Τα αγαπημένα ναρκωτικά των Ευρωπαίων
Η χρήση MDMA έχει μειωθεί, ενώ κοκαΐνη και κεταμίνη αυξάνονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς.
Περιεχόμενα
Είναι κοινό μυστικό η χρήση ναρκωτικών ουσιών στην Ευρώπη. Μπορεί να μην υπάρχει γενικευμένη νομιμοποίηση ή έστω αποποινικοποίηση εντός της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης, αλλά αυτό δεν έχει αποτρέψει και πολλούς από το να σνιφάρουν σκόνες κάθε ΣΚ.
Τα τελευταία στοιχεία από την ανάλυση λυμάτων σε 115 ευρωπαϊκές πόλεις καταγράφουν μια σαφή μετατόπιση στις προτιμήσεις των χρηστών ναρκωτικών. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για τα Ναρκωτικά (EUDA), η πτώση του MDMA (έξτασι), ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, συνοδεύεται από μια στροφή προς άλλες ουσίες, με την κεταμίνη να αυξάνεται κατά 41% και την κοκαΐνη κατά 22% μεταξύ 2024 και 2025, συνεχίζοντας την ανοδική της πορεία. Τα δεδομένα δείχνουν επίσης έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ χωρών και πόλεων, αλλά και σαφή συσχέτιση με τη νυχτερινή ζωή και τα αστικά περιβάλλοντα.
«Θα έλεγα ότι η απότομη πτώση στη χρήση MDMA είναι η μεγαλύτερη έκπληξη που βλέπουμε φέτος στην Ευρώπη», δήλωσε στο Euronews ο επιστημονικός αναλυτής για τη χρήση ναρκωτικών στην EUDA, Ζοάο Ματίας. Ένας από τους λόγους φαίνεται να είναι η μείωση της χρήσης MDMA στις νεότερες ηλικίες. «Στις ηλικίες 15 έως 24 ετών, παρατηρούμε ότι οι προτιμήσεις στρέφονται προς άλλες ουσίες, όπως η κεταμίνη αλλά και οι συνθετικές καθινόνες*. Αυτό μπορεί να εξηγεί τη μείωση που καταγράφουμε», σημείωσε. Η πτώση αυτή δεν είχε καταγραφεί κατά την περίοδο της πανδημίας, παρά το γεγονός ότι η νυχτερινή διασκέδαση και οι σχετικοί χώροι είχαν κλείσει, πρόσθεσε.
* Συνθετικές καθινόνες ή όπως είναι γνωστά με την εμπορική ονομασία-αργκό, «άλατα μπάνιου» (bath salts)
Ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα των αναλύσεων είναι το χρονικό μοτίβο της χρήσης. Η κοκαΐνη και η MDMA εμφανίζουν αυξημένες συγκεντρώσεις τα Σαββατοκύριακα, σε αντίθεση με άλλες ουσίες που διατηρούν πιο σταθερή παρουσία κατά τη διάρκεια της εβδομάδας. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την εικόνα που θέλει την χρήση συνδεδεμένης με τη διασκέδαση και συγκεκριμένες κοινωνικές δραστηριότητες. We really can’t beat the allegations…
Ωστόσο, η συνολική εικόνα είναι πιο σύνθετη. Παρά το γεγονός ότι η χρήση ναρκωτικών συχνά συνδέεται στον δημόσιο λόγο με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, τα συγκεκριμένα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν μια απλή τέτοια σχέση τουλάχιστον όσον αφορά τις διεγερτικές ουσίες όπως η κοκαΐνη και η κεταμίνη. Αντίθετα, η αυξημένη παρουσία τους σε αστικά κέντρα, πανεπιστημιακές πόλεις και χώρους έντονης κοινωνικής ζωής υποδηλώνει ότι πρόκειται για μορφές κατανάλωσης που διαπερνούν διαφορετικά κοινωνικά στρώματα.
Ευρωπαϊκή Ναρκογεωγραφία
Τα υψηλότερα επίπεδα MDMA εντοπίζονται κυρίως σε πόλεις του Βελγίου, της Ισπανίας και της Ολλανδίας, περιοχές με ανεπτυγμένη νυχτερινή ζωή και έντονη τουριστική δραστηριότητα. Αντίστοιχα, η κεταμίνη εμφανίζεται πιο αυξημένη στο Βέλγιο, τη Γερμανία και την Ολλανδία, γεγονός που συνδέεται τόσο με τη διαθεσιμότητα όσο και με τη δημοφιλία της σε νεότερες ηλικίες.
Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρώπη, με περίπου 24 εκατομμύρια χρήστες. Περίπου το 8,4% των ενηλίκων δηλώνει ότι έκανε χρήση τον τελευταίο χρόνο, με τα υψηλότερα επίπεδα να καταγράφονται στην Ολλανδία, τη Γερμανία και τη Σλοβενία, χωρίς σημαντικές μεταβολές σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Σημαντικό να σημειωθεί πως στις συγκεκριμένες χώρες η πώληση του χόρτου έχει ελεγχθεί είτε για ψυγαγωγική, είτε για ιατρική χρήση.
Στον αντίποδα, οι αμφεταμίνες εμφανίζονται συχνότερα στη Βόρεια Ευρώπη, ενώ η μεθαμφεταμίνη παραμένει γεωγραφικά συγκεντρωμένη, κυρίως στην Τσεχία και τη Σλοβακία, κάτι που αποδίδεται σε τοπική παραγωγή και ιστορικά εδραιωμένα δίκτυα διακίνησης. Το Βερολίνο έχει ανοίξει τον δρόμο στην κατανάλωση αμφεταμινών, άλλωστε πώς να πας στην corporate δουλειά σου μετά το τριήμερο παρτι; Η αμφέτα βοηθάει και στα δύο.
Μα γιατί πίνουμε τόσο, ΕΕεεε;
Η άνοδος τέτοιων ουσιών είναι πιθανό να συνδέεται και με ευρύτερες κοινωνικές συνθήκες. Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη βιώνει παρατεταμένη οικονομική πίεση, στεγαστική κρίση και γενικευμένη αίσθηση επισφάλειας, την ίδια στιγμή που ενισχύονται πολιτικές αυστηροποίησης, ελέγχου και «νόμου και τάξης», η άνοδος της χρήσης διεγερτικών ουσιών μπορεί να έχει και άλλη ανάγνωση.
Η κοκαΐνη και η κεταμίνη ναι μεν χρησιμοποιούνται σαν ενισχυτές διασκέδασης, αλλά λειτουργούν και ως εργαλεία διαχείρισης και αποσυμπίεσης της έντασης, της κόπωσης, της κοινωνικής πίεσης. Είναι ουσίες που επιτρέπουν στο άτομο να παραμένει λειτουργικό, ενεργό, «παρών», ακόμη και όταν οι συνθήκες γύρω του γίνονται ολοένα πιο απαιτητικές και ασταθείς. Όλοι έχουμε έναν φίλο που «ζει για το Σαββατοκύριακο». Είναι μια μορφή ελεγχόμενης απόδρασης. Όχι ακριβώς φυγή από την πραγματικότητα, αλλά 48ωρη, προσωρινή αναστολή της.
«Με τα τσιγαριλίκια, τρία μέτρα το ένα στο χέρι… Και τραβάγανε… Και ρουφάγανε σα τις σαύρες…»
Από τη μία πλευρά, οι μετρήσεις στα λύματα είναι ένα εργαλείο αντικειμενικής μέτρησης, ένας ουδέτερος καθρέφτης της κοινωνικής συμπεριφοράς. Από την άλλη, αυτό που αντανακλά δεν είναι μια κοινωνία σε κρίση που «παρεκκλίνει», αλλά μια κοινωνία που ενσωματώνει όλο και περισσότερο τέτοιες πρακτικές ως μέρος της κανονικότητάς της. Η χρήση ναρκωτικών, ειδικά των λεγόμενων «party drugs», έχει κανονικοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό και σε γρήγορο χρονικό διάστημα. Είναι διάχυτη, δεν είναι ξεκάθαρα ταξική και είναι πολιτισμικά αποδεκτή σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Άλλωστε τα λύματα δεν κάνουν διακρίσεις.
Τελικά το γιατί αυξάνεται συνεχώς η χρήση είναι μάλλον το επιδερμικό ερώτημα. Ίσως έχει αξία να αντιληφθούμε το γιατί αυξάνεται η ανάγκη για απόδραση από την καθημερινότητα.
