Ένας εικοσάχρονος φιλοδοξεί να καθαρίσει τους Ωκεανούς από τα πλαστικά.

Δεκαέξι ετών, καλοκαίρι στα ελληνικά νησιά, παρέα με φίλους, κάνοντας καταδύσεις, διαπίστωσε ότι η θάλασσα είχε περισσότερα πλαστικά παρά ψάρια. Με παιδική αφέλεια αναρωτήθηκε γιατί δεν τα καθαρίζουμε. Μέσα σε πέντε χρόνια η απορία του μετατράπηκε σε έναν κοινωφελή οργανισμό που έχει σκοπό να καθαρίσει τους ωκεανούς.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ελλάδα τον ενέπνευσε! Και βεβαίως να ντραπούμε γι’ αυτό. Πάντως, ένα καλοκαίρι στην Ελλάδα ο Ολλανδός Boyan Slat, δεκαέξι ετών τότε, διαπίστωσε  το πρόβλημα, χρησιμοποίησε τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς του ως προκλήσεις, ίδρυσε την μη-κερδοσκοπική εταιρεία Ocean Cleanup και έθεσε στόχο να βρει λύση για την λαίλαπα του πλαστικού στις θάλασσες.  

Κάθε χρόνο το ανθρώπινο γένος παράγει 300.000.000 τόνους πλαστικού και πετάει στους ωκεανούς πλαστικά περιτυλίγματα αξίας 80-120 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Σύμφωνα με μια μελέτη που παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, μέχρι το 2050 οι ωκεανοί θα περιέχουν περισσότερα πλαστικά παρά ψάρια (σε βάρος). 

Όλα τα μέτρα που έχουν μέχρι τώρα προταθεί εστιάζονται στην πρόληψη. Στο τι θα γίνει από δω και πέρα. Όμως τι θα γίνει με τα πλαστικά που έχουν ήδη πλημμυρίσει τις θάλασσες;  Στη θάλασσα ταξιδεύουν δισεκατομμύρια κομμάτια πλαστικά σκουπίδια που  πολλαπλασιάζονται σε αριθμό καθώς τα χτυπούν τα κύματα και διαλύονται σε μικρότερα κομμάτια.  Όλα αυτά τα κομματάκια δηλητηριάζουν τη διατροφική αλυσίδα με συνέπεια να δηλητηριάζουν κι εμάς, τους ανθρώπους. Ο Slat πιστεύει ότι χρειαζόμαστε τον συνδυασμό πρόληψης και καθαρισμού για να «ευπρεπίσουμε» ξανά το οικοσύστημα.

Ο νεαρός έφηβος δεν έμεινε στην απλή διαπίστωση του προβλήματος αλλά συνδύασε την οικολογική του συνείδηση με την επιχειρηματικότητα και πρόστρεξε στην τεχνολογία για να αντιμετωπίσει αυτό το  παγκόσμιο περιβαλλοντικό ζήτημα.  

Ενώ ήταν ακόμη στο σχολείο, ο Boyan Slat άρχισε να μελετά γύρω από το θέμα που τον ενδιέφερε και διαπίστωσε ότι τα απορρίμματα , λόγω των περιστρεφόμενων ρευμάτων, συγκεντρώνονται κυρίως σε πέντε περιοχές των ωκεανών. Έτσι, αποφάσισε να αναλύσει το μέγεθος και τη ποσότητα  των πλαστικών  σωματιδίων που αιωρούνται σε αυτά τα 5 μέρη των ωκεανών όπου μαζεύονται τα σκουπίδια. Η τελική μελέτη του κέρδισε αρκετά βραβεία. 

Ο νεαρός Σλατ δεν σταμάτησε εδώ. Όσο μελετούσε και εμβάθυνε γύρω από το πρόβλημα που τον είχε συνεπάρει μια τολμηρή ιδέα άρχισε να σχηματίζεται στο μυαλό του. Αντί, να ψάξει να βρει τρόπο πως θα κυνηγά να βρει και να μαζέψει κάθε σκουπιδάκι μέσα στις απέραντες θάλασσες, σκέφτηκε πως  αντιθέτως θα μπορούσε να παγιδεύσει στη φάκα τα σκουπίδια.  Συνέχισε να εργάζεται πάνω στην ιδέα του και επινόησε ένα σύστημα εκμετάλλευσης του φαινομένου σταθερών ωκεάνιων ρευμάτων, μέσω των οποίων  το πλαστικό θα συγκεντρώνεται μόνο του, μειώνοντας τον θεωρητικό χρόνο καθαρισμού από χιλιετίες σε μερικά χρόνια. 

Η ιδέα του ήταν εξαιρετικά εκκεντρική. Σχεδίασε μια πλατφόρμα που στερεώνεται στον βυθό της θάλασσας και έχει δύο βραχίονες μήκους 30 μιλίων τοποθετημένους σε γωνία ώστε να σχηματίζουν μια χοάνη που διοχετεύει τα απορρίμματα προς την κεντρική πλατφόρμα. Μάλιστα, η ενέργεια της πλατφόρμας θα τροφοδοτείται από ηλιακούς συλλέκτες στην οροφή της. 

Η μελέτη που συνέταξε η εταιρεία Ocean Cleanup, αναμένει να συγκεντρώνονται 65 κυβικά μέτρα πλαστικό την ημέρα, δηλαδή σε 10 έτη πλαστικό αξίας περίπου 154 εκατομμυρίων στερλινών, δηλαδή το 42% των σκουπιδιών που βρίσκονται σε ένα από τα 5 σημεία συγκέντρωσης πλαστικού, αυτό του βόρειου Ειρηνικού. Το πλαστικό που συγκεντρώνεται στην πλατφόρμα θα πρέπει να μεταφέρεται στην ακτή για ανακύκλωση κάθε 45 ημέρες. Ο προϋπολογισμός αγγίζει τα 432 εκατομμύρια για 10 έτη τα οποία θα εξασφαλιστούν από την πώληση του ανακυκλούμενου πλαστικού.  Η μελέτη συμπεραίνει ότι η λύση του Boyan Slat και του οργανισμού του είναι εφικτή και βιώσιμη για μία μεγάλης κλίμακας αποτελεσματική απομάκρυνση του πλαστικού που επιπλέει στον Βόρειο Ειρηνικό ωκεανό. 

Ο Boyan Slat θεωρείται ένας από τους 20 πιο ελπιδοφόρους νέους επιχειρηματίες σε όλον τον κόσμο. Την χρονιά που πέρασε ο βασιλιάς της Νορβηγίας του απένειμε το βραβείο Νέων Επιχειρηματιών της Ναυτιλίας, ενώ το περιοδικό  Foreign Policy τον συμπεριέλαβε στον κατάλογο των Global Thinkers. 

Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε  πόσο γρήγορα κινήθηκε για να κάνει την ιδέα του πραγματικότητα.

Φεβρουάριος 2013: Ίδρυση της μη-κερδοσκοπικής εταιρείας  The Ocean Cleanup. 

Απρίλιος 2013: Πρώτη εκστρατεία  χρηματοδότησης μέσω κοινού. Συγκέντρωσε 80.000 δολάρια μέσα σε 15 ημέρες. 

Ιούνιος 2014: Η 530 σελίδων εφαρμοστική μελέτη  που καλύπτει τεχνικά, νομικά και χρηματοδοτικά θέματα υποδεικνύει ότι τεχνικά είναι εφικτός ο καθαρισμός των απορριμμάτων στον Ειρηνικό και το εγχείρημα είναι οικονομικά βιώσιμο. Την ίδια εποχή συγκεντρώνει μια διοικητική ομάδα και πολλούς εθελοντές, καθώς και τη στήριξη 15 ιδρυμάτων, μεταξύ των οποίων διαφόρων πανεπιστημίων και ομάδων μηχανικών. 

Σεπτέμβριος 2014: Δεύτερη εκστρατεία χρηματοδότησης μέσω κοινού. Συγκέντρωσε 2,2 εκατομμύρια δολάρια από 38.000 υποστηρικτές, από 160 χώρες (θεωρείται η πιο επιτυχημένη εκστρατεία μη-κερδοσκοπικής οργάνωσης) η οποία παρέχει τη δυνατότητα στην οργάνωση να αρχίσει την πιλοτική φάση του προγράμματος. 

Νοέμβριος 2014: Τα Ηνωμένα Έθνη απονέμουν στον Boyan Slat τον  υψηλότερο περιβαλλοντικό έπαινο.

Φεβρουάριος 2015: Μελέτη της Ocean Cleanup αποδεικνύει ότι το βάθος που βρίσκονται τα πλαστικά στους ωκεανούς είναι προσβάσιμο.

Μάιος 2015. Η  Ocean Cleanup αναγγέλλει πιλοτικό παράκτιο καθαρισμό. 

Αύγουστος 2015: Ξεκινά ο καθαρισμός των ωκεανών. 

ΟΥΑΟ!