Υεμένη, το αγκάθι στα πλευρά της Σαουδικής Αραβίας

Το αγκάθι στα πλευρά της Σαουδικής Αραβίας

Η Υεμένη, Al Yaman στα αραβικά, ήρθε πρόσφατα στο μικροσκόπιο της κοινής γνώμης λόγω της δράσης των τζιχαντιστών και του επερχόμενου πολέμου αλλά η ιστορία της είναι μακρά. Και πολύπλοκη. Η νοτιότερη χώρα της αραβικής χερσονήσου περιβάλλεται από δύο θάλασσες (την Ερυθρά και την Αραβική) και συνορεύει με τον «γίγαντα» της περιοχής, τη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι στα πλευρά των πλούσιων και ισχυρών γειτόνων της.

Οι Σαουδάραβες προσπαθούσαν ανέκαθεν να έχουν λόγο στην, ούτως ή άλλως, ασταθή πολιτική σκηνή της Υεμένης- το ίδιο και οι Αμερικάνοι. Για διαφορετικούς λόγους ο καθένας.

Η μεν Σαουδική Αραβία προσπαθούσε μέσω του Σεΐχη Αμπντουλάχ Αλ Αχμάρ (ηγέτη του ισλαμικού κόμματος Islah) να ελέγχει τις πολλές τοπικές φυλές ώστε επηρεάζει τις  εξελίξεις και να αποδυναμώνει την κυριαρχία του προέδρου Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ. Οι ΗΠΑ, που θεωρούν ότι στην Υεμένη δρα ο πιο σκληρός και επικίνδυνος πυρήνας της Αλ Κάϊντα ήθελαν να τα έχουν καλά με τις φυλές ώστε να μην εξαπλωθεί η δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης αλλά παράλληλα διατηρούσαν σχέσεις με το καθεστώς για να μην αφήσουν τους (συμμάχους τους) Σαουδάραβες να κάνουν ό,τι θέλουν στην περιοχή. Ο τρίτος ισχυρός τοπικός πόλος ήταν ο στρατηγός Αλί Μοχσέν αλ Αχμάρ που ήλεγχε το μεγαλύτερο μέρος του τοπικού στρατού.

Η ιστορία της πολύπαθης Υεμένης βρίθει από συνομωσίες, εξεγέρσεις, αλληλοσκοτωμούς και εξτρεμιστές. Το 2011 ξέσπασαν μεγάλες διαδηλώσεις και ταραχές όταν ο Σαλέχ προσπάθησε να αλλάξει το σύνταγμα και να αντικαταστήσει τον τίτλο του προέδρου με αυτόν του ηγεμόνα. Ο σκοπός του ήταν να μείνει στην εξουσία χωρίς εκλογές για όσο ήθελε και μετά, σαν κληρονομικό δικαίωμα, να τον διαδεχθεί ο γιός του Αχμέντ, αρχηγός της δημοκρατικής φρουράς της επίλεκτης δηλαδή  δύναμης του στρατού.

Το σχέδιο του πρώην προέδρου δεν πέτυχε και τον Φεβρουάριο του 2012 τον διαδέχτηκε ο μέχρι τότε αντιπρόεδρος του Αμπντ Ραμπού Μανσούρ Χαντί που ήταν και ο μοναδικός υποψήφιος στις εκλογές.  Το νεοεκλεγέν κοινοβούλιο έδωσε αμέσως αμνηστία στον Σαλέχ και 500 από τους πιο στενούς συνεργάτες του και ο Χαντί είναι προγραμματισμένο να μείνει στον θώκο μέχρι και το τέλος του 2015 ώστε να οδηγήσει την χώρα σε αυτή την μεταβατική περίοδο. Ο προγραμματισμός όμως στην Υεμένη είναι κάτι σχετικό.

Και οι εσωτερικές εμπόλεμες συγκρούσεις κάτι συνηθισμένο. Το περασμένο καλοκαίρι ο εμφύλιος πόλεμος εντάθηκε. Από τη μία πλευρά ήταν οι κυβερνητικές δυνάμεις και οι προσκείμενοι στο φιλο- σαουδαραβικό κόμμα Islah και από την άλλη οι φανατικοί Σιίτες Ansar Allah(υποστηρικτές του Θεού) ή αλλιώς Houthis. Πήραν το όνομα τους από τον Χουσείν Μπαντρεντίν αλ Χούτι, κληρικό και ηγέτη των Σιιτών μουσουλμάνων. Το 2004 ο Χούτι ξεκίνησε πόλεμο κατά του καθεστώτος και οι δυνάμεις του ήλεγχαν την βορειοδυτική επαρχία Σαντά παρότι ο ηγέτης τους σκοτώθηκε τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς από το στρατό της χώρας. Οι αψιμαχίες κράτησαν  για χρόνια και το 2009 ο πόλεμος έγινε διεθνής αφού ενεπλάκησαν οι σαουδαραβικές δυνάμεις που επιτέθηκαν κατά των επαναστατών οι οποίοι είχαν φτάσει στα σύνορα τους. Οι Σιίτες κατηγόρησαν τη Σαουδική Αραβία ότι στήριζε το καθεστώς και τις ΗΠΑ ότι –για τον ίδιο λόγο- εξαπέλυσαν μπαράζ αεροπορικών επιδρομών κατά των θέσεων τους. Η κυβέρνηση από την άλλη κατηγορούσε το Ιράν ως υποκινητή της εξέγερσης και ότι προσπαθούσε να μετατρέψει την Υεμένη σε σιιτικό και θεοκρατικό καθεστώς. Για την ιστορία ο ΟΗΕ χαρακτήρισε την εξέγερση των Σιιτών ως πραξικόπημα.

