Σεξισμός: απόλυτη άγνοια ή συνειδητή επιλογή;

Όλο και πιο συχνά βλέπουμε τον τελευταίο καιρό σταρ του Χόλιγουντ να καταγγέλλουν κρούσματα σεξισμού στη Μέκκα του κινηματογράφου. Κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ στις Κάννες, η Σάλμα Χάγιεκ μίλησε για σεξιστικές συμπεριφορές τόσο στο θέμα της οικονομικής απόστασης στα κασέ μεταξύ ανδρών  και γυναικών ηθοποιών όσο και στην κυριότητα που έχουν άνδρες συνάδελφοί της στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα γυρίσματα μιας ταινίας, αλλά και το πρωταγωνιστικό καστ. Συμπλήρωσε επίσης ότι πάνω στο θέμα υπάρχει απόλυτη άγνοια…    

Ο σεξισμός όμως δεν είναι ένα φαινόμενο που επικρατεί μόνο μέσα στα κινηματογραφικά στούντιο. Στην καθημερινότητα οι διάφορες μορφές του κάνουν εμφανή την παρουσία τους, όχι μόνο στον επαγγελματικό χώρο αλλά και σε προσωπικό επίπεδο. 

Τα στερεότυπα του σεξισμού Μπορεί οι γυναίκες να έχουν καταφέρει να καταξιωθούν επαγγελματικά, αλλά όχι ουσιαστικά. Δεν είναι λίγα τα κρούσματα σεξισμού στον επαγγελματικό χώρο, ξεκινώντας από τις αμοιβές. Μόλις πριν από ένα μήνα η 28χρονη Τζαστίν Μιούλερ, εργαζόμενη σε εταιρεία σεκιούριτι, κατήγγειλε, σεξιστική συμπεριφορά εις βάρος της μέσα στον εργασιακό χώρο. Όπως η ίδια ισχυρίστηκε, η μεταχείρισή της ήταν εντελώς διαφορετική σε σχέση με τη συμπεριφορά απέναντι στους άνδρες συνάδελφούς της. Μάλιστα η ίδια δήλωσε ότι ένιωθε τόσο άβολα κατά τη διάρκεια των «επιθέσεων», ώστε κάποια στιγμή σκέφτηκε να τα παρατήσει όλα. Και δεν είναι η μόνη… Σε έρευνα που διεξήχθη πρόσφατα σε αμερικανικό κολέγιο, και τα αποτελέσματά της δημοσίευσε η Washington Post, οι άρρενες φοιτητές παρότι δήλωσαν ότι στις γυναίκες θα πρέπει να συμπεριφερόμαστε με τρυφερότητα και αγάπη, σημείωσαν ότι θεωρούν πως οι γυναίκες δεν είναι ικανές να πετύχουν υψηλούς στόχους και να κάνουν κατορθώματα. Ο Τζιμ Γκοχ μάλιστα που έλαβε μέρος στο οργανωτικό κομμάτι της έρευνας, συμπέρανε ότι πολλές φορές ο σεξισμός μπορεί να συνοδεύεται από ένα γλυκό χαμόγελο μιας και πολλές απόψεις μπορεί τυπικά να δείχνουν ότι είναι υπέρ του γυναικείου φύλου, αλλά σε δεύτερη ανάγνωση τείνουν να αποτελούν σεξιστικές εκφράσεις. Όπως για παράδειγμα, όταν ένας άνδρας δηλώνει: οι γυναίκες προσβάλλονται πολύ εύκολα. Τυπικά είναι μια φράση που μπορεί να εκληφθεί ως θετική για τις γυναίκες, ουσιαστικά όμως καταδεικνύει ότι γενικότερα οι γυναίκες έχουν μικρότερες ανοχές και αντοχές, οπότε ενδέχεται να μην είναι κατάλληλες για να αναλάβουν μια απαιτητική εργασία.     Είναι γεγονός ότι οι άνδρες στερεοτυπικά θεωρούνται δυνατότεροι από τις γυναίκες και έτσι παράγουν περισσότερο οπότε παίρνουν και την ανάλογη αμοιβή. Και είναι γεγονός ότι οι άνδρες χωρίς να έχουν μητρικές ή οικογενειακές υποχρεώσεις στο βαθμό που τις έχουν οι γυναίκες, καταφέρνουν να αφοσιωθούν περισσότερο στη δουλειά τους και έτσι να έχουν εμφανέστερα αποτελέσματα. Τυπικά. Παρόλα αυτά είναι αποδεδειγμένο ότι η παραγωγικότητα στην εργασία, επειδή υπάρχουν πολλές παράμετροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, δεν μπορεί να καταμετρηθεί με ακρίβεια.  Μάλιστα υπάρχει και ένας οικονομικός μύθος που αναφέρει ότι η δυσαναλογία μισθών ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες εργαζόμενες σε μια εταιρεία εξασφαλίζει κέρδη στην εταιρεία και σίγουρη οικονομική άνθιση. Όπως οικονομολόγοι δήλωσαν, αυτός ο διαχωρισμός ευνοεί το κέρδος. Οπότε είναι λογικό να υπάρχει και δυσκολία να αλλάξει. 

