Αν έφευγε με τον άλλον, το συζυγικό πάρτι μεταφερόταν για την επόμενη φορά. Και οι δύο έπαιρναν επιβεβαίωση: εκείνη γιατί ένιωθε ότι ακόμα μετράει, εκείνος γιατί έβλεπε τη γυναίκα του να μετράει. Win-win, που θα έλεγαν και στο LinkedIn.

Και μετά, ήρθε μια καλή μου φίλη να μου πει το δικό της στόρι για το Χ που γνώρισε σε ένα πάρτι ταράτσας και ταίριαξαν αμέσως γιατί και οι δύο δεν ήθελαν να έχουν σχέση με ιεραρχία και κανόνες, αλλά ανθρώπους. Με τον ένα να μοιράζονται σπίτι και καθημερινότητα χωρίς να κάνουν σεξ. Με τον άλλο να κάνουν σεξ αλλά να μην συγκατοικήσουν ποτέ. Και αποφάσισαν, αφού ταιριάζουν τόσο, να είναι μαζί όποτε το νιώθουν, χωρίς υποσχέσεις, χωρίς ζήλιες, χωρίς το κλασικό «τι είμαστε τώρα;». Θα μου πείτε, αυτό είναι ο ορισμός του situationship αλλά η φίλη μου επιμένει ότι είναι κάτι παραπάνω απ’ αυτό, κάτι όπου όλα χτίζονται από το μηδέν, με βάση την επιθυμία, τον χρόνο και τη φροντίδα.

Αυτές οι ιστορίες δεν είναι πια μεμονωμένα «φρικιά» του έρωτα. Ανήκουν σε ένα ευρύτερο φάσμα σχέσεων που ονομάζονται μη μονογαμικές. Και όχι, δεν μιλάμε απλώς για ανοιχτές σχέσεις, αυτό το κάπως παρεξηγημένο umbrella term που σημαίνει από «κάνουμε σεξ με άλλους όταν μας καπνίσει» μέχρι «έχουμε excel με κανόνες». Υπάρχουν παρακλάδια και ταμπέλες για όλα τα γούστα: polyamory (πολλαπλές συναισθηματικές σχέσεις), swinging (ανταλλαγές ζευγαριών), hot wife dynamics (όπου η γυναίκα έχει εραστές με τη γνώση και συχνά την απόλαυση του συντρόφου της), cuckold σχέσεις (ο «κερατάς» που δεν είναι θύμα αλλά συνειδητός συμμετέχων), relationship anarchy, και φυσικά η ηθική μη μονογαμία, η λέξη-κλειδί της εποχής.

Ηθική μη μονογαμία για αρχάριους

Η ηθική μη μονογαμία δεν σου λέει «όλα επιτρέπονται». Σου λέει «όλα συζητιούνται». Πατάει γερά πάνω σε μια έννοια που στις σχέσεις πάντα μας δυσκόλευε: την ειλικρίνεια. Γιατί, ας το παραδεχτούμε, οι περισσότεροι κολλάμε εκεί. Μπορούμε να μιλήσουμε για δάνεια, πεθερικά, ποιος θα πετάξει τα σκουπίδια, αλλά όταν έρχεται η ώρα να πούμε «θέλω κι άλλα σώματα», «βαριέμαι», «ερωτεύτηκα κάποιον άλλον», παγώνουμε. Και μετά από δέκα ή είκοσι χρόνια σχέσης, δεν προχωράμε. Δηλαδή προχωράμε αλλά το κάνουμε μυστικά, με ψέματα, κωδικούς στο κινητό και τον μόνιμο φόβο της έκθεσης.

Αντίθετα, αυτή η νέα κατηγορία ζευγαριών σου λέει εξαρχής: εμείς τη σχέση τη βλέπουμε αλλιώς. Την ανοίγουμε από την αρχή και προς άλλες κατευθύνσεις. Δεν υπόσχεται ότι δεν θα ζηλέψεις, ότι δεν θα πονέσεις και δεν θα μπερδευτείς. Υπόσχεται όμως ότι δεν θα χρειαστεί να κρυφτείς.

Και κάπου εδώ συναντάμε το μεγάλο ελληνικό ταμπού: την απιστία. Το κέρατο στην Ελλάδα δεν είναι απλώς πράξη. Είναι αμάρτημα, στίγμα, σχεδόν ποινικό αδίκημα. Είναι και όρκος, παναθεμά το. «Σου ορκίζομαι ότι δεν θα σε απατήσω». Ένας όρκος που, αν είμαστε ειλικρινείς, είναι από τους πρώτους που καταπατώνται. Οι μισοί κερατώνουν τους άλλους μισούς, αλλά κανείς δεν θέλει να το ομολογήσει. Όλοι ξορκίζουν το κέρατο σαν έγκλημα, αλλά σχεδόν όλοι λαχταρούν άλλα σώματα από πάνω κι από κάτω τους. Στο μεταξύ, το Instagram γεμίζει quotes για πίστη και αληθινή αγάπη, την ώρα που το Tinder δουλεύει υπερωρίες.

Η ηθική μη μονογαμία έρχεται να ταρακουνήσει αυτή την υποκρισία. Όχι για να πει ότι η μονογαμία είναι ξεπερασμένη ή λάθος. Αλλά για να πει ότι δεν είναι μονόδρομος. Και ότι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το σεξ με άλλους, αλλά το ψέμα. Ότι το «αγάπη μου, είναι αυτό που νομίζεις» μπορεί να ειπωθεί χωρίς να ακολουθήσει σεισμός.

Φυσικά, δεν είναι για όλους. Θέλει γερό στομάχι, πολλή επικοινωνία και μια καλή σχέση με τον εαυτό σου. Θέλει να αντέχεις να βλέπεις τον άλλον επιθυμητό. Θέλει να παραδεχτείς ότι η αγάπη δεν ακυρώνεται απαραίτητα όταν μοιράζεται. Και κυρίως, θέλει να πας κόντρα σε όσα σου έμαθαν για το τι «πρέπει» να είναι μια σχέση.

Κλείνω όπως ξεκίνησα, με εκείνο το ζευγάρι απέναντί μου, να κρατιέται χεράκι – χεράκι. Δεν έμοιαζαν επαναστάτες, έμοιαζαν απλώς ειλικρινείς. Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο ριζοσπαστικό πράγμα απ’ όλα.