Σαν σήμερα, 11 Μαρτίου | Καθαρά Δευτέρα & το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας

Kαθαρά Δευτέρα & το έθιμο της λαγάνας…

Το παραδοσιακό  έθιμο της λαγάνας πάντα πρωταγωνιστεί στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς  Δευτέρας. Ποιά είναι άραγε η ιστορία της που χάνεται στους αιώνες;

Η λαγάνα είναι ο άρτος (ψωμί) που  φτιάχνεται με παραδοσιακό τρόπο στην Ελλάδα μόνο μια μέρα του χρόνου. Την Καθαρή Δευτέρα. Το όνομά της έχει ρίζες από το αρχαίο ελληνικό “λάγανον”. Πρόκειται για πλακωτή ζύμη που  παρασκευάζεται από αλεύρι και νερό. Αυτό σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής. Σε πολλά κείμενα της αρχαιότητας, η λαγάνα αναφέρεται ως έδεσμα. Ένα από αυτά είναι οι Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη. Εκεί, αναφέρεται η φράση λαγάνα πέττετται  δηλαδή λαγάνες γίνονται.Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως “Το γλύκισμα των φτωχών”.

Η ονομασία της “Καθαρά” προέρχεται από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, μέχρι την ημέρα της κάθαρσης.  Εν συνεχεία τα κρεμούσαν στη θέση τους κι εκεί παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Εκείνη την ημέρα  εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο, έστρωναν κάτω στη γη κι έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά, όπως χαλβά, ελιές, ταραμά.

 Σύμφωνα με μια θεωρία, η λαγάνα παρομοιάζεται με τον άρτο που κατανάλωσαν οι Ισραηλίτες κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, από τότε και μέχρι που ο  Χριστός ευλόγησε τον ένζυμο άρτο. Τα αρτοποιεία μένουν ανοικτά τη συγκεκριμένη μέρα, σε αντίθεση με τα περισσότερα εμπορικά καταστήματα. Αυτό συμβαίνει αποκλειστικά για την παρασκευή και διάθεση της νόστιμης λαγάνας.

Γεγονότα

1302: Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα ενώνονται με τα δεσμά του γάμου, σύμφωνα με το Σαίξπηρ.

702: Κυκλοφορεί η πρώτη αγγλική καθημερινή εφημερίδα, «Daily Courant».

1811: Έξαρση του κινήματος των Λουδιτών. Εργάτες καταστρέφουν μηχανές κλωστοϋφαντουργείων στο Νότιγχαμ, επειδή τους «κλέβουν» τις δουλειές τους.

1818: Εκδίδεται το μυθιστόρημα «Φρανκενστάιν», από την μόλις 21 ετών Μαίρη Σέλλεϊ.

1822: Κηρύσσεται στη Χίο η επανάσταση.  Σφαγή της Χίου θα συγκλονίσει τον κόσμο.

1851: Στο θέατρο La Fenice της Βενετίας κάνει πρεμιέρα η όπερα του Τζουζέπε Βέρντι «Ριγκολέτο».

1901: Στη Γαλλία, εγκαινιάζεται το μετρό του Παρισιού.

1912: Νικητής των ελληνικών βουλευτικών εκλογών είναι και πάλι ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το Κόμμα των Φιλελευθέρων.

1917: Ο στρατηγός Μοντ, με στρατεύματα 50.000 Βρετανών και Ινδών, εισχωρεί στη Βαγδάτη, συλλαμβάνοντας 9.000 Τούρκους αιχμαλώτους.

1918: Το πρώτο περιστατικό ισπανικής γρίπης καταγράφεται στις ΗΠΑ. Θα εξελιχθεί σε θανατηφόρα πανδημία, με τους νεκρούς να υπολογίζονται παγκοσμίως σε 20 – 40 εκατομμύρια τη διετία 1918 –

1967: Οι Pink Floyd κυκλοφορούν το πρώτο τραγούδι τους, με τίτλο «Arnold Layne».

1971: Στην Ινδία, η Ιντίρα Γκάντι κερδίζει την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο.

1990: Η Λιθουανία ανακηρύσσει την ανεξαρτησία της από τη Σοβιετική Ένωση.

1995: Στο Πεκίνο της Κίνας, ανοίγει το πρώτο σχολείο, όπου θα γίνονται συζητήσεις γύρω από το σεξ και τις ερωτικές σχέσεις.

1996: Τους 500 φτάνουν οι νεκροί από την επιδημία μηνιγγίτιδας που πλήττει τη Μπουργκίνα Φάσο.

1998: Ανακοινώνεται επίσημα η λήξη της αποστολής του διαστημικού οχήματος Pathfinder στον πλανήτη Άρη.

2006: Η Μισέλ Μπασελέτ γίνεται η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Χιλής.

2010: Τουλάχιστον 8 άτομα τραυματίζονται και 160 συλλαμβάνονται, σε επεισόδια που σημειώνονται κατά τη διάρκεια συναυλίας των Metallica στην Κολομβία.

Γεννήσεις

1899: βασιλιάς της Δανίας Φρειδερίκος Ε, ο πατέρας της Άννας-Μαρίας, τέως βασίλισσας της Ελλάδας.

