Η Αθήνα πίσω μου και η ζωή στην Ιρλανδία

Ο ουρανός όταν φεύγεις, σαν να έχει ένα αόρατο δίχτυ, την ώρα που πας να περάσεις πάνω απ’ το τέλος της χώρας και να δυσκολεύονται ή τουρμπίνες, η τεράστια δύναμη των μηχανών του αεροπλάνου να το περάσουν. Μια στιγμιαία αγωνία… άραγε θα τα καταφέρω εγώ και το αεροπλάνο; Θα φύγουμε κι αυτή τη φορά; Θα τρυπήσουμε το ατσάλινο αόρατο φράγμα; Και είναι, άραγε «αντίο», ή «γειά και τα λέμε»;

Όλα τα κερδίζει η θάλασσα

Κάτω αυτό το μπλε – λουλακί, το πληγωτικά μοναδικό σ’ όλο τον κόσμο, φωτεινά απόκοσμο, που φέρνει δάκρια γιατί μοιάζει σαν παιδική ζωγραφιά αν θες φτιάξεις την τέλεια θάλασσα και μόνο οργιαστική φαντασία μπορεί να έχει σκορπίσει τόσο πολύ. Και καταπίνει την κίνηση της Αθήνας, τις θυμωμένες φάτσες, τις αχνιστές απ τις θερμοκρασίες ασφάλτους, που σχεδόν βρυχώνται σαρκοφαγικές, την ακρίβεια, τα απαγορευτικά, παράλογα, για κλαυσίγελους νοίκια, την αίσθηση του απροστάτευτου πολίτη, που είναι αφημένος στο έλεος της μέρας, τους φαβοριτισμούς, την αίσθηση αδικίας, την ανισότητα, την εγκληματικότητα, τις γυναικοκτονίες, που όμως δεν πρέπει να τις λέμε έτσι, ειδικά αν θέλουμε προκοπή με άκρες πολιτικές και μαθαίνουμε να φοβόμαστε τις λέξεις, το να σκοτώνουν 20χρονα παιδιά με αυτισμό, τους χαμηλούς μισθούς αν βρεις δουλειά, που θα ‘ναι σίγουρα να σερβίρεις τουρίστες ή να τους τακτοποιείς στα δωμάτια τους, την αιώνια ανάγκη για άκρη στο κυβερνητικό κόμμα αν θες να πετύχεις κάτι από απλό, όπως ένα χαρτί για την εφορία, έως μια άδεια στην πολεοδομία, ή διορισμό, ή καριέρα στην δημοσιογραφία! Μα όλα τα καταπίνει αυτό το μπλε, τώρα, που από ψηλά δείχνει παντοδύναμο, ικανό να εξοντώσει κάθε μαυρίλα, όποιον απλωμένο λεκέ, βρώμες και σκόνες και τοξικότητες και γκρίνιες και ανταγωνισμούς και κακίες και μοχθηρότητες, σε γραφεία, στα social media, στη ζωή μέχρι πριν από λίγο. Το ατσάλινο αόρατο δίχτυ έσπασε, εγώ και το αεροπλάνο συνεχίζουμε για Εσπερία…

A rolling stone gathers no moss

Όταν βλέπεις τις χώρες τους τόπους από ψηλά, όπως είναι απόλυτα μπλε η Ελλάδα, η Ολλανδία την άνοιξη, είναι όλο γραμμές ατέλειωτες από χρώματα, κίτρινα και κόκκινα και ροζ και φούξια και πράσινα, απ τις τουλίπες, η Ελβετία σαν αυτόνομος πλανήτης όλο τεράστιους βραχώδεις, πασπαλισμένους με άχνη ζάχαρη, όγκους απ τις Άλπεις και το Παρίσι είναι σαν ένα τεράστιο κέλυφος γκρι σαλιγκαριού. Εξουθενωμένη από μια μεσόκοπη ζωή να εναλλάσσεται, κάπως περίεργα βέβαια, μεταξύ Ελλάδας και Μεσογείου, Βορειοανατολικών ΗΠΑ, ήτοι Νέας Αγγλίας και στη Βόρεια νησιωτική Ευρώπη και την Ιρλανδία, με μια σύντομη, μόλις ετήσια στάση στην Βαλκάνια μελαγχολική αλλά και ζωντανή, σα να χει βγει από ταινία του Κουστουρίτσα, Βουλγαρία, αυτά τα υπερατλαντικά και όχι μόνο πήγαινε-έλα, μου έγιναν δεύτερη φύση, όσο και αν μοιάζουν σε πολλούς ενοχλητικά.

Οι τόποι είναι ήχοι, μυρωδιές, αποχρώσεις, στιγμές, γεύσεις, βλέμματα και άνθρωποι, αναμνήσεις. Είναι κάποτε και απελευθέρωση και ανακούφιση και η βεβαιότητα πως είσαι βράχος που κυλάει και όχι δέντρο να απλώνει ρίζες. «When you got nothing, you got nothing to lose» ίσως, κατά τον Ντίλαν και το «Like a Rolling Stone» για την άγρια λύτρωση μέσα από πολλές απώλειες και φυγές ή ίσως «A rolling stone gathers no moss», που έλεγε ο Μάντι Γουότερς και βάφτισε με τον τίτλο του τραγουδιού τους -ποιους άλλους;- Rolling Stones! Και φτάνω σπίτι, εκεί που είναι αυτοί που αγαπάω, τελικά, έχοντας πάντα για πατρίδα μου και πως αλλιώς, εκείνο το μπλε, των παιδικών μου χρόνων. Μπροστά μου ο τόπος, σαν καραβάκι ριγμένο σε έναν απέραντο, παντοδύναμο, τιτάνειο Ωκεανό, πάντα γέννημα του Ουρανού και της Γαίας. Πάντα επιπλέει και ποτέ δεν νικιέται! Είναι χώρα αρχαία, ανεκτική και ταπεινή και σπαρακτική.

Ιρλανδία ή Éire ή ο Μεσογειακοί Βόρειοι

Ιρλανδία. Éire ή Έιρε. Γη θεότητα, προστάτιδα της κυριαρχίας και του νησιού. Καταπράσινη! Ή μάλλον σμαραγδένια! Ζωηρά πράσινη, βαθιά, καθαρή με τόπους μπλε χροιά, χωρίς παρουσία κίτρινου. Ένα τεράστιο φυσικό φράκταλ απ τις ακτογραμμές του, μέχρι τις γεωμετρικές σπείρες στα μνημεία και στην γη της αρχαίας Κελτικής τους τέχνης. Τόπος που ακόμα επικοινωνεί με τον παγανισμό του τοπιού διαλέγει σύμβολα με την πίστη πως η ζωή εξελίσσεται και επεκτείνεται συνεχώς. Και η Τριπλή Σπείρα, το πιο διάσημο κελτικό σύμβολο, χαραγμένο στο Newgrange, για τους τρεις κόσμους, τη Γη, τη Θάλασσα, τον Ουρανός, τη γέννηση, τον θάνατος, την αναγέννηση ή τη συνέχεια και την τριαδική φύση της γυναίκας θεότητας ως κόρης, μητέρας και σοφής γριάς. Στις ιερές πηγές ακόμα μαζεύονται συχνά γυναίκες – παγανίστριες και επικαλούνται την Εριού και τις δυνάμεις, κοράκια πετάνε παντού, τα δέντρα είναι τεράστια και αντιμετωπίζονται ως ζωντανοί προστάτες με μνήμες προγόνων και παντού ο καθολικισμός και αρχαίες πέτρινες εκκλησίες, κοντά στους τεράστιους αρχαίους μονόλιθους και το απόηχο του δέους των λευκοφορεμένων Κελτών δρυϊδών.

Ο τόπος έχει περάσει πείνα, λοιμούς και τεράστιες μεταναστεύσεις. Ο πληθυσμός ήταν σχεδόν 8,2 εκατομμύρια στο 1.841 και με τη Μεγάλη Πείνα έπεσε σε 6,5 εκατομμύρια. Σήμερα είναι 5 εκατομμύρια μέσα στην Ιρλανδία και 50.000 ιρλανδικής καταγωγές μετανάστες σε Αμερική, Αυστραλία, Νότια Αφρική και παντού στον κόσμο. Περήφανοι άνθρωποι και δίκαιοι και εξωστρεφείς, οι Μεσογειακοί του Βορρά, όπως τους αποκαλούν, θα σου πουν «καλημέρα» πάντα στο δρόμο, θα ανοίξουν τα σπίτια τους, θα σε βοηθήσουν αν χαλάσει το αυτοκίνητο σου ή θα σπεύσουν να σου κουβαλήσουν τα ψώνια. Σε επικοινωνία πάντα με τη φύση, που σέβονται, δεν έχουν σκύψει ποτέ το κεφάλι στους πιο δυνατούς, ούτε κάναν πίσω στους αγώνες τους. Αντιστάθηκαν στην αγγλική αποικιοκρατία για 8 αιώνες, τις φρικτές βιαιότητες κατά του πληθυσμού τους, τον θρησκευτικό διωγμό τους ως Καθολικοί από τους Αγγλικανούς, τη βίαιη καταστολή κάθε ασταμάτητης προσπάθειας τους για ανεξαρτησία. Δεν έκαναν ποτέ τους πίσω, ούτε έσκυψαν το κεφάλι τους με δουλοπρέπεια…

Ο τόπος που οι άνθρωποι διαβάζουν βιβλία στην άκρη των ποταμιών

Εδώ, λοιπόν μ’ αρέσουν όλα αυτά τα στοιχεία των ανθρώπων. Και ακόμα που όλα είναι καθαρά και καταπράσινα και βλέπω αλόγα, πρόβατα και αγελάδες να βοσκούν στους αγρούς και σπίτι χαμηλά και χρωματιστά και όχι πολυκατοικίες, σα να μαι μέσα σε εικονογράφηση παραμυθιού. Μου αρέσουν τα κάστρα που είναι παντού, τα ποταμιά και οι λίμνες και που οι άνθρωποι τα ζούνε, κάνουν βόλτες εκεί, πάνε αισθηματικά ραντεβού, ή παίζουνε παιδιά. Μου αρέσει που έχει τις μεγάλες μέρες τώρα και ξημερώνει στις 4 το πρωί και νυχτώνει στις 12 το βράδυ και οι άνθρωποι κάθονται στον ήλιο και διαβάζουν βιβλία, που δεν έχουν φόρους κι αν τα παραγγείλεις ταχυδρομικά δεν πληρώνεις.

Μ’ αρέσει που περπατάνε, πάνε παντού με ποδήλατα, τραμ και λεωφορεία και δεν χρησιμοποιούν αυτοκίνητα για να πεταχτούν για τσιγάρα – που παρεμπιπτόντως είναι πολύ ακριβά και κάνει 19 ευρώ το πακέτο, αλλά επιμένουν και καπνίζουν! Μου αρέσει που τα απογεύματα, μετα τη δουλειά τους, θα περάσουν από τις παμπ, θα συναντήσουν φίλους, θα πούνε για τη μέρα τους, θα δουν ντέρμπι όλοι μαζί ή θα τραγουδούσαν παλιά επαναστατικά τραγούδια, βουρκωμένα, ή θα χορέψουν με γκρουπάκια που παίζουν live ροκ των 80’s, άντε να φτάσουν μέχρι και τα τελευταία του Σπρίγκστιν. Μου αρέσει που την καταπίεση των Άγγλων, την πίεση της καθολικής εκκλησίας, τις τόσες ιστορικές τους δυσκολίες και αγώνες, τις έκαναν φιλοσοφία ζωής που βασίζεται στο αυτοσαρκαστικό χιούμορ, στην εκτίμηση των απλών πραγμάτων και της φύσης.

Από πείνα, λιμούς, αγώνες ανεξαρτησίας σε Κελτική Τίγρη

Μου αρέσει που δεν έχει γραφειοκρατία και έβγαλα όλα τα χαρτιά μου με ραντεβού, ταυτότητα, δίπλωμα και τα συναφή, χωρίς να περιμένω, μέσα σε μια εβδομάδα, με υπαλλήλους χαμογελαστούς και ευγενικούς και εξυπηρετικούς, που δε σε βλέπουν ως βάρος και χάρη σου κάνουν. Μου αρέσει που η εφορία είναι κανονική και δεν θεωρεί τα έσοδα των 1.500 ευρώ το μήνα ως μεγάλο πλούτο για φορολόγηση, ενώ βοηθούν σημαντικά, όσους δεν έχουν σπίτια, είναι μονογονεϊκές οικογένειες, με ασθένειες, άνεργοι ή άποροι.

Μου αρέσει που η 10η πρόεδρος τους, η Κάθριν Κόνολι περπατάει, χρησιμοποιεί τα μέσα μεταφοράς, αποφεύγει τις πολυτέλειες και έχει αφιερώσει τη ζωή της, πρώτα ως κλινική ψυχολόγος και μετα ως δικηγόρος, για βοηθήσει και να υπερασπίσει όσους δεν στάθηκαν τυχεροί, ή είναι αδικημένοι, ιεραρχώντας τη προσφορά ως σημαντική και όχι τις βίλες, τις πισίνες και τα πολυτελή life style. Μου αρέσει που είναι ανεξάρτητη εντελώς πολιτικά, από το Γκάλαγουεϊ και όχι το Δουβλίνο, και όχι μέλος κάποιας πολιτικής ελίτ ή πολιτικός οικογενειοκρατίας από πολιτικά τζάκια. Μου αρέσει ακόμα, που αυτή η περιφρονημένη, φτωχή, αγροτική και απομονωμένη μικρή γωνιάς της Ευρώπης έγινε η «Κελτική τίγρης» και είναι πια από τα πιο πλούσια και τεχνολογικά προηγμένα κράτη του κόσμου και η δεύτερη πλουσιότερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετα το Λουξεμβέργο στην αναλογία του πλούτου της ανά κάτοικο. Μου αρέσει που επένδυσε στην παιδεία της και στην δωρεάν τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Craic

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας, η Ιρλανδία σταθερά φιγουράρει στις κορυφαίες θέσεις παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας τη 13η θέση, ενώ στον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης του ΟΗΕ είναι η 4η καλύτερη χώρα για να ζει κανείς. Και αυτό γιατί για τους ανθρώπους εδώ, η ευτυχία τους δεν αγοράζεται απλά με χρήματα, αλλά πηγάζει από τον τρόπο ζωής και την κοινωνικότητα. Αυτό που οι ίδιοι λένε με την περίφημη λέξη craic, που θα πει διασκέδαση, κουβέντα και καλή παρέα. Με τόσες πολυεθνικές εδώ, η εργασιακή κουλτούρα τους δίνει τεράστια έμφαση στον ελεύθερο χρόνο, την οικογένεια, την ψυχική υγεία, τα υποχρεωτικά διαλείμματα, τις μεγάλες διακοπές, τις καλές αμοιβές, τις υπερωρίες που πληρώνουν διπλάσια μεροκάματα.

Είναι απίστευτο να μην κλειδώνει λίγο πιο έξω από το Δουβλίνο, το σπίτι σου και να νιώθεις παντού ασφαλής, με πολύ χαμηλή εγκληματικότητα, και να αισθάνεσαι πως αν βρεθείς σε ανάγκη, υπάρχει δίχτυ ασφαλείας από την πολιτεία και τους ανθρώπους γύρω σου. Και είναι τεράστια ποιότητα, ό,τι και να συμβαίνει να μπορείς να βγεις απ το σπίτι και να βρεθεί σε καταπράσινα τοπία, να ακούς το θρόισμα των φυλών, να μυρίζεις το χορτάρι, ή το χώμα μετα τη βροχή, να βλέπεις άλογα να καλπάζουν στο ατέλειωτο γρασίδι, ή να κοιτάς τον απέραντο υδάτινο όγκο του ωκεανού να σπάει σε μικρά κυματακια στα πόδια σου. Αυτά και προς το παρόν Slán, που θα πει στα Ιρλανδικά «γειά» και Sláinte, ή «σλάντζα» που είναι «στην υγεία σας» γιατί θα χτυπήσουμε μια εμβληματική Guinness στην διπλανή παμπ. Είναι θέμα εθνικής Ιρλανδικής περηφάνειας, ντε!