“Μα είναι μεγάλη…” Ένας τομέας που τα σεξιστικά σχόλια παίρνουν και δίνουν είναι αυτός της ηλικίας. Οι γυναίκες δεν συγχωρούνται επειδή μεγαλώνουν. Ενώ ένας ώριμος άνδρας θεωρείται ότι μπορεί να ζει μια πλούσια ζωή, δεν συμβαίνει το ίδιο όταν πρόκειται για μία ώριμη γυναίκα. Πριν περίπου δύο μήνες, η Μαντόνα έπεσε on stage. Κανενός το μυαλό δεν πήγε στο άβολο ρούχο που φορούσε και την έκανε να χάσει την ισορροπία της, αλλά τα σχόλια για την ηλικία της και το αν πρέπει ακόμη να εμφανίζεται επί σκηνής λόγω ηλικίας έπαιρναν και έδιναν. Μία μεγάλη γυναίκα είναι καλύτερα να περιορίζεται στο σπίτι της και δεν έχει δικαιώματα στον έρωτα, τη διασκέδαση και γενικότερα σε δραστηριότητες που… δεν αρμόζουν στην ηλικία της. Μην ξεχνάμε και τη Ναταλία Γερμανού, που εξαιτίας κάποιων σχέσεών της με νεότερους άνδρες, έγινε μέχρι και ανέκδοτο, ενώ δεν έχει συμβεί κάτι ανάλογο με άνδρες κάποιας ηλικίας που έχουν νεαρές συντρόφους. Γενικότερα οι γυναίκες πρέπει να ζουν υπό τον καταναγκασμό της νεότητας αν θέλουν να θεωρούνται ελκυστικές ή να μπορούν να ασχολούνται με δραστηριότητες που είναι έξω από την ηλικία τους. Συμπεριλαμβανομένης και της εμφάνισης… «Δεν νοείται γυναίκα πάνω από τα 40 να έχει μακριά μαλλιά» έγραφε χρήστρια κοινωνικού δικτύου, αποτυπώνοντας ότι η τέλεια εικόνα για μία γυναίκα που έχει περάσει το φράγμα των 40 είναι μόνο το κοντό μαλλί, γιατί το μακρύ είναι συνυφασμένο με τη νεότητα και μόνο γελοιοποίηση μπορεί να προσφέρει σε μία μεγαλύτερη γυναίκα. Για το πώς νιώθει ωραία μία γυναίκα με τον εαυτό της ούτε κουβέντα… Ούτε για το γεγονός ότι τέτοια στερεότυπα στην εποχή μας θα έπρεπε να έχουν εξαφανισθεί στη λήθη. 

