Ο Σόκρατες και η «Κορινθιακή Δημοκρατία»
Υπάρχουν σύλλογοι και σύλλογοι. Υπάρχει και η Κορίνθιανς που είναι κάτι παραπάνω από ένας απλός σύλλογος, μια «ομάδα των ανθρώπων» η οποία πέτυχε την σπουδαιότερη νίκη της, την Democratia Corinthiana που επηρέασε μια ολόκληρη χώρα και συνέβαλε στον εκδημοκρατισμό της.
Στο δεξιό ποδόσφαιρο, η νίκη διαγράφει τα πάντα, υπάρχει μόνο το αποτέλεσμα και ποδοσφαιριστές πειθαρχημένοι σαν στρατιώτες. Στο αριστερό, έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο επιτυγχάνεται η νίκη, επειδή ο ποδοσφαιριστής είναι ο προνομιούχος εκφραστής των ονείρων εκατομμυρίων φιλάθλων», έλεγε κάποτε ο θρυλικός Αργεντινός προπονητής και νικητής του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1978, Λουίς Σέζαρ Μενότι. Ποδόσφαιρο και πολιτική δύο έννοιες τελείως αντίθετες που στην πορεία της εξέλιξης έχουν βρει σημείο επαφής. Κάτι απολύτως λογικό άλλωστε, αφού το ποδόσφαιρο προσελκύει μάζες και η πολιτική απευθύνεται σε μάζες.
Σπάνια η δημοκρατική βούληση του λαού βρίσκει το λαμπρό σύμβολό του με τη μορφή ενός σημερινού ή πρώην αθλητή ή ενός αθλητικού συλλόγου που ενσωματώνει πραγματικά ένα συνεκτικό πολιτικό κίνημα. Σπάνια, αλλά όχι πάντα. Η βραζιλιάνικη Κορίνθιανς Παουλίστα είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Η «Τιμάο» δεν είναι ο μέσος αθλητικός σύλλογος που όλοι γνωρίζουμε. Στην Βραζιλία είναι γνωστή ως η «ομάδα των ανθρώπων» και αυτό για καλό λόγο.
Στις 31 Αυγούστου του 1910, η Corinthians FC, μια ερασιτεχνική ποδοσφαιρική ομάδα με έδρα το Λονδίνο, ταξίδεψε στην Βραζιλία και στο Σάο Πάολο για φιλικό αγώνα. Η ίδια ομάδα λίγα χρόνια πριν είχε συντρίψει την Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ με 11-3 αφήνοντας όλο τον κόσμο με ανοικτό το στόμα. Ανάμεσα στους θεατές που παρακολούθησαν την φιλική αναμέτρηση ήταν και πέντε εργάτες του σιδηροδρόμου. Έχοντας εντυπωσιαστεί από αυτό που είχαν δει από την Corinthians FC αποφασίζουν να ιδρύσουν μια ποδοσφαιρική ομάδα που θα έχει το ίδιο όνομα και τα ίδια χρώματα. Το ραντεβού για την ολοκλήρωση του πλάνου τους γίνεται στην οδό των μεταναστών (Rua dos Imigrantes) όπου και θα συνταχθεί και το πρώτο καταστατικό του συλλόγου. Πλέον η Κορίνθιανς Παουλίστα, η ομάδα της εργατικής τάξης είχε γεννηθεί.
Ακολούθησαν πρωταθλήματα Βραζιλίας, Κύπελλα, Copa Libertadores, Παγκόσμια Κύπελλα Συλλόγων. Η σημαντικότερη κατάκτηση όμως δεν είναι καμία από αυτές τις κούπες, αλλά το κίνημα που δημιούργησε, την «Κορινθιακή Δημοκρατία» (Democratia Corinthiana), ένα δημοκρατικό μοντέλο διοίκησης με την ισότιμη συμμετοχή όλων των μελών του ποδοσφαιρικού τμήματος συμπεριλαμβανομένου και των φιλάθλων. Στις αρχές της δεκαετίας του 80 η Βραζιλία συμπλήρωνε δύο δεκαετίες σκληρής στρατιωτικής χούντας όπου οι αντιφρονούντες συλλαμβάνονταν και βασανίζονταν ενώ η πλειοψηφία τους δεν έβλεπε ποτέ ξανά τις οικογένειές τους.
Αυτό είχε ως συνέπεια την συνεχώς αυξανόμενη δυσαρέσκεια για το πολιτικό status quo της χώρας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες ξεκίνησε μια ήσυχη και άοπλη επανάσταση στο ανατολικό Σάο Πάολο. Τα μέλη της «Τιμάο» ετοιμάζονταν για την εκλογή του νέου προέδρου του συλλόγου. Μέχρι τότε παρά το γεγονός ότι ψήφιζαν τα μέλη, συνηθιζόταν πρόεδρος να αναλαμβάνει κάποιος πλούσιος επιχειρηματίας που συνήθως έκαναν μεγάλες δωρεές στα μέλη κερδίζοντας έτσι την ψήφο τους.
Το να ήταν κάποιος πρόεδρος της Κορίνθιανς ήταν ιδιαίτερα σημαντικό αφού δεν ήταν λίγες οι φορές άνθρωποι που βρέθηκαν στον προεδρικό θώκο του συλλόγου ακολούθησαν πολιτική καριέρα, όπως συνήθιζαν να κάνουν σχεδόν σε όλες τις ομάδες της Νοτίου Αμερικής (χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Λαούτο Νατέλ, ο οποίος ξεκίνησε από πρόεδρος της αιωνίου αντιπάλου της Κορίνθιανς, Σάο Πάολο, και κατέληξε, δις, κυβερνήτης του Σάο Πάολο, ενώ πιο πρόσφατο είναι το παράδειγμα του Μαουρίτσιο Μάκρι με την Μπόκα Τζούνιορς).
Τα ηνία του συλλόγου διεκδικούσαν δύο συνδυασμοί. Ο πρώτος ήταν αυτός της απερχόμενης διοίκησης, με επικεφαλής τον Βισέντε Ματέους με τίτλο «Τάξη και Αλήθεια». Ο συνδυασμός αυτός αντιπροσώπευε το παλιό κατεστημένο, την ολιγαρχία. Ο δεύτερος συνδυασμός ήταν αυτός του κινήματος της «Κορινθιακής Δημοκρατίας» (Democratia Corinthiana) που αντιπροσώπευε το νέο, την δημοκρατικές αντιλήψεις, την δημοκρατική συλλογικότητα. Εμπνευστής του ήταν ο αρχηγός της ομάδας, ο μυθικός Σόκρατες, συνεπικορούμενος από τον νεαρό επιθετικό Καζαγκράντε αλλά και τον αριστερό μπακ Βλάντιμιρ. Επικεφαλής ήταν ο Βάλντεμα Πίρες με αντιπρόεδρο τον κοινωνιολόγο Αντίλσον Μοντέιρο Άλβες.
Οι εμπνευστές του κινήματος είχαν σκεφτεί ένα πλάνο διοίκησης της ομάδας στο οποίο θα είχαν συμμετοχή και οι φίλαθλοι. Από τις μεταγραφές και τα οικονομικά του συλλόγου, την κατάρτιση της ενδεκάδας και το σύστημα, ακόμα και μέχρι και το πότε θα πήγαινε τουαλέτα ο προπονητής, η όποια απόφαση θα έβγαινε μετά από συνελεύσεις όπου κάθε μέλος θα είχε μία ψήφο. Έτσι, όλοι οι ψήφοι είχαν την ίδια βαρύτητα, είτε ήταν του τελευταίου οπαδού είτε του αρχηγού Σόκρατες. Ο Πίρες ακολούθησε πιστά το πλάνο αυτό και από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε οι όποιες αποφάσεις λαμβάνοντας μέσα από την συλλογικότητα.
Το κίνημα αυτό προκάλεσε αίσθηση σε μια χώρα που κυβερνούσε ο στρατός και δεν είχε δει ελεύθερες εκλογές για σχεδόν 20 χρόνια. Η Κορίνθιανς αμέσως μετατράπηκε σε φάρο ελπίδας για όσους αγωνίζοντας κατά του δικτατορικού καθεστώτος. Οι ποδοσφαιριστές κατέβαιναν στους αγώνες με τις λέξεις Democracia Corinthiana, στο πίσω μέρος της φανέλας τους, ενω το 1982 ο Σόκρατες και η παρέα του φορούσαν φανέλα που πρόετρεπε τους πολίτες του Σάο Πάολο να ψηφίσουν στις πολιτειακές εκλογές, τις πρώτες ανοικτές εκλογές από τότε που ο στρατός πήρε την εξουσία το 1964.
Το κίνημα έφτασε στην αποκορύφωσή του πριν το τελικό του πρωταθλήματος του Σάο Πάολο το 1983, όταν οι παίκτες της Κορίνθιανς βγήκαν στον αγωνιστικό χώρο-με πρώτο και καλύτερο τον Σόκρατες– με υψωμένες τις γροθιές κουβαλώντας ένα πανό που έγραφε «Κέρδισε ή χάσε, αλλά πάντα δημοκρατικά». Κάθε ματς στο «Πασαέμπου» ήταν και μια ειρηνική αντικαθεστωτική γιορτή η οποία δυνάμωνε με το πέρασμα του χρόνου. Το επόμενο χρόνο ο Σόκρατες είχε συμφωνήσει σε όλα με την Φιορεντίνα για να μετακομίσει στην Ευρώπη και το Campionato. Ο ίδιος όμως είχε ξεκαθαρίσει ότι θα παρέμενε στην Κορίνθιανς αν πραγματοποιούνταν ελεύθερες προεδρικές εκλογές. Η επιθυμία του «γιατρού» δεν έγινε και ο ίδιος μετακόμισε στην Φλωρεντία. Το νερό όμως είχε μπει στο αυλάκι. Το 1985 μια μεταβατική κυβέρνηση ανέλαβε τα ηνία της χώρας. Η Κορινθιακή Δημοκρατία, είχε αφήσει ένα ανεξίτηλο σημάδι τόσο στον σύλλογο όσο και σε ολόκληρη την Βραζιλία.
Ο Σόκρατες, μερικά χρόνια αργότερα, αναφερόμενος στην «Κορινθιακή Δημοκρατία» τόνιζε: «Στο ποδόσφαιρο συμβαίνει το εξής παράδοξο, ως μονάδα ο εργαζόμενος έχει μεγαλύτερη δύναμη από τον εργοδότη. Κρατά τις μάζες στα χέρια του. Η εμπειρία αυτή ήταν εξαιρετικά πλούσια. Μας έδωσε την ευκαιρία να αναπτύξουμε μια τεράστια δυναμική αλλά και να επανακαθορίσουμε τις σχέσεις εργαζομένου και εργοδότη».
Ο Σόκρατες έφυγε από την ζωή το 2011 αλλά τα λόγια του και η «Κορινθιακή Δημοκρατία» αποτέλεσαν την πηγή έμπνευσης για το νέο επαναστατικό κίνημα ενάντια στην τρέχουσα τάξη.
www.gazzetta.gr
