Ο φώσφορος είναι η ζωή. Και εξαφανίζεται…
Σε σημείο συναγερμού τα παγκόσμια αποθέματα φωσφόρου.
Εδώ και κάτι περισσότερο από έναν αιώνα, οι αγρότες (και αυτοί που κοσμούν τις τελευταίες μέρες τα πρωτοσέλιδα) στηρίζουν την παραγωγή τους σε ένα βασικό στοιχείο, τη σπουδαιότητα του οποίου οι υπόλοιποι ίσως αγνοούμε. Ο φώσφορος είναι πηγή ζωής. Ο φώσφορος βρίσκεται παντού γιατί είναι απαραίτητος. Είναι κομμάτι κάθε ζωντανού οργανισμού, θα τον βρεις στο DNA, θα τον βρεις πίσω από το σχηματισμό κυτταρικών ενώσεων, θα καταλάβεις την απουσία του από το χώμα ή από υδάτινους σχηματισμούς παρατηρώντας την ανυπαρξία ζωής.
Ο φώσφορος είναι απαραίτητο συστατικό των λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται στην αγροτική παραγωγή, η ζήτηση των οποίων με την συνεχή αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού έχει τετραπλασιαστεί τον τελευταίο μισό αιώνα. Την ίδια στιγμή, ο πλούτος στις ανεπτυγμένες χώρες αυξάνει τη ζήτηση των προϊόντων κρέατος, η παραγωγή των οποίων απαιτεί 50 φορές περισσότερο φώσφορο από την αγροτική παραγωγή.
Καθαριστικά, φάρμακα, καταλύτες για τη βιομηχανία, συντηρητικά, υλικά οικοδομών και ένα σωρό άλλες χρήσεις για ένα στοιχείο που δεν ανακυκλώνεται, τουλάχιστον μέχρι σήμερα και με τις τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί. Γγια ένα στοιχείο το οποίο δεν κατασκευάζεται συνθετικά. Για ένα στοιχείο του οποίου τα αποθέματα στον πλανήτη έχουν αρχίσει να βρίσκονται κοντά στα όρια συναγερμού και λίγοι έχουν δώσει την απαραίτητη προσοχή.
Δύο ερευνητές, ο Charly Faradji από το πανεπιστήμιο του Bristol και η Marissa de Boer του πανεπιστημίου VU του Άμστερνταμ προχώρησαν σε μια περιγραφή των επιπτώσεων από τα χαμηλά επίπεδα φωσφόρου στον πλανήτη, τους κινδύνους, τις γεωπολιτικές συγκρούσεις και την έλλειψη τροφής για δισεκατομμύρια ανθρώπους στην οποία οδηγείται ο πλανήτης με μαθηματική ακρίβεια. Τα αποθέματα φωσφόρου στον πλανήτη είναι πλέον περιορισμένα και το βασικότερο όλων, όχι αναλογικά μοιρασμένα. Οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ρωσσία και το Μαρόκο είναι οι χώρες που κρατάνε στα χέρια τους τις τύχες του κόσμου και αυτό δεν έχει δόση υπερβολής. Ένα απλό παράδειγμα ήταν και η κρίση του 2008, όπου οι τιμές των λιπασμάτων εκτοξεύτηκαν κατά 600%, εκτινάσσοντας το κόστος των τροφίμων, κάτι που οδήγησε ούτε λίγο ούτε πολύ σε 40 διαφορετικές περιπτώσεις ενόπλων συγκρούσεων σε όλο τον κόσμο.
Πριν οι άνθρωποι αρχίσουν να κατοικούν μαζικά στις πόλεις, ο κύκλος του φωσφόρου ήταν ομαλός. Η τροφή γινόταν λίπασμα και το λίπασμα τροφή και, και, και… Πλέον οι συγκεντρώσεις φωσφόρου στην τροφή καταλήγουν στα βάθη της θάλασσας μέσω των αποχετεύσεων, εκεί όπου κανένα όφελος δεν θα μπορούσαν να δώσουν. Ο κύκλος έσπασε και άλλοι τρόποι πρέπει να βρεθούν για να καταφέρουμε να διατηρήσουμε τα γνωστά αποθέματα όσο το δυνατό περισσότερο. Γιατί οι προβλέψεις, από την πιο απαισιόδοξη έως την πιο αισιόδοξη καλύπτουν ένα εύρος 35 έως 400 ετών. Όλες θεωρώντας πως θα ανακαλυφθούν νέα κοιτάσματα.
Υπάρχουν πράγματα που μπορούν να γίνουν πριν είναι πολύ αργά. Το μέτρο. Το έλεγαν οι αρχαίοι και καιρός να ακουστούν. Το 60% τις τροφής που καταλήγει στα σκουπίδια, δεν έχει θέση εκεί. Καταναλώνουμε μόνο το 40% της παραγόμενης τροφής, άρα τεράστιο ποσοστό από τα 220 εκατομμύρια τόνους φωσφόρου που χρησιμοποιούνται ετησίως σπαταλούνται άσκοπα.
Παράγουμε λάθος. Εκβιάζοντας καλλιέργειες σε εδάφη που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις να τις φιλοξενήσουν, οδηγεί σε αλόγιστη χρήση λιπασμάτων. Το κόστος της παραγωγής ανεβαίνει, τα προϊόντα δεν έχουν σωστά χαρακτηριστικά, το λίπασμα καταλήγει στα νερά και από εκεί η υπερβολική συγκέντρωση φωσφόρου λειτουργεί αντίθετα πλέον, εξαφανίζοντας τη ζωή.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι η ώρα να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη διαχείριση των φωσφορικών αποθεμάτων και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί το στοιχείο να ανακυκλωθεί. Η τεχνολογία παρέχει κάποιες δυνατότητες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την ανάπτυξη μεθόδων, η μέχρι τώρα αδιαφορία ή άγνοια, δεν επέτρεψε σε κάτι ολοκληρωμένο. Επειδή όμως την ώρα που είναι αργά, κάθε λύση είναι απελπισίας, θα πρέπει να ξεκινήσουν όλα τώρα.
