Τα Γλυκά Νερά ήταν Πικρά | Το Πρόσωπο πίσω από την Μάσκα…

Όταν ήμουν 16 ετών, ο πατέρας μου, μου έφερε δώρο ένα βιβλίο. Ήταν ένα από τα δώρα που μου έκανε σταθερά. Είχα μάθει να διαβάζω από πολύ μικρός και μέχρι να φτάσω στα 16 είχα διαβάσει ήδη αρκετά βιβλία. Ήξερα απ` έξω τους 7 σοφούς της Αρχαιότητας και τις περιπέτειες που πέρασε ο Θαλής ο Μιλήσιος μέχρι να φτάσει σ` ένα μέρος που τότε το είχαν ονομάσει Θούλη και που κατά πάσα πιθανότητα ήταν η σημερινή Βρετανία, η οποία από τότε ήταν σκεπασμένη συχνά με ομίχλες.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Το βιβλίο που μου είχε φέρει ο πατέρας μου στα 16 μου, ήταν διαφορετικό από τα προηγούμενα. Φαινόταν από τις πυκνογραμμένες σελίδες με τα μικρά γραμματάκια. Ο τίτλος του χαρακτηριστικός: “Έγκλημα και Τιμωρία”.

 Έτσι γνωρίστηκα με το συγγραφικό ταλέντο του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι. Ήταν η πρώτη φορά που διάβαζα ένα τέτοιο λογοτεχνικό βιβλίο. Και παρ` όλο που η πλοκή εξελίσσεται σχετικά αργά, είχα μείνει μαγεμένος από τον τρόπο που ο συγγραφέας έμπαινε μέσα στη ψυχή και τον χαρακτήρα των ηρώων του. Το θέμα του ήταν εξαιρετικά “δυσοίωνο”, μια και ήταν η διείσδυση στο κόσμο και την ψυχολογία ενός δολοφόνου. Του Ροντιόν Ρομάνοβιτς Ρασκόλνικωφ, ενός φοιτητή της Νομικής στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας, που με κίνητρο την ληστεία, σχεδιάζει και διαπράττει την δολοφονία μια ηλικιωμένης τοκογλύφου και της αδελφής της. Παρ` όλο που φαινομενικά το κίνητρο γι αυτές τις δολοφονίες είναι η ληστεία, ο Ντοστογιέφσκι περιγράφει αριστοτεχνικά, τα βαθύτερα αίτια στην ψυχή του δολοφόνου, όπου το αληθινό κίνητρο, είναι να ξεπεράσει το ανθρώπινο όριο να γίνει εκείνος, που μπορεί να διαπράξει φόνο. Και στην συνέχεια αφού διαπράξει τον φόνο, η πορεία του ανάμεσα στις τύψεις, την παράνοια και τον φόβο της αποκάλυψης του.

Δεν λέω την συνέχεια και το τέλος, για να έχετε έναν ακόμη λόγο, να το αγοράσετε και να το διαβάσετε.

Όταν τέλειωσα το βιβλίο του Ντοστογιέφσκι, είχα καταλάβει πολύ καλά, ΄οτι αν ήθελα να μάθω πολλά πράγματα γι αυτόν τον περίεργο κόσμο που ζούμε και για τους ακόμη πιο περίεργους κατοίκους του, το καλύτερο ποτυ θα μπορούσα να κάνω θα ήταν να προλάβω να διαβάσω όσα περισσότερα καλά βιβλία μπορούσα. Καμιά φορά ακόμη και από ένα κακό βιβλίο μπορείς να μάθεις κάτι… αλλά είναι προτιμότερα τα καλά βιβλία. Αλλιώς για να μάθω αυτά που θα ήθελα να προλάβω να μάθω, πριν πάω σε άλλη διάσταση, θα έπρεπε να ζήσω γύρω στις 5.000 ζωές. Βρήκα το διάβασμα των βιβλίων πιο εφικτό.

Ο Ντοστογιάφσκι έγραψε αυτό το βιβλίο του το 1865 και καθώς έγινε ένα από τα κλασικά βιβλία της παγκόσμιας λογοτεχνίας, επηρέασε πολλούς συγγραφείς.

