Αυτή η κοινωνία των οιονεί «μελλοθανάτων» με είχε παραπέμψει, συνειρμικά, σε κάποιους άλλους μελλοθάνατους – αληθινούς αυτή τη φορά – που είχα γνωρίσει τον καιρό που ζούσα στην Αμερική. Ήταν τα ζώα που φιλοξενούνταν προσωρινά σε κάποιο άσυλο της πόλης όπου σπούδαζα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το ειρωνικό κοντράστ που δημιουργούσε η ευχάριστη και «χαλαρωτική» μουσική που ακουγόταν από τα μεγάφωνα στους διαδρόμους του ασύλου…
Η αρχική εκδοχή του κειμένου δημοσιεύθηκε το 2011 στην ηλεκτρονική έκδοση της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, και το άρθρο αναδημοσιεύθηκε σε αναθεωρημένη μορφή το 2012 στο ΒΗΜΑ. Το θυμήθηκα με αφορμή ένα νοσταλγικό και ιδιαίτερα συγκινητικό πρόσφατο άρθρο του Άρη Τερζόπουλου.
Επέλεξα να μην επικαιροποιήσω το παλιό άρθρο μεταφέροντάς το τεχνητά στη σημερινή εποχή, πράγμα που θα υπονόμευε την αυθεντικότητα του λόγου. Έτσι, άφησα αναλλοίωτο το ύφος του πρωτότυπου κειμένου. Σαν φόρο τιμής σε μία σκοτεινή εποχή που πέρασε σαν θύελλα από πάνω μας, χωρίς τελικά να μπορέσει να μας σκοτώσει…
——————————–
Πλησιάζουν γιορτές. Στο κέντρο της αγαπημένης, τραγικής πόλης τα πολύχρωμα φώτα πασχίζουν να δώσουν μια κάποια ψευδαίσθηση ευδαιμονίας, να φτιάξουν μια μαγική εικόνα αναβίωσης αλλοτινών, ανυποψίαστων καιρών. Ψυχή της μάταιης αυταπάτης η γιορτινή μουσική που ακούγεται από παντού…
Ο Dante έγραψε, περιγράφοντας το μαρτύριο της Φραντσέσκα ντα Ρίμινι στην Κόλαση, πως δεν υπάρχει μεγαλύτερος πόνος από τις μνήμες ευτυχισμένων καιρών σε στιγμές δυστυχίας. Παραφράζοντάς τον, τίποτα δεν είναι τόσο τραγικά ειρωνικό όσο το άκουσμα μιας χαρούμενης μουσικής σε καιρούς δίχως αύριο. Και η Κόλαση μπορεί να είναι πιο κοντά απ’ όσο νομίζουμε. Όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για τους πιο κοντινούς φίλους τους: τα ζώα.
Πηγαίνω πολλά χρόνια πίσω, και έναν ολόκληρο ωκεανό μακριά…
Όσοι δεν έτυχε ποτέ να έχουν κάποιο ζώο στο σπίτι, δεν θα γνωρίζουν ίσως ότι ο πόνος της απώλειάς του είναι συγκρίσιμος με τον πόνο για τον χαμό αγαπημένου προσώπου. Ήταν πριν λίγες μέρες που είχα χάσει ξαφνικά τον σκύλο μου. Σε μία ξένη χώρα και σε μια δύσκολη προσωπική στιγμή, έψαχνα τρόπους να ξεπεράσω ψυχολογικά την απώλεια. Τότε ένας φίλος μού πέταξε την ιδέα: «Τι θα ‘λεγες για έναν καινούργιο σκύλο;» Η ιδέα έμοιαζε σωστική!
Μετά από σειρά ανεπιτυχών αναζητήσεων σε σπίτια της πόλης, επόμενος σταθμός ήταν το “Animal Shelter”, το άσυλο των ζώων της περιοχής. Ένα τεράστιο, καταθλιπτικό κτίριο που πρόσφερε προσωρινή φιλοξενία σε ζώα που στη χώρα μας απλά θα κυκλοφορούσαν αδέσποτα. Αν κάποιο ζώο αποδείχνονταν άρρωστο, ή αν δεν βρισκόταν ένας άνθρωπος να το υιοθετήσει, θα έπρεπε να αδειάσει το κελί του ώστε να δοκιμάσει την τύχη του κάποιο άλλο. Και η «τύχη» του ζώου ήταν, στη συνέχεια, απόλυτα προδιαγεγραμμένη (“put to sleep” ήταν η κομψή έκφραση που χρησιμοποιούσαν οι Αμερικάνοι…).
