Ανδρέας Παπανδρέου | Η προσωποποίηση του Δόκτωρα Τζέκυλ ή του Μίστερ Χάιντ;

 * Aπαγορεύεται αναδημοσίευση του κειμένου ή μέρος αυτού, από άλλο site / blog.

Είναι κάποιοι άνθρωποι που πριν φύγουν από τη ζωή πρόλαβαν να γράψουν τη δική τους μεγάλη ιστορία… Μπορεί να έχουν λατρευτεί αλλά και μισηθεί…Αυτή είναι και η περίπτωση του Ανδρέα… όπως τον αποκαλούσαν οι περισσότεροι- πιστοί φίλοι κι ορκισμένοι εχθροί.  

Ήρθε στη ζωή πριν από 99 χρόνια, στο ακριτικό νησί της Χίου από την Πολωνοεβραία Σοφία Μινέικο (κόρη του Πολωνού Ζίγκμουντ Μινέικο), όταν υπηρετούσε εκεί ως νομάρχης της κυβέρνησης του Ελευθερίου  Βενιζέλου ο πατέρας του. Ο  “γέρος της Δημοκρατίας”, ο Γεώργιος Παπανδρέου.

Ήταν φυσικό επακόλουθο, λοιπόν, ο Ανδρέας, με τέτοια παιδικά βιώματα, να ασχοληθεί με την πολιτική… Οι ιδέες του, όμως, διαφοροποιούνται από εκείνες του πατέρα του αμφισβητώντας την πολιτική του. Συχνά, λοιπόν, εκφράζει αιρετικές και ακραίες θέσεις. 

Ίδρυσε το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα(ΠΑΚ) και αργότερα το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ), του οποίου η ιδρυτική διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη συμπυκνώνεται στο τρίπτυχο«Εθνική Ανεξαρτησία – Λαϊκή Κυριαρχία – Κοινωνική Απελευθέρωση». Διετέλεσε πρωθυπουργόςτις περιόδους 1981-1989 και 1993-1996. 

Υπήρξε ηγέτης με ευρύτατη λαϊκή αποδοχή. Το 2007, σε έρευνα της εφημερίδας Καθημερινή, η πρώτη κυβέρνησή του αναδείχθηκε η καλύτερη της Μεταπολίτευσης και ο ίδιος ο σημαντικότερος πρωθυπουργός της περιόδου. Το 2010,  σε δημοσκόπηση για την εφημερίδα Real News  και τo 2013 σε έρευνα της εταιρείας ALCO , ψηφίσθηκε ως ο καλύτερος πρωθυπουργός μετά το 1974. 

Για τον Ανδρέα Παπανδρέου, ορισμένοι ήταν έτοιμοι να πέσουν από το μπαλκόνι αν τους το ζητούσε. Άλλοι πάλι, μπορούσαν να σπάσουν την τηλεόρασή τους αν τον έβλεπαν να εμφανίζεται στην οθόνη.  Για κάποιους ήταν ένας χαρισματικός ηγέτης, διεθνούς διαμετρήματος. Για άλλους θεωρούταν ένας ανυπόληπτος πολιτικός που έσπρωχνε την χώρα προς την καταστροφή.

Ποιός ήταν τελικά ο Ανδρέας; 

Το 1987, στο πρώτο τεύχος του τότε περιοδικού ΚΛΙΚ, υπήρξε ένα αφιέρωμα για εκείνον. Τα ερωτήματα ήταν “Ο Ανδρέας Παπανδρέου είναι η προσωποποίηση του δόκτορα Τζέκυλ ή του Μίστερ Χάιντ;  Ή μήπως είναι ένας άνθρωπος που έχει, όπως όλοι, τα προτερήματα και τα ελαττώματά του;” 

Πρόκειται για ένα πραγματικά ιδιαίτερα ενδιαφέρον άρθρο που αξίζει να διαβαστεί… 

Όσο για τις απαντήσεις των παραπάνω ερωτημάτων… η ιστορία θα αποφασίσει…

Λόγια του Ανδρέα Παπανδρέου…

Είπαμε να κάνει ένα δωράκι στον εαυτό του, αλλά όχι και 500 εκατομμύρια!

(την εποχή των σκανδάλων, τέλη δεκαετίας ‘80, αναφερόμενος σε στέλεχος της ΔΕΗ)

Βυθίσατε το Χόρα!

(το τουρκικό πλοίο θαλασσίων ερευνών)

Όποιος διαφωνεί, να κατέβει από το τρένο…

(τέλη δεκαετίας ‘80, απευθυνόμενος σε εσωκομματικούς αμφισβητίες)

Εγώ απλώς προεδρεύω.

(κουρασμένος πια, μετά από συνεδρίαση υπουργικού συμβουλίου προσπαθώντας να δείξει ότι η κυβέρνηση διαθέτει ισχυρή ομάδα)

Λάβαμε το μήνυμα!

(μετά τις δημοτικές εκλογές του 1986)

Χθες η Νέα Δημοκρατία ανέδειξε στην ηγεσία της έναν Εφιάλτη!

(για τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, 2/9/1984)

Τσοβόλα δώσ’ τα όλα!

(σε προεκλογική συγκέντρωση το 1989· ο Δ. Τσοβόλας ήταν τότε υπουργός Οικονομικών)

Θα κλείσουμε τη Δεξιά στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.

(αρχές δεκαετίας ‘80)

[img class=”img-responsive” src=”/uploads_image/2017/06/23/p1bj8qn2je1pnk1gtp16k1f9d2eu4_900.jpg”>

Ακολουθούν αποσπάσματα από το αφιέρωμα του Στέλιου Χατζή για το περιοδικό ΚΛΙΚ (1ο τέυχος Απριλίου 1987)

Στα τέλη της δεκαετίας του ‘60, στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλευ των Ηνωμένων Πολιτειών υπήρξε ένας καθηγητής αρκετά διαφορετικός από τους υπόλοιπου, παρ’ότι ήταν εξαιρετικά απασχολημένος, λόγω και των πολιτικών του δραστηριοτήτων, απέφευγε συστηματικά να διδάσκει το ίδιο μάθημα ή το ίδιο μάθημα με τον ίδιο τρόπο. Από παράδοση (του ίδιου θέματος) σε παράδοση, φρόντιζε να αλλάξει πολλά σημεία, προσαρμόζοντας αυτά που έλεγε στο επίπεδο και τις απαιτήσεις του φοιτητικού κόσμου. Παρ’ότι είχε γράψει ορισμένα βιβλία, δε θέλησε ποτέ να συστήσει στους φοιτητές του να τα αγοράσουν, και ούτε καν τα ανέφερε. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, για τους δύστυχους εκείνους που είχαν αναγκαστεί να παρακολουθήσουν το μάθημά του για δεύτερη χρονιά, ο καθηγητής δεν χρησιμοποιούσε καθόλου τις σημειώσεις του περασμένου έτους, ενώ σύστηνε κάθε φορά και διαφορετική βιβλιογραφία.

Μερικά χρόνια αραγότερα το 1974, ο ίδιος καθηγητής Ανδρέας Παπανδρέου ξαναγυρνούσε στην Ελλάδα, αμέσως μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Σε διάστημα 7 περίπου χρόνων, είχε μιλήσει σε πάνω από διακόσιες κομματικές συγκεντρώσεις, συσκέψεις και συνεστιάσεις σ’όλη την Ελλάδα. Το κοινό χαρακτηριστικό αυτών των συνεχών ομιλιών, ήταν ότι προσπαθούσαν να είναι…διαφορετικές ή μία από την άλλη. Ο ομιλητής φρόντιζε κάθε φορά, να προσαρμόζεται στο κοινό του, μιλώντας για τα ιδιαίτερα προβλήματα του κλάδου ή της περιοχής, προχωρώντας να εφεύρει κάτι καινούργιο. Από χρόνο σε χρόνο, το περιεχόμενο των λόγων διέφερε ουστιαστικά. Έτσι δεν μπορούσε κανείς να βασίζεται τόσο στα αρχεία με τους λόγους της περασμένης χρονιάς, όσο στις “σημειώσεις” που θα κρατούσε από το τρέχον μάθημα.