Μια συγγραφέας που φανερά επηρεάστηκε από το Έγκλημα και Τιμωρία ήταν η Πατρίσια Χάισμιθ, που ειδικεύτηκε σε αρκετά βιβλία της με την ψυχολογία και την συμπεριφορά του άνθρώπου που φτάνει να διαπράξει μια δολοφονία. Ένα από τα πιο γνωστά της είναι, ” Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλευ”, που μεταφέρθηκε δυο φορές στον κινηματογράφο. Μια τo 1960 με τίτλο Plein Soleil και πρωταγωνιστή τον Αλλέν Ντελόν. Στη Ελλάδα παίχτηκε με τίτλο “Γυμνοί στον Ήλιο”.  Ο “Ταλαντούχος κύριος Ρίπλευ” γυρίστηκε πάλι το 1999 με πρωταγωνιστή τον Ματ Ντέιμον.

Το θέμα είναι και πάλι η ψυχολογία του δολοφόνου, που αυτή τη φορά φτάνει στην φόνο για να πάρει την θέση του πλούσιου φίλου του και να ζήσει την ζωή του. Και η προσπάθεια του να μην αποκαλυφθεί το έγκλημα του.

Ο ταλαντούχος κύριος Αναγνωστόπουλος που δολοφόνησε εν ψυχρώ την νεαρή 20χρονη σύζυγο του, δίπλα στο 11 μηνών μωρό τους, ανήκει κι αυτός στην κατηγορία των ανθρώπων που φτάνουν με κάποιο τρόπο στο να διαπράξουν φόνο, αλλά συγχρόνως ανήκει και στην κατηγορία του “κακοποιητή γυναικών”, που αποτελεί και ένα από τα μεγάλα κοινωνικά θέματα της εποχής μας.

Σε παλιότερες εποχές οι ανθρώπινες κοινωνίες μέσω νόμων, θρησκευτικών εντολών, λογοτεχνικών και φιλοσοφικών κειμένων, προσπάθησαν να περιορίσουν την ενστικτώδη ανθρώπινη ροπή για τον φόνο, γιατί αν και δεν μας αρέσει, o άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος, είναι δυνητικά φονιάς, όπως είναι και όλο το ζωικό βασίλειο, αρκεί να εί ναι εξοπλισμένο από τον φύση με τα κατάλληλα “αξεσουάρ”. Νύχια, δόντια, κέρατα ή ότι άλλο μπορεί να σκοτώσει. 

Ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο που διαθέτει συνείδηση και λόγο και αυτό του έδωσε μια πάρα πάνω δυνατότητα εκλογίκευσης. Το “πνεύμα” είναι αυτό που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα άλλα ζώα και όλη η διαδικασία της εξέλιξης του πολιτισμού, ήταν ένας πόλεμος ανάμεσα στο “πνευματικό” που θέλει να μας ωθήσει σε κάποια ανώτερη “εκδοχή”  μας και στο “ενστικτώδες” όπου η κυρίαρχη επιθυμία είναι η επιβίωση μας, ανεξαρτητα από το πόσους θα χρειαστεί να σκοτώσουμε για να επιβιώσουμε, αν οι περιστάσεις το απαιήσουν.

Η εξέλιξη του πολιτισμού έχει όμως διάρκεια ζωής γύρω στα 3-4,000 χρόνια και αυτό είαι πολύ μικρό διάστημα σε σχέση με τα πόσα χρόνια ζωής έχει ο άνθρωπος πάνω στον πλανήτη. Η πρώτη και κυρίαρχη τάση του πολιτισμού ήταν να αποκλείσει τον φόνο από την καθημερινή συμπεριφορά μας, Όμως η διάρκεια ζωής του πολιτισμού, σε σχέση με την διάρκεια ζωής των ενστίκτων μας, μοιάζει με το πάχος που έχει το τσόφλι του αυγού σε σχέση με το υπόλοιπο αυγό. στην πρώτη δυσκολία ραγίζει και σπάει. Αν δέκα “πολιτισμένοι” άνθρωποι βρεθούν αποκλεισμένοι κάπου μακριά με περιορισμένη ποσότητα φαγητού και νερού, είναι θέμα χρόνου το πότε θα αλληλοσκοτωθούν προκειμένου να επιβιώσουν.

Δεν γεννιούνται όμως όλοι οι άνθρωποι με προδιάθεση για φόνο. Είναι ακριβώς οι μισοί που έχουν προδιάθεση για φόνο, ενώ οι άλλοι μισοί θα δώσουν και την ζωή τους προκειμένου να προφυλλάξουν την ζωή. Είναι η φιλοσοφική μοίρα του ανθρώπου πάνω σ` έναν πλανήτη που περιστρέφεται για να χωρίσει το 24ωρο σε ίσα μέρη ανάμεσα στην νύχτα και την μέρα. Είναι η μοίρα του Καλού και του Κακού. Η μισοί στρέφονται προς το Καλό και την διατήρηση της ζωής και οι άλλοι μισοί προς το Κακό… και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ.

Χρειάζεται πολύ μεγάλη δυνατότητα ενσυναίσθησης για να καταλάβουμε αν αυτός που έχουμε απέναντι μας και τον οποίον πιθανόν επιλέξαμε σαν σύντροφο ζωής ή σαν φίλο, ή αν είναι το παιδί ή ο γιονιός μας, είναι “στραμμένος” προς το Καλό ή το Κακό. Το μήλο μπορεί να πέφτει κάτω από την μηλιά, αλλά μπορεί να κυλήσει μακριά αν το έδαφος είναι κατηφορικό.

Μέσα στην διάρκεια των αιώνων τα “άνθη του Κακού” θα έβρσικαν συχνά στην κάλυψη τους κάτω από μια ιδεολογία, τον τρόπο να “ξεδιψάσουν” την ανάγκη τους να σκοτώσουν.

Στην σύγχρονη εποχή η εξάπλωση του πολιτισμού και η δυνατότητα επιβολής του νόμου, κάλυψε με έναν “μανδύα” πολιτιαμού, τους ανθρώπους που έχουν είτε προδιάθεση είτε δίψα για φόνο ή καταστροφή.

Εδώ και μερικές δεκαετίες η ψυχιατρική, η οποία δεν μπορεί να βασίζεται σε ψυχολογικές έννοιες, έχει προσπαθήσει να βρει δικούς της χαρακτηρισμούς, για τα άτομα που έχουν προδιάθεση καταστροφής απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Ανθρώπους δηλαδή που θα κάνουν κακό, φτάνοντας μερικές φορές μέχρι τον φόνο, αν τους δοθεί η ευκαιρία,

Η ψυχιατρική τους έχει ονομάσει “κοινωνιοπαθείς” ή ¨”ψυχοπαθητικούς”. Είναι εκείνοι που τους βλέπουμε στις μέρες μας, καλυπτόμενους κάτω από διάφορες ιδεολογικές τάσεις, ή εξουσιαστική ισχύ, απλώς να καταστρέφουν.

Υπάρχει όμως και μια πολύ σύγχρονη- των τελευταίων δεκαετιών- παραλλαγή του ψυχοπαθούς ατόμου, που κάτω από μια συχνά εκλεπτισμένη εμφάνιση “πετυχημένου και καλοβαλμένου” αστού, κρύβουν το τέρας που έχουν μέσα τους και που δρα σε καθημερινή βάση. 

Η αγγλοσαξωνική ψυχιατρική σχολή έχει βαφτίσει αυτούς τους ανθρώπους “Φίδια με Κουστούμι”.

Στα τέλη της δεκαετίας του ενενήντα, ο σχετικά νεαρός Αμερικανός συγγραφέας Μπρετ Ίστον Έλλις, στο μυθιστόρημα του με τίτλο “American Phsyco” είχε κάνει μια συγκλονιστική περιγραφή γι αυτό το πολύ μοντέρνο είδος εγκληματία. Ένα υψηλόβαθμο στέλεχος επενδυτικής Τράπεζας, που έχει μεγάλη αδυναμία στα κουστούμια Αρμάνι και στα άψογης ποιότητας ιταλικά παπούτσια, στα μοδάτα μπαρ της Νέας Υόρκης στις ωραίες γυναίκες και στα καινούργια προϊόντα περιποίησης προσώπου και σώματος και που πραγματοποιεί μια σειρά φόνων, που βοηθούν πολύ στην επαγγελματική ανέλιξη του και για τους οποίους φόνους,όχι μόνο δεν αιθάνεται καμία ενοχή, αλλά μάλλον τους απολαμβάνει.

Το “American Phsyco” έγινε και ταινία λίγο αργότερα με πρωταγωνιστή τον Κρίστιαν Μπειλ.