1915: Χανς Πέτερ Κέλερ, συγγραφέας

1916: Χάρολντ Ουίλσον, πρωθυπουργός της Βρετανίας

1921: Άστορ Πιατσόλα, Αργεντινός βιρτουόζος του μπαντονεόν και συνθέτης .

1922: Κορνήλιος Καστοριάδης, Έλληνας φιλόσοφος

1954:  Σάκης Μπουλάς, τραγουδιστής και ηθοποιός.

Είναι κάποιοι άνθρωποι που έχουν το χάρισμα να ξεχωρίζουν με ό,τι κι αν ασχοληθούν. Στο τραγούδι, στις μουσικές σκηνές, στις συναυλίες, στις περιοδείες, στη δισκογραφία, στην τηλεόραση -τηλεπαιχνίδια και σειρές- στον κινηματογράφο, στη στιχουργική. Αυτή είναι η περίπτωση του Σάκη Μπουλά ο οποίος κέρδισε το προσωπικό του στοίχημα να λατρευτεί το κοινό του, κι αυτό το πέτυχε γιατί ό,τι έκανε ήταν με αγάπη.

Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ροκά, πειραχτήρι, ανυπότακτος, τρυφερός, δοτικό. Οι περισσότεροι μπορεί να τον γνώρισαν μέσα από τις τηλεοπτικές επιτυχίες της τελευταίας δεκαετίας. Ωστόσο, πίσω από μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του ελληνικού πενταγράμμου -που όλοι έχουμε σιγοτραγουδήσει, έχουμε χορέψει, έχουμε περάσει βραδιές με παρέες, σε πάρτι διασκεδάζοντας ή μόνοι μελαγχολώντας, νοσταλγώντας στιγμές-… βρίσκεται εκείνος… Ο άνθρωπος που με το φευγιό του στις 21 Φεβρουαρίου του 2014, ύστερα από μάχη με την επάρατη νόσο, σκόρπισε απέραντη θλίψη.

Ως στιχουργός έκανε μεγάλη καριέρα καθώς συνεργάστηκε με πολλούς καλλιτέχνες, ανάμεσά τους οι Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Γιάννης Ζουγανέλης, Τάνια Τσανακλίδου, Βλάσης  Μπονάτσος, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Δημήτρης Σταρόβας, Διονύσης Σαββόπουλος.

Έγραψε στίχους για τραγούδια του Γιάννη Ζουγανέλη, του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, για πολλούς άλλους και για αρκετά τραγούδια που είχε ερμηνεύσει ο ίδιος.

Ο Σάκης Μπουλάς, ένας άνθρωπος αισιόδοξος, γεμάτος ενέργεια και διάθεση, κατάφερε να αφήσει το καλλιτεχνικό του στίγμα μοιρασμένος στο γυαλί και την πίστα.

Ένας ερμηνευτής με σπάνια χροιά, τραγούδησε μεγάλες επιτυχίες. Ποιά να πρωτοθυμηθούμε… “Φλασάκι”, “Aλή Μπαμπά”, “Μπριγιόλ”, “Από μικρός φαινόμουνα”, “Άσε τα δύσκολα σ`εμένα”, “Ζαμανφού”, “Έρωτας θνητός”, “Μπανάκι μανάκι”, “Τσικαμπούμ”, “Μη μου τάζεις”, “Ο αράπης”, “Για τα παιδιά”, “Λονδίνο” και πολλά άλλα. 

Το “φλασάκι”  είναι αγαπημένο τραγούδι για τους περισσότερους, σε στίχους δικούς του, ντυμένους μοναδικά με τη μουσική του καλού του φίλου Λαυρέντη Μαχαιρίτσα.

Μελαγχόλησες, νιώθεις πεταμένος

Μες στην πόλη σου σαν ξένος, βρε παιδί μου αμάν

Στην καρδιά βάλε πατίνια και δυο ρουλεμάν

Φύλλο και φτερό, στο μυαλό σου χιόνι

που τη σκέψη σου παγώνει, βρε παιδί μου αμάν

Στην καρδιά βάλε πατίνια και δυο ρουλεμάν

Βάλε στο μαγνητόφωνο τραγούδια που γουστάρεις

Σκέψου την ώρα, τη στιγμή που τη ρεβάνς θα πάρεις

Σκέψου κορίτσια και γιορτές και πράμα που σαλεύει

κι ένα παιδί που μοναχό το δρόμο του γυρεύει

Κάτι άστραψε, κάτι σαν φλασάκι

Σα πικ νικ μες στο δασάκι, μια γλυκιά φωτιά

Λάβε θέση για να πάρεις πάλι την πρωτιά

Σα να δρόσισε, έρχεται βροχούλα

και μια άνοιξη νυφούλα, βρε παιδί μου αμάν

Στην καρδιά βάλε πατίνια και δυο ρουλεμάν

Βάλε στο μαγνητόφωνο…

Θάνατοι

1955: Αλεξάντερ Φλέμινγκ, Σκοτσέζος βιολόγος και φαρμακολόγος

1958:  Όλε Κρίστιανσεν, δημιουργός των παιγνιδιών Lego

1978: Σοφία Βέμπο, Ελληνίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός.