Η ιδιοφυία της ψυχεδέλειας, Robert Moog

Είναι πολλές οι πιθανότητες να μην έχεις ακούσει ποτέ στη ζωή σου το όνομα Robert Moog, ειδικά αν δεν είσαι μουσικός. Δεν υπάρχει όμως καμία περίπτωση να μην έχεις ακούσει τον ήχο της εφεύρεσής του, τον ήχο του moog, του πιο διάσημου synthesizer με απλά λόγια.

Στα τέλη των ‘50s ο Robert Moog (και όχι μόνο) άρχισε να πειραματίζεται με ένα σπονδυλωτό synthesizer, τον πρόγονο των σύγχρονων που ακούγονται στη συντριπτική πλειοψηφία της μουσικής των τελευταίων δεκαετιών. Αν και ηλεκτρονική συσκευή, δεν είχε ποτέ σαν στόχο την  «ηλεκτρονική μουσική» που εκείνη την εποχή περιορίζονταν σε ελάχιστους πειραματιστές συνθέτες. Όνειρο του εφευρέτη της ήταν η κατασκευή ενός νέου μουσικού οργάνου που θα είχε μαζική απήχηση. 

Το πρώτο moog κατασκευάστηκε στο Columbia – Princeton Electronic Music Center της Νέας Υόρκης στις αρχές της δεκαετίας του ΄60 και είχε μια εντυπωσιακή αλλά και τρομακτική όψη. Ήταν μια συνεργασία με τους εκεί μουσικούς – ερευνητές, να αναλυθεί και επεξεργαστεί ηλεκτρονικά ο ήχος. Για να γίνει αυτό, εκατοντάδες καλώδια μετέφεραν σήματα από συσκευή σε συσκευή και για κάθε επιθυμητή αλλαγή, ο χειριστής θα έπρεπε να πατήσει κάποιο από όλα τα κουμπιά θέτοντας σε λειτουργία ή κλείνοντας κάποια από αυτές. ΧΑΟΣ.

Η μεγάλη αλλαγή στην εφεύρεση του Moog ήρθε μετά από μια συμβουλή του συνθέτη Herbert Deutsch. Όλα θα ήταν πιο εύκολα αν αντί να ανοιγοκλείνεις τα διάφορα μέρη για να αλλάξεις τον ήχο, υπήρχε τρόπος να το κάνεις αυτό πατώντας πλήκτρα. Όπως στο πιάνο.

Από τη μια στιγμή στην άλλη, ο Moog κατάφερε να κάνει τεράστια βήματα στην κούρσα του ηλεκτρονικού ήχου σε σχέση με τον ανταγωνισμό. Την ίδια ώρα, στην άλλη πλευρά της χώρας ο Don Buchla ετοίμαζε τη δική του εκδοχή του synth που όμως υστερούσε σε αυτή την πολύ σημαντική λεπτομέρεια. Ο χειρισμός του ήταν κάτι ασυνήθιστο, με κουμπιά αφής και προσέγγιση που σίγουρα δεν θα έβγαζε ποτέ μέχρι τέλους μια συναυλία της εποχής. Το moog τώρα ήταν πιο κατανοητό στη χρήση του, άλλωστε όλοι ήξεραν πώς να λειτουργούν ένα πιάνο.

Το moog άρχισε να κάνει την εμφάνισή του στην “pop” μουσική στα τέλη των ‘60s και να βάζει τη σφραγίδα του σε μια νέα εποχή όταν οι Doors κυκλοφόρησαν το “Strange Days” όπου μονοπωλεί το κομμάτι από το ξεκίνημά του, μέχρι να ακουστεί η φωνή του Jim Morrison.

Δεν ήταν τυχαίο πως έγινε σύντομα απαραίτητο όργανο σε κάθε σοβαρή ηχογράφηση, με τους Beatles να το χρησιμοποιούν στο Abbey Road και να δίνουν το σήμα για την καθολική του αποδοχή από τη μουσική βιομηχανία.  Από τους Pink Floyd μέχρι τον Stevie Wonder και από την ψυχεδελική rock μέχρι το σύγχρονο hip hop, το moog ή κάποιος απόγονός του, δημιούργημα της τεχνολογίας που ο Moog εμπνεύστηκε, υπάρχει σε κάθε τι που ακούμε, που χορεύουμε.

  Αυτό όμως που πάντα ενδιέφερε τον Moog ήταν να καταφέρει να κατασκευάσει μια συσκευή που θα είχε καθολική αποδοχή στο μουσικό κόσμο. Η δημιουργία του moog ήταν απλά ένα πρώτο βήμα, τεράστιο βέβαια, κάτι που θα κατανοούσαν όλοι με την πάροδο των χρόνων και τις αλλαγές που αυτό έφερε στη μουσική, αλλά όχι αυτό που θα εκπλήρωνε το όνειρό του. Το moog είχε αρχίσει να χρησιμοποιείται από μεγάλους καλλιτέχνες, είχε μπει στα καλύτερα στούντιο ηχογραφήσεων, ήταν όμως και μεγάλο σε μέγεθος και πολύ ακριβό για να μπει στο στούντιο του μέσου μουσικού. Πολλοί ήταν αυτοί που έκαναν το ίδιο αυτό «παράπονο» στον ίδιο και για ακόμα μια φορά αυτός άκουσε και εφάρμοσε.

Διαλέγοντας τις βασικές και πιο σημαντικές λειτουργίες του moog, ο Robert δημιούργησε μια compact μορφή του σε μικρό μέγεθος και σαφώς πιο οικονομική δίνοντάς της το όνομα minimoog. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Το minimoog ήταν η νέα τρέλα, το φετίχ κάθε μουσικού, το όργανο που πάντρεψε διαφορετικά μουσικά είδη. Έριξε τα τείχη μίσους μεταξύ των «φυλών», οδήγησε σε συνεργασίες, άλλαξε τη μουσική. Το όνειρο έγινε πραγματικότητα και ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Το moog δημιούργησε μια τεράστια βιομηχανία με τζίρο εκατοντάδων δισεκατομμυρίων μέχρι σήμερα. To synthesizer βρίσκεται παντού, σχεδόν σε κάθε σπίτι, απαραίτητο στάδιο στη γνωριμία με τη μουσική, φθηνό υποκατάστατο του πιάνου, πεδίο εφηβικών πειραματισμών, επαγγελματικό εργαλείο. Οι αλλαγές που έφερε η εφεύρεση του Moog στη μουσική χρειάζονται τόμους για να χωρέσουν και τα οικονομικά οφέλη από αυτές μεταφράζονται σε ντουζίνες μηδενικών. Το μεγαλείο της ευφυΐας αλλά και η σημασία του να επεξεργάζεσαι τις συμβουλές των γύρω σου.