Οι τρανς γυναίκες είναι γυναίκες. Τρελό;
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που αναγνωρίζει τις τρανς γυναίκες ως γυναίκες. Να πούμε το ίδιο και για τους τρανς άνδρες ή είναι αυτονόητο;
Ας παραδεχτώ εξαρχής πως γράφω αυτό το κείμενο με μια κάποια αναστάτωση, γιατί έχουμε βαρεθεί να λέμε τα αυτονόητα. Ακόμα και το γεγονός πως τέθηκε σε ψηφοφορία το βασικό αυτό ανθρώπινο δικαίωμα στην ατομική αυτοδιάθεση με κάνει να ξεφυσάω. Όμως παρεκκλίνω, ας επικεντρωθούμε στα θετικά, που είναι βασικά η ξεκάθαρη στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου απέναντι σε ομοτρανσφοβικές τοποθετήσεις και «απόψεις».
Αντιγράφω και επικολλώ από την ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου:
Οι βασικές αρχές πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η Ένωση κατοχυρώνονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτές είναι
- ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας,
- η ελευθερία,
- η δημοκρατία,
- η ισότητα,
- το κράτος δικαίου, και
- ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες.
Ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ανθρώπων συγκαταλέγεται στις βασικές υποχρεώσεις της ΕΕ. Η διαφύλαξη των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί υποχρέωση της ΕΕ όταν εφαρμόζει πολιτικές και προγράμματα, υποχρέωση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, υποχρέωση του καθενός από τα κράτη μέλη ξεχωριστά.
Η έγκριση της ψηφοφορίας που αναγνώρισε τις τρανς γυναίκες ως γυναίκες έγινε στις 12 Φεβρουαρίου 2026 στο Στρασβούργο. Η απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς συστάσεων για τις πολιτικές της ΕΕ που θα τεθούν στο επόμενο 70ο ετήσιο Συνέδριο της Επιτροπής για την Κατάσταση των Γυναικών του ΟΗΕ (The Commission on the Status of Women), το οποίο θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Μάρτιο στη Νέα Υόρκη.
Ανάμεσα στις συστάσεις βρίσκεται η δήλωση που επισημαίνει τη σημασία της πλήρους αναγνώρισης των τρανς γυναικών ως γυναικών, υπογραμμίζοντας ότι η ένταξή τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή πολιτικών ισότητας των φύλων και την αντιμετώπιση της βίας. Άλλες αναφορές σε ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα εκφράζουν την ανάγκη για ένα «ολοκληρωμένο εργαλείο παρακολούθησης και αντιμετώπισης της δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και της υποχώρησης των δικαιωμάτων των γυναικών», καθώς και την αναγνώριση της αύξησης των επιθέσεων κατά ακτιβιστών για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ και των γυναικών.
Η ψηφοφορία
Από τους 720, ψήφισαν συνολικά 549 ευρωβουλευτές. Οι συστάσεις συνολικά πέρασαν με 340 ψήφους υπέρ, 141 κατά και 68 αποχές.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η ψηφοφορία συγκέντρωσε στήριξη όχι μόνο από αριστερές πολιτικές ομάδες, αλλά και από την πλειονότητα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, του ισχυρότερου κεντροδεξιού μπλοκ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η στάση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την άκρα δεξιά: η ομάδα Patriots for Europe, στην οποία συμμετέχουν το κόμμα Fidesz του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν και ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν, καταψήφισε το ψήφισμα και κατήγγειλε τον αποκλεισμό της από τις διαπραγματεύσεις για το τελικό κείμενο.
Κατά ψήφισε επίσης και η ομάδα Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές, στην οποία ανήκει το Αδέλφια της Ιταλίας της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Ωστόσο, η συνδυασμένη αντίθεσή τους δεν ήταν αρκετή για να ανακόψει την έγκριση του ψηφίσματος, το οποίο πέρασε με τη στήριξη μιας ευρείας διακομματικής πλειοψηφίας.
Η ελληνική εκπροσώπηση
Κατά ψήφισαν οι Μανώλης Φράγκος και η Γαλάτω Αλεξανδράκη της Ελληνικής Λύσης. Ε, όχι…
Απείχαν οι ανεξάρτητοι Κώστας Παπαδάκης και Λευτέρης Νικολάου – Αλαβάνος (ΚΚΕ).