Τα “Φίδια με Κουστούμι” είναι ένα φρούτο της σημερινής εποχής. Ζουν ανάμεσα μας, θα τους βρείτε στις φιλικές σας παρέες, πιθανόν και δίπλα σας την στιγμή που παντρεύεστε. Είναι ντυμένοι συνήθως με καλά ρούχα, έχουν γενικά ωραία ή απλώς συμπαθητική εμφάνιση, έχουν την οικονομική δυνατότητα να πηγαίνουν σε καλά εστιατόρια και ξενοδοχεία, έχουν συχνά ένα ωραίο αυτοκίνητο, πιθανόν κάποιο από τα μοδάτα τζιπ ή κάποια λιμουζίνα, γιατί όλα αυτά στηρίζονται σε έναν καλό μισθό ή σε μια πετυχημένη επιχείρηση.

Η βασική τους απόλαυση είναι να βασανίζουν με τον τρόπο τους την οικογένεια τους. Θα διαλέξουν προσεκτικά μια σύζυγο, όχι γιατί την ερωτεύτηκαν ή την αγάπησαν. Το κύριο προσόν που πρέπει να διαθέτει, είναι το να δείχνει ότι μπορούν να την εξουσιάζουν. Το είδος αυτό του ναρκισσιστή ψυχοπαθούς, τρέφεται από την δυνατότητα να ασκεί εξουσία, είτε στο οικογενειακό περιβάλλον, είτε στο επαγγελματικό και η οικονομική ευχέρεια είναι αυτή που τους δίνει την δυνατότητα να διαπράττουν μικρούς καθημερινούς φόνους, στις συζύγους ή στα παιδιά τους ή σε όσους άλλους εξουσιάζουν. Κύριο χαρακτηριστικό, είναι η έλλειψη ανσυναίσθησης και η απουσία οποιασδήποτε ενοχής για την συμπεριφορά τους. Καμιά φορά θα φτάσουν και σε πραγματικό φόνο και όλοι τριγύρω θα σοκαριστούν και όπως συνηθίζουμε να λέμε θα “πέσουν από τα σύννεφα”.

Η περίπτωση του εγκλήματος στα Γλυκά Νερά, είναι αυτό που λέμε “case study” για τους εγκληματολόγους και κατά πάσα πιθανότητα σύντομα θα γίνει βιβλίο ή ταινία. Δεν είναι δική μας δουλειά να διαπιστώσουμε πως και γιατί ο 32χρονος φονιάς, με εμφάνιση κινηματογραφικού αστέρα, έφτασε στο σημείο να σκοτώσει με τον τρόπο που την σκότωσε την 20χρονη σύζυγο του. Το να πνίγεις κάποιον δεν είναι εύκολη και απλή υπόθεση, γιατί το θύμα συνήθως σπαρταράει και κάνει απεγνωσμένη προσπάθεια να ξεφύγει. Ένας τέτοιος φόνος συνοδεύεται με κάποια αντίσταση και πάλη από το θύμα και διαρκεί κάποια λεπτά. Είναι με λίγα λόγια ένας θάνατος βασανιστικός, που δεν γίνεται από απροσεξία. Και πρέπει να διαθέτει μια κάποια ιδιαίτερη ψυχική τάση, κάποιος που μετά από αυτό, πνίγει εν ψυχρώ και τον σκύλο του για να στηρίξει το σενάριο του. 

Εκείνο που δύσκολα θα ξεχάσουμε όλοι, είναι ο τρόπος που ο φονιάς αντιμετώπισε τις κάμερες για πρώτη φορά, μετά την πρώτη κατάθεση του στην αστυνομία και αφού είχε ήδη εξιστορίσει το σενάριο για τους τρεις ληστές που υποτίθεται ότι μπήκαν εκείνη την νύχτα στο σπίτι τους και σκότωσαν την Κάρολαιν.

Εκείνη την εκκωφαντική έλλειψη οποιασδήποτε ενοχής.

Αυτή η έλλειψη ενοχής, αυτή η απόδειξη της παρουσίας του Κακού, είναι συχνά ανατριχιαστική, γιατί αφήνει να αχνοφαίνεται κάτι στο βάθος, πίσω από τα πρόσωπα και τα περιστατικά…

Δεν ήταν οι τρεις ληστές που μπήκαν εκείνη την νύχτα στο σπίτι τους.

Εκείνο που εισέβαλε ήταν το πρόσωπο που κρυβόταν πίσω από την μάσκα…

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πως θα τα κρίνει όλα αυτά το δικαστήριο και ποιες ποινές θα επιβάλλει.

Αλλά κι αυτό ίσως δεν έχει την καθοριστική σημασία, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις την τελική ποινή την επιβάλλει η ίδια η φυλακή…