Ο Ζαχαρός επιστρέφει στο ONE: Η δεοντολογία πήρε άδεια ξεκούρασης!

Ο Ζαχαρός επιστρέφει στο ONE: Η δεοντολογία πήρε άδεια ξεκούρασης!

Έναν μήνα μετά την απομάκρυνσή του, ο Σταμάτης Ζαχαρός επιστρέφει στο ίδιο κανάλι, στην ίδια ώρα, με άλλον τίτλο και προφανώς φρέσκος μετά την άδεια αναψυχής του.

Ε, πώς κάναμε κι έτσι, τώρα! Μια ατυχής διατύπωση για ένα κορίτσι που χάθηκε στο έγκλημα των Τεμπών, μια απορία για το αν ήταν καν στο τρένο, μια αναφορά στους αγνοούμενους του Πολυτεχνείου, μια κοινωνική κατακραυγή, μια συγγνώμη και μια διακοπή συνεργασίας, που κάποιοι αφελείς εκλάβαμε ως απόλυση, ενώ επρόκειτο, όπως αποδεικνύεται, περί μιας αδείας ξεκούρασης, ανανέωσης, φρεσκαρίσματος, βρε αδελφέ! Και η είδηση της επιστροφής του στο ONE Channel, από τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου, στην ίδια ακριβώς ώρα, στις επτά το απόγευμα, από Δευτέρα έως Πέμπτη, ώστε να μην ταλαιπωρηθεί και το κοινό του με αλλαγές στις συνήθειές του, έγινε γνωστή, με μια σχεδόν σαρκαστική ειρωνεία της ελληνικής δημοσιογραφικής πραγματικότητας, παραμονές της 53ης επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου! Η εκπομπή λεγόταν «Εδώ*» και τώρα θα λέγεται «Αλλιώς»! «Εδώ*», «Αλλιώς» και επί τα αμνησιακά αυτά, κοινώς και ας βάλουμε και εμείς έναν αστερίσκο, να πάει και το παλιάμπελο, να: *…

Η δημοσιογραφική δεοντολογία ως προσχηματικό μέτρο δημοσίων σχέσεων

«Τα γεγονότα από άλλη οπτική» μας προαναγγέλλει το τρέιλερ της νέας εκπομπής, το οποίο ανήρτησε ο ίδιος ο Ζαχαρός στο Facebook. Και με δεδομένο πως η προηγούμενη εκδοχή αυτής της δημοσιογραφίας ήθελε τον Σταμάτη Ζαχαρό να διερωτάται, με συγκαταβατικά αφελές ύφος, αν η 23χρονη Εριέττα Μόλχο, η σορός της οποίας δεν βρέθηκε ποτέ μετά τη σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών στα Τέμπη, ήταν καν στο τρένο, αντιλαμβανόμαστε πως η ελευθερία της ερμηνείας διεκδικεί πια και την ελευθερία από τα ίδια τα γεγονότα! Ο Σταμάτης Ζαχαρός είχε ζητήσει συγγνώμη, αποδίδοντας την επίμαχη αναφορά του σε λάθος διατύπωση και εξηγώντας πως πρόθεσή του ήταν να ασκήσει ειρωνική κριτική σε όσους υιοθετούν θεωρίες για τα Τέμπη. Όταν, δε, ανακοινώθηκε η διακοπή της συνεργασίας του με το ONE, ο ίδιος τη χαρακτήρισε «αιφνιδίως και αναιτιολόγητα» αποφασισμένη. Αναιτιολόγητα! Διότι, όπως μας εξηγούσε και τότε, εμάς που δεν τα πιάνουμε αυτά και θέλουμε να μας τα κάνουν λιανά, επρόκειτο για μια εκπομπή hard talk, είδος δημοσιογραφίας όχι και τόσο διαδεδομένο στην ελληνική τηλεόραση.

Εμείς οι αδαείς πού να ξέρουμε πως η εκπομπή HARDtalk του BBC καθιέρωσε διεθνώς τον όρο, το 1997, με τον δημοσιογράφο Στίβεν Σάκουρ να έχει απέναντί του από τον Μπιλ Κλίντον και τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ μέχρι τον Ούγκο Τσάβες και τον Ρόμπερτ Μουγκάμπε, πιστεύοντας πως οι δημοσιογραφικές εκπομπές αφορούν τον καλεσμένο και δεν είναι ούτε διαγωνισμός κυριαρχίας, ούτε ρινγκ πυγμαχίας. Και βέβαια, πως το hard talk, οφείλει να είναι σκληρό με την εξουσία. Όχι με τους νεκρούς και τους γονείς τους! Όχι με όσους τους αγάπησαν! Όχι με το συλλογικό τραύμα ενός λαού ολόκληρου που θρήνησε παιδιά του!