Γυναίκες και πολιτική Τα έδρανα της Βουλής είναι καθαρά ανδρική υπόθεση. Αυτό προκύπτει από την αναλογία ανδρών και γυναικών μέσα στο ελληνικό Κοινοβούλιο (69 γυναίκες, ήτοι το  23% επί του συνόλου των βουλευτών). Δεν είναι λίγες οι φορές που τα σχόλια από τους άνδρες της ελληνικής βουλής θίγουν το γυναικείο φύλο και ειδικά η Ζωή Κωνσταντοπούλου και η Ραχήλ Μακρή, ανεξάρτητα του τι κάνουν και αν είναι σωστό ή όχι, βρίσκονται συχνά στο στόχαστρο. Αν πάμε πίσω στο παρελθόν, όλοι θυμόμαστε τον Σωκράτη Ξενίδη να απαντάει στην τότε βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Εύα Καϊλή με τη φράση: «Σιγά την καλτσοδέτα». Ενώ για τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και τη συμπεριφορά της είχε σχολιαστεί από συναδέλφους της: «Πρέπει να κάνει παιδί για να ηρεμήσει». Μέσα σε αυτό τον παροξυσμό, και οι βουλευτές της Χρυσής Αυγής που θεωρούν πρέπον να δείρουν μία γυναίκα δημόσια, όπως συνέβη σε πρωινή εκπομπή και το γνωστό περιστατικό ανάμεσα στη Λιάνα Κανέλλη και τον Ηλία Κασιδιάρη. 

Οι γυναίκες της μικρής οθόνης Στην τηλεόραση ο σεξισμός και η χρήση του γυναικείου κορμιού για τέρψη του ανδρικού κοινού είναι νόμος. Πριν από περίπου δύο εβδομάδες η γνωστή μανικιουρίστα Τέτα Καμπουρέλη δεν δίστασε να γδυθεί και να μείνει με τα εντελώς απαραίτητα προς χάριν της τηλεθέασης. Στο παρελθόν η εικόνα μίας κοπέλας στημένης στα τέσσερα με τα σχόλια των ανδρών της εκπομπής να παίρνουν και να δίνουν, είχε προκαλέσει πολλά σχόλια γύρω από τις συμπεριφορές on camera. Συχνά πυκνά μία ημίγυμνη γυναίκα θα αποτελέσει το «δόλωμα» που θα προσφέρει τηλεθέαση και φυσικά μία εικονική επιτυχία σε ένα πρόγραμμα. Βεβαίως έχει γίνει και κάποια πρόοδος, μιας και πλέον στον τηλεοπτικό χώρο μπορούν να επιβιώσουν και γυναίκες με κανονικές αναλογίες που δεν χρειάζεται να ξεγυμνωθούν για να κερδίσουν το κοινό αλλά το κερδίζουν με τον τρόπο που σκέφτονται. Το κουστούμι: μίνι, ντεκολτέ, ξανθιά καούκα, χαζή σκέψη, δείχνει τάση προς εξαφάνιση, ωστόσο ακόμη και σήμερα αποτελεί μία πρόταση που θεωρείται εγγύηση για την τηλεθέαση από τους ανθρώπους των καναλιών. Σεξισμός στην καθημερινότητα Είναι δύσκολο να συζητάμε για σεξιστικές συμπεριφορές σε μία κοινωνία που ισχυρίζεται ότι επικρατεί ισονομία και ισοτιμία μεταξύ των φύλων. Πρέπει να είσαι γκρινιάρα ή περίεργη για να παραπονιέσαι για σεξιστικά σχόλια ή συμπεριφορές που σε προσβάλλον ως γυναίκα ή ακόμη και ταμπέλες που ταυτίζονται με τη γυναικεία φύση. Το site everydaysexism.com έρχεται να καλύψει αυτό το κενό και να δώσει βήμα στις γυναίκες που νιώθουν ή έχουν πράγματι υποστεί σεξιστική επίθεση. Μέσω των ιστοριών που αφηγούνται οι αναγνώστριες της σελίδας αποδεικνύεται ότι ο σεξισμός υπάρχει στην καθημερινότητά μας και δεν πρέπει να τον αγνοούμε ή να τον προσπερνάμε αμέριμνα. Και συνοπτικά μιας και ξεκινήσαμε από το Χόλιγουντ να δούμε μερικά στατιστικά στοιχεία: το 70% περίπου των ταινιών που γυρίζονται στο Χόλιγουντ γίνονται από άνδρες, ενώ συγκριτικά οι γυναικείοι ρόλοι είναι 5 φορές πιο πιθανό στη διάρκεια της ταινίας να βγάλουν τα ρούχα τους σε σχέση με τους άνδρες Μόλις το 13% που εργάζονται στο τεχνικό τμήμα μίας ταινίας είναι γυναίκες.