Harley Earl, ο άνθρωπος που έκανε το αυτοκίνητο φετίχ

Μπορεί, επίσημα, το πρώτο αυτοκίνητο (όπως το εννοούμε σήμερα) να εμφανίστηκε το 1886, σχεδιασμένο από τον Karl Benz και να έμοιαζε περισσότερο με μεγέθυνση ζωυφίου,  θα χρειαζόταν όμως αρκετά χρόνια ακόμη για να αρχίσει να παίρνει τη μορφή και τη θέση που πλέον έχει στην καθημερινότητά μας.

Το πρώτο βήμα στην εξέλιξη αυτή  έγινε  7  χρόνια αργότερα, το 1893 με τη γέννηση του Harley Earl στη γη της επαγγελίας των ΗΠΑ, την Καλιφόρνια. . Ο Harley  μεγάλωσε μέσα στο φανοποιείο του πατέρα του, παρατηρώντας και μαθαίνοντας τα μυστικά της τέχνης της κατασκευής κάρων.  Ήταν η κύρια ασχολία ενός  φανοποιού  εκείνα τα χρόνια άλλωστε και με τους καρπούς αυτής ιδρύθηκε  η εταιρεία που ο Earl ο πρεσβύτερος το 1908 ονόμασε “Earl  Automobile Works”.  Το αντικείμενό της βέβαια άγνωστο στο ευρύ κοινό, αφού ακόμα και στην πλούσια Καλιφόρνια, το αυτοκίνητο ήταν ακόμη προνόμιο των ελάχιστων αστέρων μιας βιομηχανίας που μόλις γεννιόταν στο Hollywood καθώς και των μελών της υψηλής κοινωνίας που βρίσκονταν συγκεντρωμένοι σε ένα σημείο της πόλης. Για τους υπόλοιπους η μεσαία λέξη στην ταμπέλα της εταιρείας  παρέμενε ένας αχρείαστος γλωσσοδέτης με 10 γράμματα.

  Τις «σπουδές» του Earl πάνω στην τέχνη του πατέρα του διέκοψε το σύντομο πέρασμά του από το πανεπιστήμιο του Stanford, που ευτυχώς για τις μελλοντικές γενιές δεν κατάφερε να τον κρατήσει και πολύ.  Επέστρεψε δυναμικά εισάγοντας την πρώτη του καινοτομία στην μακρά καριέρα του στο χώρο του αυτοκινήτου. Αυτή δεν ήταν άλλη από τη χρήση πηλού στην κατασκευή πρωτοτύπων. Η ιδιαιτερότητα αυτή που έδινε τη δυνατότητα στους πελάτες να βλέπουν την ιδέα τους όχι πλέον σχεδιασμένη σε χαρτί αλλά σε μια μορφή που λίγο θα διέφερε από την τελική, εκτόξευσε τη φήμη της εταιρείας και την έφερε σε σύντομο διάστημα στην οικογένεια της  Cadillac, με τον Earl υπεύθυνο των custom παραγγελιών.

Η ιδιαίτερη οπτική του Harley στο σχεδιασμό αυτοκινήτων, ξέφευγε από τις μέχρι τότε σταθερές της λειτουργικότητας και του κόστους, εισάγοντας τα στοιχεία του προσωπικού γούστου, της πολυτέλειας, των αξεσουάρ και των καινοτομιών. Αυτό τον έκανε σύντομα  το αγαπημένο παιδί των κινηματογραφικών αστέρων και των γκάνγκστερ για τους οποίους η λάμψη και η «υπερβολή» (με τα δεδομένα της εποχής) ξεπερνούσαν κατά πολύ σε σημασία κάθε άλλο χαρακτηριστικό σε ένα προϊόν. Βλέποντας το πελατολόγιό του να αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, η Cadillac του ανέθεσε το σχεδιασμό της La Salle του 1927 που θα ήταν το ολοκαίνουριο brand  της τεράστιας General Motors.

Η επιτυχία του project ήταν άμεση και το μόνο που μπόρεσε να την ανακόψει ήταν το τρομερό κραχ του 1929 που έθεσε σε κίνδυνο την εξέλιξή του.  Παρ’ όλα αυτά η δημοτικότητα των μοντέλων αντικατοπτρίζεται με τον καλύτερο τρόπο στη χρήση τους στις ταινίες της εποχής. Από το “The Public Enemy” και το υπέροχο λευκό All weather Paethon που χρησιμοποιεί για τις μετακινήσεις του ο James Cagney μέχρι τα “The Big Sleep”, “The Cameraman”, “Bright Eyes”  και δεκάδες άλλα, οι σχεδιαστικές ικανότητες του Harley προβάλλονται σε ένα όλο και μεγαλύτερο κοινό που εκπαιδεύεται πια να βλέπει το αυτοκίνητο με ένα λιγότερο «χρηστικό» μάτι.