Το ίδιο γοργή ήταν και η αλλαγή της βιβλιογραφίας: τον πρώτο καιρό μετά την πτώση της δικτατορίας, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ κουβαλούσε πάντα στην τσάντα του και συμβουλεύονταν συχνά το “Δημοκρατικό Συγκεντρωτισμό”, ένα βιβλίο του Μάο Τσε Τουνγκ, ενώ χρησιμοποιούσε συχνά “τσιτάτα” από το θεωρητικό του “Τρίτου Κόσμου”, το Σαμίρ Αμίν. Συχνά πυκνά προχωρούσε σε καταγγελίες εναντίον της ΕΟΚ, του ΝΑΤΟ ή της Ευρωπαικής Σοσιαλδημοκρατίας, για να προχωρήσει σε πιο μετριοπαθείς διαπιστώσεις, ή και να διαφοροποιήσει τις θέσεις του μερικά χρόνια αργότερα. Δυστυχείς παρέμεναν οι ακροατές του, που δε φρόντιζαν να προσαρμοστούν στις διαφοροποιήσεις αυτές, αλλά επέμεναν να πιστεύουν τα παλιά. Οι μέν πολιτικοί του αντίπαλοι ευρίσκοντο κάθε τόσο προ εκπλήξεων, με αποτέλεσμα να χάνουν το παιχνίδι, ενώ στάσιμα παρέμεναν κομματικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ τα οποία είχαν προσκολληθεί στις παλιές δοξασίες. Ορισμένα απ’αυτά χρειάστηκε ν’αποβληθούν από την τάξη, για να διαβάσουν ή να επιστρέψουν με τον κηδεμόνα τους. Ο τρόπος συμπεριφοράς του καθηγητή Ανδρέα Παπανδρέου, είναι χαρακτηριστικός, ίσως και πανομοιότυπος με αυτόν του πολιτικού ηγέτη και πρωθυπουργού.

ΤΟ ΤΡΑΒΗΓΜΑ ΤΗΣ ΤΣΑΤΣΑΡΑΣ

Πρόκειται άραγε για μία εξαιρετική ικανότητα προσαρμογής στα νέα δεδομένα, μαζί με μία άρνηση της ρουτίνας και του καθιερωμένου ή για την αδυναμία ενός ανθρώπου να ενταχθεί σε ένα σύστημα αρχών, πολιτικών απόψεων και κανόνων, που εξασφαλίζουν μία σταθερότητα, αλλά επιβάλλουν και περιορισμούς;

Αν η ερώτηση απευθυνόταν στον πρωθυπουργό, τότε ο τελευταίος θα μπορούσε να βγάλει την τσατσάρα του, να χτενίσει τα μαλλιά του με μία απότομη κίνηση και να την ξαναβάλει γρήγορα στην τσέπη του. Από τότε βέβαια που η τηλεόραση άρχισε να παρουσιάζει τον Α.Παπανδρέου, οι σύμβουλοί του προσπάθησαν να τον πείσουν να το αποφύγει με κάθε τρόπο :οι εφημερίδες θα μπορούσαν κοροϊδευτικά να γράψουν ότι “ο Ανδρέας έβγαλε τσατσάρα” ή ότι παριστάνει το Ροδόλφο Βαλεντίνο. ΄Ομως, τα παλιότερα στελέχη του ΠΑΣΟΚ θυμούνται ακόμη καλά, αυτή τη συχνά επαναλαμβανόμενη χειρονομία- ένδειξη αμηχανίας του αρχηγού τους.

Αντ’αυτού, ο σημερινός πρωθυπουργός θα μπορούσε να ανάψει το τσιμπούκι του. Μανιώδης καπνιστής, φρόντιζε παλιότερα, στις κατ’οίκον συνεντεύξεις, να είναι τουλάχιστον εφοδιασμένος με τον απαραίτητα καπνό και τον αναπτήρα του, για ν’ανάβει κάθε τόσο την πίπα του.

Οι καμπάνες εναντίον των βλαβερών συνεπειών του καπνού, είχαν επαναληφθεί συχνά στο παρελθόν, αλλά χωρίς αποτέλεσμα, και με πολλά “πισωγυρίσματα”, όπως θα έλεγε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, αν επρόκειτο για μία ανάλυση της πολιτικής κατάστασης. Ως αντίδοτο στον καπνό, αλλά και στη σκληρή καθημερινή δραστηριότητα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ συνήθιζε παλιότερα, ν’αρχίζει τη μέρα του με ένα γερό κολύμπι αντικαθιστούσαν το περπάτημα, λίγο τρέξιμο ή τη σουηδική γυμναστική. Με την ανάληψη της εξουσίας τον Οκτώβριο του ‘81, η γυμναστική άρχισε να περιορίζεται όλο και περισσότερο. Εκτός από τα βάρη της διακυβέρνησης της χώρας, ο πρωθυπουργός έχει τώρα να κουβαλάει και ορισμένα προσωπικά βάρη.

Πώς θα απαντούσε ο Α. Παπανδρέου, για να ξαναγυρίσουμε στο αρχικό μας ερώτημα; Πιθανότατα θα φρόντιζε να μας σαγηνεύσει. Γοητευτικός συνομιλητής, ο πρωθυπουργός διαθέτει μία ελκτική δύναμη στην οποία ελάχιστοι μπορούν να αντισταθούν. Αναλυτικός στην άποψή του, μπορεί να αναπτύσσει με ευφράδεια και επιχειρήματα τα θέματα της συζήτησης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τη διεθνή κατάσταση, για την οποία και ενδιαφέρεται ιδιαίτερα.

Η κρυφή γοητεία του πρωθυπουργού, δεν περιορίζεται πάντως στα θέματα που άπτονται της πολιτικής. Μπορεί με την ίδια ευχέρεια να μιλήσει για τ’αυτοκίνητα, τον κυβισμός τους, τις επιδόσεις τους, που επίσης αποτελούν μία αδυναμία του ή για τις αστυνομικές ταινίες που φροντίζει να βλέπει στο βίντεό του, ιδίως μετά από μία κουραστική μέρα. Ο ερχομός του βίντεο έχει βέβαια περιθωριοποιήσει μία άλλη αγάπη του, τη μουσική τζαζ, και την ελαφριά αμερικανική μουσική το Strangers in the night, ήταν για πολλά χρόνια το αγαπημένο τραγούδι του Ανδρέα Παπανδρέου, πριν ανακαλύψει, όταν επιστρέψει στην Ελλάδα, τη λαϊκή μουσική, το ζεϊμπέικικο και το Βασίλη Τσιτσάνη.

Ο πρωθυπουργός δε μας απάντησε ακόμη στο ερώτημα που είχαμε θέσει αρχικά, και ίσως να μην το κάνει ποτέ: ακριβώς όπως προτιμά να μη δεσμεύεται από τα βιβλία και τη βιβλιογραφία του, έτσι και αποφεύγει να πάρει μια ξεκάθαρη θέση σε ερωτήματα που θεωρεί κρίσιμα. Ακόμη περισσότερο, πολλές φορές δίνει την εντύπωση στο συνομιλητή του ότι συμφωνεί , για να δηλώσει ή και να πράξει τα εντελώς αντίθετα, λίγο αργότερα.

Για το αν ο ίδιος είναι ο Μίστερ Χάιντ ή ο δόκτωρ Τζέκυλ, αυτό είναι ένα θέμα για το οποίο θα αποφασίσει η ιστορία…

[img class=”img-responsive” src=”/uploads_image/2017/02/05/p1b86uiik5koo2861lkl1aluua44_900.jpg”>