Το σκάνδαλο του χρώματος: σε ποιον ανήκει το πιο έντονο μαύρο του κόσμου
Είχατε σκεφτεί ποτέ ότι μπορεί να υπάρχουν διαμάχες πνευματικών δικαιωμάτων... για ένα χρώμα;
Περιεχόμενα
Ερευνητές της Nippon Paint στην Κίνα ανακοίνωσαν μια νέα υπερ-μαύρη βαφή αυτοκινήτων που απορροφά πάνω από το 99,9% του ορατού φωτός, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα τόσο ακραίο ώστε τα αντικείμενα χάνουν σχεδόν κάθε αίσθηση όγκου και βάθους. Ένα αυτοκίνητο βαμμένο με αυτή τη βαφή νέας τεχνολογίας μοιάζει λιγότερο με όχημα και περισσότερο με μια σκοτεινή «τρύπα» κομμένη πάνω στον καμβά της πραγματικότητας.
Η δύναμη του μαύρου
Το ανθρώπινο μάτι αντιλαμβάνεται τα αντικείμενα επειδή το φως αντανακλάται πάνω στις επιφάνειές τους. Όταν όμως μια επιφάνεια απορροφά σχεδόν όλο το φως, οι σκιές, οι καμπύλες και οι λεπτομέρειες εξαφανίζονται. Το αποτέλεσμα είναι οριακά ψυχεδελικό, αφού κάνει ένα τρισδιάστατο αντικείμενο να δείχνει δισδιάστατο. Οι γραμμές ενός αυτοκινήτου χάνονται και το όχημα μετατρέπεται σε μια απόκοσμη σιλουέτα χωρίς εμφανές σχήμα.
Οι φωτογραφίες των δοκιμών θυμίζουν εικόνες που έχουν επεξεργαστεί ψηφιακά. Κι όμως, είναι απολύτως πραγματικές.
Το Vantablack
Το νέο αυτό χρώμα δεν εμφανίστηκε σε κενό αέρος. Εδώ και πάνω από μία δεκαετία, το σημείο αναφοράς των υπερ-μαύρων υλικών είναι το περίφημο Vantablack.
Αναπτυγμένο από τη βρετανική Surrey NanoSystems, το Vantablack απορροφά έως και το 99,965% του ορατού φωτός χάρη σε δισεκατομμύρια νανοσωλήνες άνθρακα. Όταν το φως εισέρχεται σε αυτή τη δομή, παγιδεύεται και δεν επιστρέφει σχεδόν ποτέ προς τον παρατηρητή! Το υλικό έγινε παγκοσμίως γνωστό όταν το 2019 η BMW παρουσίασε ένα X6 βαμμένο με Vantablack. Το αυτοκίνητο έμοιαζε σαν να είχε εξαφανιστεί το αμάξωμά του, αφήνοντας ορατά μόνο τα φώτα, τα παράθυρα και τους τροχούς.
Το μεγάλο καλλιτεχνικό σκάνδαλο του Μαύρου
Η ιστορία του Vantablack όμως δεν είναι μόνο επιστημονική.
Το 2016 ο διάσημος καλλιτέχνης Ανίς Καπούρ εξασφάλισε αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης του Vantablack για καλλιτεχνικούς σκοπούς. Η απόφαση προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στον κόσμο της τέχνης, αφού πολλοί καλλιτέχνες θεώρησαν αδιανόητο το γεγονός ότι το «πιο μαύρο μαύρο του κόσμου» ανήκε ουσιαστικά σε έναν μόνο δημιουργό.
View this post on Instagram
Η πιο θεαματική αντίδραση ήρθε από τον Βρετανό καλλιτέχνη Στούαρτ Σεμπλ (Stuart Semple) και το εργαστήριο/brand του, Culture Hustle, ο οποίος δημιούργησε το περίφημο «Pinkest Pink» και το πωλούσε σε όλους — εκτός από τον Καπούρ. Αργότερα ανέπτυξε και τις βαφές Black 2.0 και Black 3.0 ως «δημοκρατική» εναλλακτική λύση στο Vantablack. Η διαμάχη εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο παράξενους και δημοφιλείς «πολέμους χρωμάτων» στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης.
View this post on Instagram
Γιατί η νέα αυτή μπογιά είναι σημαντική
Παρότι το Vantablack παραμένει ελαφρώς πιο σκοτεινό σε εργαστηριακές μετρήσεις, έχει ένα σοβαρό μειονέκτημα: είναι εξαιρετικά ακριβό, δύσκολο στην παραγωγή και ιδιαίτερα απαιτητικό στην εφαρμογή.
Γι’ αυτό και οι ερευνητές της Nippon Paint ακολούθησαν διαφορετικό δρόμο. Συνδύασαν νανοσωλήνες άνθρακα με συμβατικές χρωστικές carbon black και χρησιμοποίησαν ειδική διαδικασία άλεσης ώστε τα σωματίδια να σχηματίσουν μια μικροσκοπική ανάγλυφη δομή. Το φως που πέφτει πάνω στην επιφάνεια παγιδεύεται σε αυτή τη «λαβυρινθώδη» γεωμετρία και ανακλάται επανειλημμένα μέχρι να απορροφηθεί σχεδόν ολοκληρωτικά. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι η βαφή μπορεί να εφαρμοστεί με συμβατικό εξοπλισμό βαφής αυτοκινήτων, κάτι που μέχρι σήμερα ήταν πρακτικά αδύνατο για υλικά τύπου Vantablack.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι η νέα επίστρωση αντέχει σε υγρασία, εμβάπτιση σε νερό και υψηλές θερμοκρασίες χωρίς να εμφανίζει αποκολλήσεις ή φθορές.
Αυτό σημαίνει ότι για πρώτη φορά ένα υπερ-μαύρο υλικό πλησιάζει την εμπορική βιωσιμότητα για εφαρμογές όπως:
- Αυτοκίνητα πολυτελείας
- Αεροδιαστημικές εφαρμογές
- Οπτικά όργανα
- Τηλεσκόπια
- Συστήματα απόκρυψης ανεπιθύμητων αντανακλάσεων
Το κυνήγι του απόλυτου Μαύρου συνεχίζεται
Παρά τον ενθουσιασμό, η επιστημονική κούρσα δεν έχει τελειώσει. Το 2019 ερευνητές του Massachusetts Institute of Technology (ΜΙΤ) παρουσίασαν ένα ακόμη πιο σκοτεινό υλικό που απορροφά περίπου το 99,995% του φωτός. Το υλικό χρησιμοποιήθηκε στο έργο «The Redemption of Vanity», όπου ένα διαμάντι καλύφθηκε πλήρως από το υπερ-μαύρο επίχρισμα και έμοιαζε να έχει εξαφανιστεί.
Το νέο υλικό της Nippon Paint ίσως να μην είναι το πιο σκοτεινό που έχει κατασκευαστεί ποτέ. Μπορεί όμως να είναι το πρώτο που έχει πραγματικές πιθανότητες να βγει από το εργαστήριο και να περάσει στους δρόμους. Τότε ίσως αρχίσουμε να βλέπουμε αυτοκίνητα που θα μοιάζουν με κενά στo χωροχρόνο.