    Το επόμενο βήμα στην καριέρα του Harley τον φέρνει και επίσημα μέσα στη General Motors. Για πρώτη φορά στην ιστορία του αυτοκινήτου, ιδρύεται τμήμα σχεδιασμού ή για την ακρίβεια «Τέχνης και χρώματος» όπως ήταν και το πρώτο του όνομα. Ο Earl είναι φυσικά ο διευθυντής και ο άνθρωπος που η πλειοψηφία των παλαιότερων υπαλλήλων όχι μόνο βλέπει εχθρικά αλλά και χλευάζει. Στις καθημερινές μάχες με το παλαιό καθεστώς, ο Earl έχει σαν σύμμαχο τον πρόεδρο της εταιρείας και τα νούμερα πωλήσεων. Αυτό κάνει λίγο πιο ανάλαφρο το γεγονός ότι οι ψίθυροι στους διαδρόμους αποκαλούν το τμήμα του «Κέντρο αισθητικής»!!!

Οι μέρες που ο Hurley θα μεταμόρφωνε εντελώς την αυτοκινητοβιομηχανία είχαν φτάσει.  Η Αμερική αναρρώνει από τις εξοντωτικές συνέπειες του κραχ. Η διαφήμιση είναι ένας νέος τομέας που γιγαντώνεται και μαζί του οι ανάγκες ενός λαού που διψάει για κατανάλωση και νέες ανάγκες.  Από θέση ισχύος πλέον, ο Earl αφήνει τη φαντασία του καθώς και της ομάδας του να οργιάσει. Εμπνέεται από τον θαυμαστό κόσμο των αεροσκαφών και της εποχής του διαστήματος που  σιγά σιγά ανέτειλε για τις ΗΠΑ.

Το 1939 ο Hurley παρουσιάζει τη Buick Y-Job. Πρώτη φορά στην ιστορία μια μεγάλη αυτοκινητοβιομηχανία κατασκευάζει ένα concept car, σε ένα μόνο κομμάτι και με μοναδικό στόχο να παρατηρήσει τις αντιδράσεις του κοινού στις νέες τεχνολογίες. Το  Y-Job με τα ηλεκτρικά παράθυρα, τα κρυφά χερούλια, τους πτυσσόμενους προβολείς και το νέο φετίχ των αυτοκινητοβιομηχανιών, την τάπα – έργο τέχνης, του ψυγείου. Και φυσικά αφού το πρωτότυπο πέρασε από τα χέρια των δημοσιογράφων και εξετάστηκε εξονυχιστικά, παραδόθηκε στον Hurley όπου με την καθημερινή του χρήση για χρόνια απέδειξε πως το Y-Job και οι νέες τεχνολογίες ήταν απόλυτα συμβατές με την εποχή.

Το να σταθεί κάποιος στις καινοτομίες και μόνο που εισήγαγε ο Hurley  στο χώρο του αυτοκινήτου, είναι κάτι που περιορίζει την έκταση της προσφοράς του στη γενικότερη εικόνα των προϊόντων της σύγχρονης εποχής. Μπορεί να είναι ο «πατέρας» των sedan, της ουράς στα πίσω φώτα ή της λατρεμένης Corvette μεταξύ άλλων, η σημαντικότερη ίσως προσφορά του όμως ήταν το ότι κατόρθωσε να ανάγει το design σε βασικό στοιχείο κάθε προϊόντος και άνοιξε το δρόμο για την αναρρίχηση των σχεδιαστών από τα σκοτεινά γραφεία στις διευθυντικές θέσεις κάθε μεγάλης εταιρείας όπως και ο ίδιος.

Ο Harley Earl αποσύρθηκε από την ενεργό δράση το 1959 και πέθανε 10 χρόνια μετά το 1969. Το τεράστιο και καινοτόμο έργο του όμως είχε ήδη καταφέρει να αλλάξει την πορεία όχι μόνο του αυτοκινήτου, αλλά και να δώσει σχήμα στον 20ο αιώνα.