Τίποτα από αυτά δεν κατέστη δυνατό να επιτύχει κάποια κατάπαυση του πυρός και την έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών. Η πρόταση για ένα νέο σύνταγμα που θα χώριζε την χώρα σε έξι ομοσπονδιακές περιοχές και θα συγκροτούσε κυβέρνηση εθνικής ενότητας με στελέχη από όλες τις πλευρές απορρίφθηκε από τους Houthis. Τον περασμένο Σεπτέμβριο οι επαναστάτες, με ηγέτη πλέον τον 33χρονο Αμπντούλ Μαλίκ αλ Χούτι, αδερφό του δολοφονημένου ιδρυτή του κινήματος, κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σανάα.

Ο στρατηγός αλ Αχμάρ διέφυγε στο εξωτερικό και τον Ιανουάριο του 2015 ο πρόεδρος Χαντί, ο πρωθυπουργός και όλο το υπουργικό συμβούλιο παραιτήθηκαν και έφυγαν από την πρωτεύουσα. Οι Houthis ανακοίνωσαν ότι εκείνοι είναι πλέον η κυβέρνηση της χώρας μετά από την –δια στόματος Αμπντούλ Μαλίκ αλ Χούτι- «δοξασμένη επανάσταση». Ούτε ο ΟΗΕ, ούτε άλλα όμορα της Υεμένης κράτη αναγνώρισαν τη νέα εξουσία και στον περασμένο Φεβρουάριο ο Χαντί με την δική του κυβέρνηση κατέφυγαν στο Άντεν (το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας) και ανακοίνωσε ότι εκεί βρίσκεται πλέον η εκλεγμένη και άρα νόμιμη κυβέρνηση. Αυτή τη στιγμή η Υεμένη είναι χωρισμένη στα δύο, κάτι που συνέβαινε ανέκαθεν.

Η Βόρεια Υεμένη από το 1918 όταν και πέτυχε την ανεξαρτησία της από τους Τούρκους και τους Βρετανούς έως και το 1962  ήταν το βασίλειο του Mutawakkilitte, υπό τον Ιμάμη Γιαχία. Από το 1962 έως το 1990 ήταν η Αραβική Δημοκρατία της Υεμένης. Η Νότια Υεμένη ή Λαϊκή Δημοκρατία της Υεμένης από το 1967 όταν και κέρδισε την ανεξαρτησία της από τους Βρετανούς μέχρι το 1990 ήταν ένα κομμουνιστικό κράτος. Το 1972 τα δύο κράτη είχαν ένα σύντομο πόλεμο αλλά το σωτήριο έτος 1990-και συγκεκριμένα στις 2 Μαΐου- αποφάσισαν, μετά από πολυετείς συνομιλίες, να ενωθούν στη σημερινή Υεμένη.

Η χαρά –και η ειρήνη- δεν κράτησαν πολύ. Τέσσερα χρόνια μετά την  ιστορική συμφωνία ξέσπασε εμφύλιος που κράτησε για τρείς μήνες. Το αποτέλεσμα ήταν περίπου 10.000 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και τελικά να επικρατήσουν οι δυνάμεις των Βορείων. Πολλά ηγετικά στελέχη της Νότιας Υεμένης, μέλη του τοπικού σοσιαλιστικού κόμματος εξορίστηκαν και την 1^η Οκτωβρίου του 1994 ο Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ εξελέγη πρόεδρος για τα επόμενα 5 χρόνια. Έμεινε στη θέση του μέχρι το 2012… Αυτές τις μέρες η πολύπαθη χώρα είναι ξανά στα όπλα. Ο απλός κόσμος βλέπει βόμβες να πέφτουν, σφαίρες να σφυρίζουν και ζωές να χάνονται σε ένα ατέρμονο παιχνίδι εξουσίας. Θρησκευτικής πρωτίστως και πολιτικής κατόπιν. Στο όνομα του δικού τους Θεού οι αντιμαχόμενες πλευρές θερίζουν η μία την άλλη και στα θύματα συμπεριλαμβάνονται και πολλοί άμαχοι. Η Σαουδική Αραβία ετοιμάζεται να εισβάλει ώστε να εξαφανίσει τους Houthis και να επαναφέρει το προηγούμενο καθεστώς. Η Αίγυπτος, στα εδάφη της οποίας βρίσκεται εσχάτως ο πρόεδρος Χαντί για την Αραβική Συνδιάσκεψη, υποστηρίζει την εισβολή. Οι ΗΠΑ –εξ αποστάσεως- την «ευλογούν» αφού στις τάξεις των επαναστατών υπάρχουν ισχυρά ερείσματα προς την Αλ Κάιντα.  Και ο υπόλοιπος κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα.