Το πείραμα με τις λευκές και μαύρες κούκλες: Η εποχή που ο ρατσισμός στις ΗΠΑ «άγγιζε» τα 4χρονα παιδιά

Αυτή η έρευνα ξεκίνησε το 1940 μέσα από το έργο τριών Αμερικανών ψυχολόγων: της Mary Ellen Goodman και του ζεύγους Kenneth και Mamie Clark.  Βασίστηκε στην ιδέα ότι η προκατάληψη περί χρώματος είναι ένα προϊόν της αμερικανικής κουλτούρας και μεταδίδεται πολύ νωρίς στη ζωή μέσω της «πολιτιστικής μάθησης».

Ακριβώς όπως τα σκυλιά του Ιβάν Παβλόφ μαθαίνουν να συνδέουν το φαγητό με το χτύπημα ενός κουδουνιού, τα παιδιά της Αμερικής μάθαιναν να συνδέουν το λευκό δέρμα με τα θετικά χαρακτηριστικά και το σκούρο δέρμα με τα αρνητικά. Τελικά, η αντίδρασή τους στο χρώμα του δέρματος γινόταν τόσο αντανακλαστική όπως η σιελόρροια του σκύλου στο άκουσμα ενός κουδουνιού.

Στη δεκαετία του 1940, οι ψυχολόγοι Kenneth Clark Bancroft (1914-2005) και Mamie Phipps Clark (1917-1985), σχεδίασαν και πραγματοποίησαν μια σειρά πειραμάτων γνωστά κοινώς ως «τα τεστ της κούκλας» προκειμένου να μελετήσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις του φυλετικού διαχωρισμού σε παιδιά Αφροαμερικανών.

Η Δρ. Clark χρησιμοποίησε τέσσερις κούκλες, πανομοιότυπες εκτός από το χρώμα, για να δοκιμάσει τις φυλετικές αντιλήψεις των παιδιών. Το αντικείμενο της έρευνας τους, τα παιδιά ηλικίας μεταξύ τριών έως επτά χρονών, κλήθηκαν να προσδιορίσουν τόσο τη φυλή της κάθε κούκλας όσο και το χρώμα που προτιμούσαν.

 Σε γενικές γραμμές, οι ανοιχτόχρωμες κούκλες προτιμήθηκαν και από τα λευκά και από τα μαύρα παιδιά. Ωστόσο, αυτή η προτίμηση ήταν σε συνάρτηση με την ηλικία, όπως διαπιστώθηκε από την έρευνα των Clark:

3 ετών – ανοιχτόχρωμες και σκουρόχρωμες κούκλες προτιμήθηκαν σχεδόν εξίσου

4 ετών – ανοιχτόχρωμη κούκλα προτιμήθηκε από το 76% των παιδιών

5 έως 7 ετών – τα επίπεδα προτίμησης των ανοιχτόχρωμων κούκλων αρχίζει και μειώνεται αλλά πάντα είναι πάνω από τις σκουρόχρωμες

Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια όταν τα παιδιά έπρεπε να επιλέξουν «την κούκλα που θέλουν να παίξουν»,  «την κούκλα που έχει ένα ωραίο χρώμα», «την κούκλα που είναι καλή» και, αντιστρόφως, «την κούκλα που δείχνει κακή»(Clark & ​​Clark, 1947).

Σε μια συνέντευξη για το βραβευμένο ντοκιμαντέρ του κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα , «Eyes on the Prize» ο Δρ Kenneth Clark είπε για το πείραμα του : «Το τεστ με τις κούκλες ήταν μια προσπάθεια από την πλευρά της συζύγου μου και εμένα για να μελετήσουμε την ανάπτυξη της αίσθησης της αυτοεκτίμησης στα παιδιά. Έχουμε συνεργαστεί με παιδιά μαύρων για να δούμε σε ποιο βαθμό το χρώμα τους, η αίσθηση της δικής τους φυλής και της κατάστασης, επηρέασαν την κρίση τους για τον εαυτό τους και τον αυτοσεβασμό τους.

Σε κάποιο άλλο σημείο της συνέντευξης, ο Δρ Κλαρκ είπε ότι όταν έκανε τα πειράματα του σε αγροτικές περιοχές του Αρκάνσας, ρώτησε ένα μαύρο παιδί ποια κούκλα του έμοιαζε. Το παιδί απάντησε χαμογελώντας και δείχνοντας τη σκουρόχρωμη κούκλα: «Αυτή είναι σαν ένας αράπης, είμαι αράπης».

 Ο Δρ Clark περιέγραψε αυτήν την εμπειρία «ως ενοχλητική ή περισσότερο ανησυχητική, από ό, τι τα παιδιά στη Μασαχουσέτη, που αρνήθηκαν να απαντήσουν στην ερώτηση ή που άρχισαν να  κλαίνε και να φεύγουν έξω από το δωμάτιο».