Η Αθήνα της κρίσης: ένα επικό documentaire του βραβευμένου σκηνοθέτη Sylvain L`Esperance
Τι νάναι αυτό που φέγγει στο σκοτάδι, νάναι άραγε ήλιος...με αυτό το στίχο του Τάσου Λειβαδίτη ξεκινά το documentaire του βραβευμένου Καναδού σκηνοθέτη, Μάχη στην άκρη της Νύχτας, για την άλλοτε πόλη του φωτός.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
“Τι νάναι αυτό που φέγγει στο σκοτάδι, νάναι άραγε ήλιος”, γράφει ο κορυφαίος Τάσος Λειβαδίτης στο Χρονικό της Μακρονήσου, με γενικό τίτλο “Μάχη στην άκρη της νύχτας”. Ο ιδανικός τρόπος για να ξεκινήσει το νέο του ντοκιμαντέρ ο Καναδός σκηνοθέτης, Sylnain L`Esperance, με τον ίδιο ακριβώς τίτλο. “Combat au bout de la nuit” -“Μάχη στην άκρη της νύχτας” που πριν λίγο μέρες είχε πρεμιέρα στο τμήμα Πανόραμα της Berlinale. Θέμα του; Μα φυσικά η Αθήνα. Όχι όμως ως η πόλη του φωτός, αλλά μια πόλη βυθισμένη στην κρίση.
Ο βραβευμένος Συλβαίν Λ` Εσπεράνς γυρίζει ντοκιμαντέρ εδώ και 30 χρόνια, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον του στην Αφρική και στους πρόσφυγες. Σκέφτηκε, λοιπόν, να έρθει στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στην Ελλάδα. Από το 2014 έως το 2016 ταξίδεψε έξι φορές στην Αθήνα και τα γυρίσματα της ταινίας είχαν διάρκεια πάνω από οκτώ μήνες.
Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς είναι ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ 285 λεπτών για την Αθήνα της κρίσης..
Σύμφωνα με όσα διευκρινίζει ο σκηνοθέτης στη Deutsche Welle, δεν σκόπευε να γυρίσει μια ταινία για την κρίση, “αλλά μια ταινία που `βλέπει` με το μάτι των μεταναστών, των προσφύγων. Με την πάροδο του χρόνου η κατάσταση στη Ελλάδα είχε όμως αρχίσει να αλλάζει ραγδαία – η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, οι διαπραγματεύσεις με την τρόικα, η συνθηκολόγηση. Έτσι αποφάσισα να τα συμπεριλάβω όλα αυτά στην ταινία.”
Η βοηθός του είναι η Φιλιώ Χατζηνάκου και μαζί παρακολουθούν τον αγώνα των απολυμένων καθαριστριών του υπουργείου Οικονομικών, τις συζητήσεις εργατών στα ναυπηγεία, που προσπαθούν να αναλύσουν το φαινόμενο του φασισμού, την προσφορά γιατρών στα κοινωνικά ιατρεία και εθελοντών σε στέκια αστέγων, αλλά και πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, τη Συρία, την Αφρική που πολλές φορές έχουν να αντιμετωπίσουν στην Ελλάδα χειρότερες συνθήκες από αυτές που τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους.
Στην ταινία του, παρουσιάζει τόσο διαφορετικές περιπτώσεις ανθρώπων που είναι δύσκολο να αναγνωρίσει κανείς τον κοινό παρονομαστή. Όμως o Sylnain L`Esperance πιστεύει ότι υπάρχει: “Για μένα όλοι αυτοί οι άνθρωποι συνδέονται μεταξύ τους. Όλοι τους αγωνίζονται για κοινωνική δικαιοσύνη, εργασία, ψωμί, μια στέγη – για όλα αυτά που όλοι μας τα θέλουμε στη ζωή μας. Ο κάθε ένας με τον τρόπο του ζητά το ίδιο.”
Trailer – Combat au bout de la nuit (English) from Les films du tricycle on Vimeo.
Άραγε αγωνίζονται πραγματικά οι Έλληνες; Τα πρώτα χρόνια της κρίσης όντως υπήρξε ένα κύμα διαμαρτυρίας. Τώρα όμως; Για ποιο λόγο λοιπόν δίνει στην ταινία του τόσο μεγάλη έκταση στον αγώνα των απολυμένων καθαριστριών του υπουργείου Οικονομικών; “Μπορεί να έχετε δίκιο ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει πολύ κόσμος που να αγωνίζεται πλέον. Πιστεύω όμως ότι οι καθαρίστριες αντιπροσωπεύουν αυτό που κρύβουν μέσα τους οι Έλληνες”.
Στην ταινία του ο σκηνοθέτης παρουσιάζει ότι αυτή η δύσκολη κατάσταση για τους Έλληνες, δεν προκαλεί μόνο απελπισία. Αναφέρεται στην αλληλεγγύη κάποιων ανθρώπων – κυρίως από την μεσαία τάξη- που προσφέρουν με ανιδιοτέλεια ό,τι μπορούν σ`εκείνους που έχουν ανάγκη. Για παράδειγμα, οργανώνοντας συσσίτια για άπορους και πρόσφυγες. Ακόμα όμως και όσοι έχουν πληγεί από την ανεργία, κάνουν την προσπάθειά τους δημιουργώντας μόνοι τους ευκαιρίες για να κερδίσουν χρήματα, έτσι ώστε να μην εξαρτώνται από άλλους.
Ο Sylvain L`Esperance δεν διαφωνεί με την παρατήρηση ότι η ταινία του συνιστά καταγγελία, κατά κάποιο τρόπο. Ωστόσο, η διαφορά είναι ότι δεν είναι ο ίδιος που διατυπώνει τις κατηγορίες : “Εγώ πηγαίνω και βρίσκω ανθρώπους και τους ακούω. Και αυτό κάνω και σε αυτή την ταινία. Πήγα στην Ελλάδα και προσπάθησα να καταλάβω τι έχουν οι άνθρωποι στο μυαλό τους. Για αυτό μου μιλούν στη ταινία. Ναι, είναι λοιπόν μια καταγγελία, την οποία όμως δεν διατυπώνω εγώ, αλλά οι Έλληνες που παίρνουν το λόγο.” εξηγεί ο σκηνοθέτης.
Στη Deutsche Welle, δηλώνει ότι η “Μάχη στην άκρη της νύχτας” είναι το πρώτο μέρος μιας τριλογίας γύρω από την κρίση στην Ελλάδα και προετοιμάζει τα γυρίσματα για το επόμενο.
Με την ευχή ότι κάποια στιγμή, ο σπουδαίος σκηνοθέτης θα ετοιμάσει μια ταινία για την Ελλάδα του ήλιου, της θάλασσας, της τέχνης, του πολιτισμού, των γραμμάτων… Κάποτε… γιατί, τώρα, η πραγματικότητα είναι δυστυχώς τόσο διαφορετική…
“Τι νάναι αυτό που φέγγει στο σκοτάδι
νάναι άραγε ήλιος.
Ένας άνθρωπος καίγεται
ένας άνθρωπος φωτίζει τη νύχτα
ολόρθος σ’ ένα φυλάκιο φωτίζει τη νύχτα
τον αλείψαν πετρέλαιο
και τον άναψαν
άναψε κι όλας μια μεγάλη φωτιά
στον κόσμο
πάμε να ζεσταθούμε απόψε
να δούμε λίγο ουρανό
να δούμε μήπως έχουμε πεθάνει
και αυτά τα δυο παιδιά
αυτοί οι δυο ξυλιασμένοι φαντάροι
να δούνε την ώρα
να δούνε ότι είναι η ώρα
που κανένα ρολόι δεν έδειξε ποτέ
που κανείς δεκανέας της αλλαγής
δεν υπάρχει
να δούνε ότι είναι η ώρα
η ώρα η πιο βαθειά της νύχτας
που ξαναγινόμαστε άνθρωποι.”
Πηγή: Deutsche Welle