Όποιος έτυχε να βρεθεί κάποτε σε τέτοια ιδρύματα έχει σίγουρα γνωρίσει μία πολύ διαπεραστική έκφανση της τραγικότητας. Η ξαφνική παρουσία ενός επισκέπτη στον διάδρομο άναβε στα ζώα μια σπίθα ελπίδας για τη σωτηρία τους. Κρεμιούνταν στα κάγκελα και, με έκφραση έκδηλης αγωνίας, κυριολεκτικά εκλιπαρούσαν να τα ελευθερώσει απ’ το κελί τους, γλιτώνοντάς τα από το σκοτεινό πεπρωμένο τους το οποίο προαισθάνονταν. Θυμάμαι ότι μια απαλή, ευχάριστη μουσική ακουγόταν σαν μακάβρια ειρωνεία από τα μεγάφωνα του ασύλου. «Για να ηρεμούν τα ζώα», μου εξήγησε ο φύλακας.
Σε ένα κελί, μια μεγαλόσωμη σκύλα με τα νεογέννητα κουτάβια της. Το βλέμμα της ξεψυχισμένο, μίζερο, σαν ήδη να δήλωνε παραίτηση και συνθηκολόγηση με τη μοίρα… Σε άλλο κελί, ένα μαλλιαρό, άσπρο, θηλυκό κανίς. «Μάλλον άρρωστη», είπε μελαγχολικά ο φύλακας καθώς άνοιγε το κελί να βάλει νερό. Και σε μια στιγμή, σαν τους απελπισμένους του Άουσβιτς που καβαλούσαν τα ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα για να «γλιτώσουν» από τους θαλάμους των αερίων, μαζεύοντας όση δύναμη της είχε απομείνει, η σκυλίτσα πετάχτηκε έξω απ’ το κελί της τρέχοντας άναρχα στους υποφωτισμένους διαδρόμους του ασύλου. Χρειάστηκαν οι συντονισμένες προσπάθειες δύο-τριών φυλάκων για να επαναφέρουν στο κελί της μια μελλοθάνατη που το μόνο της «έγκλημα» ήταν ότι υπήρξε…
Έφυγα από το άσυλο, κρατώντας για πάντα στη μνήμη την τραγική ειρωνεία της μουσικής από το τοπικό FM 100. Δυστυχώς, δεν είχα βρει κάποιο ζώο υγιές και κατάλληλο για τις πολύ περιοριστικές προδιαγραφές του σπιτιού που νοίκιαζα. Λίγες μέρες μετά, πήρα τελικά ένα αξιαγάπητο θηλυκό κουταβάκι Κόκερ Σπάνιελ από ένα καλό σπίτι της πόλης. Την ονόμασα Lady. Ξέρετε, σαν εκείνη που τα έμπλεξε με τον Αλήτη στην ταινία του Ντίσνεϊ. Σύντομα διαπίστωσα, μάλιστα, πως είχε και ταλέντο στο τραγούδι!
Η μουσική που τούτες τις ζοφερές μέρες αναβλύζει χαρούμενα από τα γιορτινά μεγάφωνα της πόλης, μου φέρνει στο νου εκείνη την ευχάριστη, απαλή, εξίσου ειρωνική μουσική στην αίθουσα των μελλοθανάτων του αμερικάνικου Animal Shelter. Μόνο που οι σημερινοί μελλοθάνατοι είναι καταδικασμένοι σε έναν θάνατο αργό, βασανιστικό. Είναι οι στρατιές των ανέργων που ολοένα αυξάνουν… Είναι τα παιδιά που θα μεγαλώσουν δίχως όραμα για το αύριο… Είναι οι πολίτες μιας χώρας, που θα πρέπει να συνηθίσουν στην ιδέα πως οι γιορτές δεν θα ‘ναι πια παρά λίγες κόκκινες γραμμές τυπωμένες με ξεθωριασμένο μελάνι στα ημερολόγια του τοίχου. Κάτι σαν τις Κυριακές που, λίγο-λίγο, παύουν κι αυτές να είναι Κυριακές…
Μας είπε ψέματα η Ιστορία; Ή μήπως εμείς τη διαψεύσαμε; Δεν ξέρω αν η απάντηση έχει πια σημασία…
Υστερόγραφο: Εδώ και πολλά χρόνια, η Lady – που ήρθε μετανάστρια στην Ελλάδα από τις ΗΠΑ – αναπαύεται σε κάποιο κτήμα στον Διόνυσο. Έφυγε ξαφνικά κάποιο πρωί, προδομένη απ’ την καρδιά της. Την πάντα γεμάτη από την αγάπη που γενναιόδωρα έδωσε και πήρε…
