Μάριο Βάργκας Λιόσα: 5 βιβλία του που αξίζει να διαβάσεις
Με αφορμή τα σημερινά γενέθλια του Περουβιανού συγγραφέα, που κλείνει τα 81 του χρόνια. Από την Χριστίνα Φαραζή
Γεννημένος στις 28 Μαρτίου 1936 στην Arequipa του Περού, ο Μάριο Βάργκας Λιόσα έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στη Βολιβία, όπου ο πατέρας του ήταν πρόξενος. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1959 με τη συλλογή διηγημάτων “Οι αρχηγοί”, αλλά έγινε διάσημος σε όλο τον κόσμο με το πρώτο του μυθιστόρημα “Η πόλη και τα σκυλιά” (1963), που μεταφράστηκε σε δώδεκα γλώσσες και εξακολουθεί να θεωρείται σημείο αναφοράς στη λατινοαμερικανική λογοτεχνία.
Πολλά από τα έργα του είναι επηρεασμένα από την αντίληψη του συγγραφέα για την περουβιανή κοινωνία και από τις εμπειρίες του ως Περουβιανός. Ωστόσο, όλο και περισσότερο επεξέτεινε το ρεπερτόριό του και καταπιάστηκε με θέματα από διαφορετικά σημεία του κόσμου.
Από τους σημαντικότερους μυθιστοριογράφους και δοκιμιογράφους της Λατινικής Αμερικής, καθώς και ένας από τους πιο διακεκριμένους συγγραφείς της γενιάς του, ο Βάργκας Γιόσα έχει τιμηθεί με τα σημαντικότερα βραβεία της ισπανόφωνης λογοτεχνίας, όπως είναι τα βραβεία Planeta και Cervantes.
Παραμένοντας εξαιρετικά ενεργός, λογοτεχνικά, είναι σήμερα μέλος της Ισπανικής Ακαδημίας, επίτιμος διδάκτορας πανεπιστημίων όπως το Yale, το Harvard, η Οξφόρδη, η Σορβόνη, το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, κ.ά., και Ιππότης του Τάγματος της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας. Τον Οκτώβριο του 2010 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας “για τη χαρτογράφηση των δομών της εξουσίας και τις διεισδυτικές εικόνες της αντίστασης του ατόμου, της εξέγερσης και της ήττας του”, σύμφωνα με το σκεπτικό της Σουηδικής Ακαδημίας.
Με αφορμή τα γενέθλιά του –κλείνει σήμερα τα 81 του χρόνια-, σου παρουσιάζουμε πέντε βιβλία του Μάριο Βάργκας Λιόσα, που αξίζει να έχεις διαβάσει.
Η πόλη και τα σκυλιά (1963)
Σε μια στρατιωτική σχολή της Λίμας, η οποία λειτουργεί περίπου σαν αναμορφωτήριο, οι έφηβοι φτιάχνουν το δικό τους σύστημα κανόνων συνενοχής, συντροφικότητας, τιμής. Αρκεί όμως μια κλοπή, ένας θάνατος κι ένας έρωτας για να τιναχτούν όλα στον αέρα.
Το πρώτο μυθιστόρημα του Βάργκας Λιόσα, αυτό που τον έκανε διάσημο σε όλο τον κόσμο, εξακολουθεί να είναι ένα βασικό σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη λατινοαμερικανική λογοτεχνία.
Το πράσινο σπίτι (1965)
Εξελίσσεται σε δύο διαφορετικούς τόπους: την Πιούρα, μια μικρή πόλη στην έρημο της περουβιανής ακτής, και τη Σάντα Μαρία ντε Νιέβα, ένα μικρό χωριό χαμένο στην καρδιά της Αμαζονίας.
Συνδετικός κρίκος και των δύο είναι το Πράσινο Σπίτι, το θρυλικό πορνείο της Πιούρα: άντρο ακολασίας για τον ιερέα και τους πιστούς της, τόπος ξεφαντώματος και απαγορευμένων απολαύσεων για τους άντρες της περιοχής αλλά και τους ξένους. Μια παράξενη αλληλουχία γεγονότων συνδέει με κάποιον τρόπο τους ήρωες και των πέντε ιστοριών που έχουν ως σημείο αναφοράς το Πράσινο Σπίτι, ακόμα κι αν δεν έχουν πάει ποτέ εκεί, ακόμα κι αν δεν το έχουν δει καν. Πέντε ιστορίες που, με ποικίλους αφηγηματικούς τρόπους, σχηματίζουν τελικά ένα μαγευτικό μυθιστόρημα, το οποίο κινείται μέσα σε λαβύρινθους από άμμο, άγρια βλάστηση, μυρωδιές, υφές, ήχους και εικόνες. Μυθιστόρημα που κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία της Λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας, “Το πράσινο σπίτι” θεωρείται από τα σπουδαιότερα έργα του Λιόσα.
Έχει βραβευτεί με το Βραβείο Ρόμουλο Γαλιέγος, το σπουδαιότερο βραβείο της Λατινικής Αμερικής.
Η θεία Χούλια και ο γραφιάς (1977)
«Εκείνο τον παλιό καιρό ήμουν πολύ νέος και ζούσα με τον παππού και τη γιαγιά μου σε μια έπαυλη με άσπρα τοίχους, στην οδό Οτσαράν στο Μιραφλόρες. Σπούδαζα νομικά στο Πανεπιστήμιο του Σαν Μάρκος, συμβιβασμένος, θαρρώ, με την ιδέα να βγάζω αργότερα το ψωμί μου ασκώντας ελεύθερο επάγγελμα, αν και κατά βάθος θα προτιμούσα να γίνω συγγραφέας. Είχα μια δουλειά με φανταχτερό τίτλο, χαμηλό μισθό, διάφορα “τυχερά” και ελαστικό ωράριο: διευθυντής ειδήσεων στην Παναμερικανική Ραδιοφωνία», αναφέρει ο Λιόσα στο μυθιστόρημά του, στο οποίο καταγράφει το γάμο του, όταν ήταν 19 ετών, με τη νύφη του θείου του, τη Χούλια, 32 ετών.
Το Ψάρι στο Νερό (1990)
Στο αυτοβιογραφικό αυτό βιβλίο, ο συγγραφέας εκθέτει όλες τις παιδικές, εφηβικές και μετεφηβικές εμπειρίες του. Εμπειρίες συγκλονιστικές, μέσα από τις οποίες διαμορφώνεται ο εν δυνάμει συγγραφέας.
Η γιορτή του τράγου (2001)
Γιατί η Ουρανία Καβράλ επιστρέφει στο νησί της, στις αρχές της δεκαετίας του `90, ενώ είχε ορκιστεί να μην ξαναπατήσει το πόδι της εκεί; Γιατί αισθάνεται τρόμο για τη ζωή από τα δεκατέσσερά της χρόνια; Και γιατί δεν γνώρισε ούτε έναν έρωτα στη ζωή της;
Εδώ, ο μεγάλος Περουβιανός συγγραφέας υφαίνει μια μεγάλη τοιχογραφία όπου η Ιστορία μπλέκεται με τις μικρές ανθρώπινες ιστορίες, και όπου γνωστά ιστορικά πρόσωπα -όπως ο στρατηγός Τρουχίλιο που βασάνισε 3.000.000 ανθρώπους χωρίς να υποψιάζεται τη “μακιαβελική” πτώση του- διασταυρώνουν τα πεπρωμένα τους με τους μυθιστορηματικούς ήρωες του βιβλίου.
Με έναν καταιγιστικό ρυθμό και την αξεπέραστη λογοτεχνική του ικανότητα, επιστρέφει στο “πολιτικό” μυθιστόρημα για να συγκινήσει, να προειδοποιήσει και να καταγγείλει όλες εκείνες τις μορφές εξουσίας που επιβιώνουν ανοίγοντας δρόμο μέσα από σωρούς πτωμάτων. Η παγκόσμια κριτική χαιρέτησε τη “Γιορτή του Τράγου” ως το αναμφισβήτητο αριστούργημα της ώριμης συγγραφικής περιόδου του Βάργκας Λιόσα.