Και μπορεί ο δημοσιογράφος, εκ της ανακοινώσεώς του, θεωρούσε πως είχε αδικηθεί, αλλά το κανάλι ΟΝΕ, που διέκοψε τη συνεργασία του μαζί του, μετά από εκείνη τη θλιβερή τηλεοπτική στιγμή, τι ακριβώς θεώρησε πως είχε συμβεί έπαψε να συμβαίνει τώρα; Εξέλιπε ο λόγος της απομάκρυνσης ή κόπασε η κατακραυγή; Άλλαξε η εκτίμησή του για το περιεχόμενο της εκπομπής και την ιδεολογική ποιότητα του δημοσιογραφικού της λόγου, ή απλώς πέρασε ο καιρός και οι αμνησιακοί τηλεθεατές και πολίτες αυτής χώρας θα αναρωτηθούν «α ποιος είναι αυτος ο δημοσιογράφος;» και «μωρέ που τον ξέρω;», ενώ θα θαμάσουν «α, τι ωραία που λέει!»; Και προς τι, εν τέλει, η απομάκρυνση, αν δεν επρόκειτο παρά για μια διακοπή του προγράμματος μέχρι νεωτέρας; Η δημοσιογραφική δεοντολογία, πάντως, δεν είναι εποχικό προϊόν, να το αποσύρουμε από τα ράφια μόλις περάσει η Black Friday μεγάλης ζήτησης και εικονικών εκπτώσεων.

Outrage Journalism ή hard talk ή απλά το τηλεοπτικό σόου της υπερβολής και των εντυπώσεων

Ο μέγας κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ, στο περίφημο «Για την τηλεόραση», το 1996, περιέγραφε την εξουσία του τηλεοπτικού παρουσιαστή να απονέμει κύρος ή απαξία, να μοιράζει τον χρόνο και τον λόγο, να επιδεικνύει σεβασμό ή περιφρόνηση και, εμφανιζόμενος ως εκπρόσωπος του κοινού, να μετατρέπει τον συνομιλητή του σε κατηγορούμενο. Αναλύοντας, δε, την πίεση που ασκεί η τηλεθέαση στη δημοσιογραφία, τόνιζε το ορατό, πλέον, δια γυμνού οφθαλμού τηλεθεατών, πώς η οικονομική λογική του ανταγωνισμού ευνοεί τη δραματοποίηση, την υπερβολή και την επιφανειακή σκέψη των εντυπώσεων.

Τριάντα χρόνια μετά, στην ελληνική τηλεόραση, φτάσαμε στο σημείο ο δικηγόρος μιας οικογένειας θύματος να πρέπει να υπερασπιστεί ακόμη και την παρουσία ενός νεκρού κοριτσιού στο τρένο όπου έχασε τη ζωή του! Και δεν είναι, βεβαίως, ο Ζαχαρός το μόνο παράδειγμα του φαινομένου, αλλά όλη αυτή η αποθέωση μιας τηλεοπτικής δημοσιογραφίας, όπου η αγένεια εκλαμβάνεται ως μαχητικότητα, η απονιά ως ψυχραιμία, η κυνικότητα ως ευφυΐα, η προκατάληψη ως πολιτική άποψη και η πρόκληση ως επαγγελματικό προσόν. Μιας δημοσιογραφίας που διεκδικεί για τον εαυτό της το δικαίωμα της αμφισβήτησης των πάντων, αλλά αντιλαμβάνεται ως επίθεση, λογοκρισία και φίμωση την αμφισβήτηση της δικής της σοβαρότητας. Και κάπως έτσι, η Δημοσιογραφία της Οργής, η Outrage Journalism, που έχουμε, ξανά και ξανά αναλύσει, αποδεικνύεται πως έχει και μια εξαιρετικά βολική αρετή. Μπορεί να προκαλεί την οργή, να επωφελείται από την προσοχή που αυτή της εξασφαλίζει και να επιστρέφει δριμύτερη, όταν η οργή καταλαγιάσει ή στρέφεται κάπου αλλού, από τις πολλές εστίες της απαξίας της λογικής της.

Και τώρα… ένα σύντομο διαφημιστικό break

Ο Αμερικανός θεωρητικός της επικοινωνίας Νιλ Πόστμαν, στο βιβλίο του «Διασκεδάζοντας μέχρι θανάτου», το 1985, περιέγραφε μια τηλεόραση που μπορούσε να μεταπηδά από μια ανθρώπινη τραγωδία σε μια διαφήμιση οδοντόκρεμας, χωρίς να απαιτείται από το κοινό καμία ουσιαστική επεξεργασία του πόνου που μόλις είχε παρακολουθήσει. Εμείς, στην ελληνική τηλεόραση, το εξελίξαμε κι αυτό. Η διακοπή για διαφημίσεις μπορεί να διαρκέσει και έναν μήνα!

Και έτσι, στις 23 Νοεμβρίου, λοιπόν, ο Σταμάτης Ζαχαρός επιστρέφει στη θέση του, στο ONE, στις επτά το απόγευμα. Και όλα, ελπίζουμε, θα είναι αλλιώς, όπως άλλωστε μας υπόσχεται και ο τίτλος της εκπομπής. Μόνο που η Εριέττα Μόλχο, δεν θα επιστρέψει ποτέ και πουθενά. Και οι γονείς της δεν έχουν την πολυτέλεια να αλλάξουν τίτλο στο δράμα τους, να κάνουν ένα διάλειμμα από το πένθος τους ή να δουν τα γεγονότα από μια άλλη, ανακουφιστική οπτική. Και παρά το τι πιστεύει η ελληνική τηλεόραση, η μνήμη των ανθρώπων υπάρχει, συνεχίζεται, εκφράζεται, ακόμη και αν δεν συμπεριλαμβάνεται στις μετρήσεις της Nielsen.

Σχετικά άρθρα