Η σουρεαλιστική κατάληξη των Μνημονίων

Κάποια στιγμή το περασμένο Σαββατοκύριακο, στην διάρκεια της σιδερόφρακτης αλλά και άτονης παρουσίας του Αλέξη Τσίπρα στην Θεσσαλονίκη, έγινε και κάποια επίδειξη για τις ικανότητες κάποιου σώματος των ειδικών δυνάμεων. Μετά το τέλος της επίδειξης οι άνδρες που είχαν συμμετάσχει στην άσκηση παρατάχθηκαν μπροστά από τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου που είχαν συνοδεύσει τον Τσίπρα, για μια αναμνηστική φωτογραφία. Κλικ και η πιο χαρακτηριστική φωτογραφία, αυτής της καταληκτικής περιόδου για την συγκυβέρνηση των Συριζανέλ, είχε γίνει πραγματικότητα. Εδώ και αρκετούς μήνες, κυρίως από την εποχή της συμφωνίας των Πρεσπών και κυρίως μετά από την τραγωδία στο Μάτι, ο Τσίπρας αποφεύγει σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό την επαφή με το κοινό. Οι εμφανίσεις του γίνονται σε προστατευμένο περιβάλλον μου θυμίζει “γυάλα”. Το κοινό είναι επιλεγμένο, το ίδιο και όσοι συνομιλούν με τον Πρωθυπουργό, με κατάληξη την συνέντευξη της περασμένης Κυριακής, όπου ήταν ελεγμένες και οι ερωτήσεις, που υπέβαλαν οι δημοσιογράφοι κυρίως από φιλικά Μέσα Ενημέρωσης.

Είμαστε πολύ μακριά από την εποχή που η τότε Πρόεδρος της Βουλής Ζωή Κωνσταντοπούλου καταργούσε τα κιγκλιδώματα έξω από την Βουλή, και από τότε που ο  Νίκος Βούτσης, άφηνε τα μέλη του Ρουβίκωνα να κάνουν βόλτες στο προαύλιο της Βουλής. 

Δεν είναι περίεργο όμως. Δεν υπάρχουν και πολλοί “καθαρόαιμοι” ηγέτες της Αριστεράς, ότι και να σημαίνει αυτό, που μπορούν να κυκλοφορήσουν με διαφορετικό τρόπο.

Πως όμως φτάσαμε σ` αυτή την φαινομενικά σουρεαλιστική εικόνα;

Η περίοδος των Μνημονίων ήταν μια περίοδος αποκάλυψης για την Ελλάδα. Μια συνολική αποκάλυψη που ξεκίνησε σε μια ταραγμένη περίοδο μετά την δικτατορία, αλλά με τους καλύτερους οιωνούς για μια νέα εποχή. Που όμως μετά την πρώτη περίοδο και την συνετή διακυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, πολύ γρήγορα όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου έφερε τον “πρώτη φορά σοσιαλισμό”, κατέληξε σε ένα πολύ λειτουργικό σύστημα διαπλοκής και σε ένα όμορφο πελατειακό κράτος. Παρ` όλο που μόνο δυο κόμματα κυβέρνησαν αυτήν την περίοδο, δηλαδή το Πασόκ και η Νέα Δημοκρατία, στο σύστημα της “πελατείας” μπήκε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, συμπολιτεύσεις και αντιπολιτεύσεις, που βροντοφώναζαν “δώσε περισσότερα στους πελάτες” κάθε φορά που κάποιος θα επιχειρούσε μια αναγκαία διαρθρωτική αλλαγή. Έτσι η Ελλάδα κυβερνήθηκε από ένα κλειστό σύστημα εξουσίας, που στο κέντρο του είχε πολιτικούς, εκδότες, προμηθευτές του δημοσίου, Τράπεζες και μεγάλα τραπέζια για το φαγοπότι που ακολούθησε, ενώ σε επάλληλους κύκλους βρίσκονταν όλοι αυτοί που βγήκαν σε διάφορους βαθμούς κερδισμένοι.

Και έτσι διαδόθηκε στην Ελλάδα η “νοοτροπία Πασόκ”, μια νοοτροπία που ακόμη δεσποζει αλλά με άλλες παραμέτρους σήμερα, μια και λείπει η βασική κινητήριος δύναμη. Το χρήμα. Η “νοοτροπία Πασόκ” έχει κάποια πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.Το κυνήγι του εύκολου χρήματος, μαζί με την “αριστεροσύνη” που αποδείχτηκε μια επένδυση που φτιάχνει καριέρες, η τζάμπα μαγκιά και όλα τα άλλα που χαρακτηρίζουν το φαινόμενο του “Νεοέλληνα”, ένα ον δηλαδή με χαμηλή κουλτούρα και έλλειψη κρίσης. Πρότυπο αυτής της εποχής και νοοτροπίας το “λαμόγιο”.