Υπέρ ψήφισαν ο Σάκης Αρναούτογλου (ΠΑΣΟΚ) και η Μαρία Ζαχαριά (ανεξάρτητη), καθώς και ο επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Μάνωλης Κεφαλλογιάννης.
Η συνάδελφός του τελευταίου, Ελεονώρα Μελέτη, δεν πήρε θέση στην ψηφοφορία, ίσως και καλύτερα. Μπορεί να πήρε γραμμή από το κόμμα, καθώς τον τελευταίο χρόνο η εκλεγμένη ευρωβουλευτής έχει προβεί σε προκλητικές δηλώσεις επί του ζητήματος και μάλιστα εντός του Κοινοβουλίου. Το περσινό Νοέμβρη η κα. Μελέτη μας ενημέρωσε πως κατά τη γνώμη της «τα φύλα είναι δύο», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αναγνώριση των δικαιωμάτων των τρανς ατόμων ενδέχεται να απειλεί τα «γυναικεία δικαιώματα».
View this post on Instagram
Δεν θα αναλύσουμε την άκρως ξεπερασμένη και συντηρητική ρητορική μίσους της πρώην παρουσιάστριας, καθώς πρόκειται για επιχειρήματα των TERF (Trans-Exclusionary Radical Feminist) κύκλων, που χρησιμοποιούν τον φεμινιστικό λόγο ως πρόφαση για να αμφισβητήσουν την αυτοδιάθεση, ακόμα και την ίδια την ύπαρξη των τρανς και μη δυαδικών (non-binary) ατόμων.
Πού θα τα λέτε τώρα αυτά κυρία Μελέτη; Στην Ευρώπη πάντως δεν νομίζω να «περνάνε» πια.
Το σκηνικό συνολικά
Προφανώς η θεσμική αναγνώριση είναι σημαντική, καθώς ασκεί μια πολιτική πίεση στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να ενσωματώσουν μια κοινή φιλοσοφία στις εσωτερικές τους πολιτικές. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι, όπως τα περισσότερα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν πρόκειται για δεσμευτική από νομικής άποψης απόφαση.
Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έρχεται σε μια περίοδο όπου διαφορετικές χώρες και θεσμοί έχουν αντίθετες προσεγγίσεις για τα ζητήματα φύλου και αναγνώρισης ταυτότητας.
Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες παρατηρείται σαφής θεσμική οπισθοδρόμηση. Η Ουγγαρία έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια ολοένα και πιο περιοριστικές πολιτικές, φτάνοντας πέρυσι να απαγορεύσει τις παρελάσεις του Pride. Ο δήμαρχος της Βουδαπέστης, Γκέργκελι Καρατσόνι, βρέθηκε αντιμέτωπος με ποινικές κατηγορίες επειδή επέτρεψε τελικά τη διεξαγωγή της παρέλασης τον Ιούνιο του 2025, αψηφώντας την κυβερνητική απαγόρευση. Το γεγονός από μόνο του αποτυπώνει πόσο βαθιές είναι οι εσωτερικές συγκρούσεις ακόμη και εντός κρατών-μελών.
Σε διεθνές επίπεδο, η δημοσιογράφος και τρανς ακριβίστρια Erin Reed εκτιμά ότι η απόφαση αυτή φέρνει την Ευρώπη σε άμεση τροχιά σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες κινούνται προς διαφορετική κατεύθυνση. Μετά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων βρίσκονται υπό διαρκή πίεση, καθώς σειρά εκτελεστικών διαταγμάτων στοχεύει ευθέως την κοινότητα και ιδιαίτερα τα τρανς άτομα.
Η στάση του Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα: ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε πέρυσι ότι δεν θεωρεί τις τρανς γυναίκες γυναίκες, τοποθέτηση που φανερώνει πόσο μακριά βρίσκονται ακόμη ορισμένα πολιτικά κέντρα από τη λογική της πλήρους αναγνώρισης.
Με άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή αυτή απόφαση είναι μια πολιτική τοποθέτησης μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου το ίδιο ζήτημα αντιμετωπίζεται με ριζικά διαφορετικούς τρόπους και όπου το αυτονόητο εξακολουθεί, δυστυχώς, να αμφισβητείται. Ας ελπίσουμε πως η Ευρώπη θα δείξει πιο δυναμικά την στάση της από εδώ και πέρα.