Για όσους καταλάβαιναν και από τότε, η πορεία προς την χρεοκοπία είχε ήδη αρχίσει, αλλά αυτό που επιτάχυνε τις εξελίξεις ήταν η μεγάλη καταστροφή στο χρηματιστήριο. Η μεγάλη παγκόσμια οικονομική κρίση που άρχισε το 2008 με την κατάρρευση της Lehman Brothers, θα έφτανε νομοτελειακά και στην Ελλάδα, που ήταν τελείως ανέτοιμη για να την αντιμετωπίσει και αποτελούσε τον αδύναμο κρίκο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μέσα στα τέσσερα πρώτα χρόνια της κρίσης, η κοινωνία ξαφνιασμένη από τις απότομες αλλαγές και την ξαφνική μείωση του βιοτικού επιπέδου, στράφηκε με εκδικητικό μένος εναντίον εκείνων που θεωρούσε υπεύθυνους για την κρίση. Κατά κύριο λόγο εναντίον του Πασόκ που σχεδόν εξαφανίστηκε από τον χάρτη και κατά δεύτερο λόγο εναντίον της Νέας Δημοκρατίας, που την θεωρούσαν σε κάποιο βαθμό λιγότερο υπέυθυνη για την χρεοκοπία.

Στην πραγματικότητα όμως δεν έκανε απολύτως τίποτα. Απλώς “αγόρασε” ένα καινούργιο Πασόκ, που τώρα λεγόταν Σύριζα και που είχε επικεφαλής μια από καιρό προετοιμασμένη λύση στο πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα. Ο Τσίπρας είναι κι αυτός ένα σοφά κατασκευασμένο “προϊόν” για μαζική κατανάλωση, όπως ήταν κάποτε και ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Οι μάζες που στρέφονται προς τα “αριστερά” έχουν μέσα στα άλλα, αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, που είπαμε και πιο πάνω. Την έλλειψη κρίσης. Γι αυτό είναι άλλωστε και τόσο εύκολα διαχειρίσιμες. Βρίσκεις κάποιον που δηλώνει απλώς “αριστερός” και είναι και αρκετά ελκυστικός για τα γούστα αυτής της μάζας και το πρόβλημα λύνεται. Οι μάζες που “μαγεύονται” από τον όρο “αριστερός”, δυσκολεύονται να καταλάβουν κάποια πράγματα. Η “αριστερά” σήμερα, έτσι όπως εξελίχτηκε μεταπολεμικά εκφράζει απλώς αυτούς που είναι δυσαρεστημένοι από την οικονομική τους πραγματικότητα, είτε γιατί δεν τους δόθηκαν οι ευκαιρίες που τους άξιζαν, είτε γιατί δεν είχαν τις ικανότητες, είτε γιατί απλώς ατύχησαν. Ως πρόταση διακυβέρνησης όμως δεν εκφράζει τίποτα. Στις κοινωνίες της Δύσης, οι κυβερνήσεις ανεξάρτητα από το τι δηλώνουν και ποια είναι η ταμπέλα τους, είναι αναγκαστικά κεντρώες και πρέπει να συνδυάζουν ένα σωρό αντίρροπες τάσεις. Από εκεί και πέρα η διακυβέρνηση είναι θέμα προσωπικών ικανοτήτων κάποιων προσώπων, αλλά στην Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών που προτιμάει το μέτριο, αντί του ικανότερου, δεν μπορούν να γίνουν και πολλά σπουδαία πράγματα.

Η κυβέρνηση των Συριζανέλ που προέκυψε από τις δυο εκλογικές αναμετρήσεις, είναι μια πολύ εντυπωσιακή συνάθροιση μετριοτήτων. Το πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησης τους είχε δυο στόχους. Πρώτον να επιβληθούν τα capital controls, χωρίς τα οποία δεν θα είχε μείνει τίποτα στις Τράπεζες και δεύτερον να προετοιμαστεί η μάζα που τους ψήφισε για την αναγκαία “κωλοτούμπα”. Από εκεί και πέρα η διακυβέρνηση περιήλθε στους δανειστές, που σοφά σκεπτόμενοι είχαν επιλέξει τον Τσίπρα για να εξασφαλίσουν τα λεφτά τους και να δημιουργήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση του κατάλληλους μηχανισμούς για την αντιμετώπιση παρόμοιων κρίσεων. Όλα αυτά ήταν λίγο πολύ αναμενόμενα και όποιος είχε έστω και λίγο μυαλό τα περίμενε.

Εκείνο που κάνει εντύπωση είναι η αποκύρηξη όλων των παλιότερων αντιδυτικών θέσεων της αριστεράς και η πρόσδεση στο άρμα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, που σε όλες τις μεταπολεμικές δεκαετίες ήταν οι αγαπημένοι “μπαμπούλες” της “αριστεράς”.

Ζούμε σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη εποχή, όπου ο ανταγωνισμός των ΗΠΑ με την Ρωσία, τόσο στα Βαλκάνια , όσο και στη Μέση Ανατολή, έχει φτάσει σε θερμό συγκρουσιακό επίπεδο και είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς το που θα καταλήξει. Η κατ` εντολήν του ΝΑΤΟ συμφωνία των Πρεσπών είναι μια κίνηση με ρίσκο και ήταν άλλη μια ήττα χωρίς μάχη. Αυτή τη στιγμή κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τι κινδύνους μπορεί να δημιουργήσει στο μέλλον, αλλά επίσης κανείς δεν γνωρίζει τι κινδύνους θα δημιουργούσε το να μην την υπογράψει.

Είναι μια κυβέρνηση ανδρεικέλων τούτη εδώ αλλά καμιά φορά και τα ανδρείκελα είναι χρήσιμα. 

Η Ιστορία θα δείξει.