Η ψευδαίσθηση της οικειότητας: Γιατί γνωρίζουμε τόσους ανθρώπους και συνδεόμαστε με τόσο λίγους;

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Υπάρχει ένα παράδοξο στη σύγχρονη ανθρώπινη εμπειρία. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου μπορούμε να επικοινωνήσουμε με οποιονδήποτε, σχεδόν οποιαδήποτε στιγμή, κι όμως η πραγματική οικειότητα εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο δυσεύρετα στοιχεία της ζωής μας.

Γνωρίζουμε περισσότερους ανθρώπους από όσους γνώριζαν οι προηγούμενες γενιές. Διατηρούμε επαφές, ανταλλάσσουμε μηνύματα, παρακολουθούμε τις ζωές των άλλων μέσα από φωτογραφίες, αναρτήσεις και καθημερινές ψηφιακές εξομολογήσεις. Μαθαίνουμε πού ταξιδεύουν, τι σκέφτονται, τι επιλέγουν να φορέσουν, ακόμη και τι τους προβληματίζει.

Και παρ’ όλα αυτά, συχνά γνωρίζουμε ελάχιστα για εκείνους.

Η πληροφορία έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη γνωριμία. Η διαρκής επικοινωνία δημιουργεί την αίσθηση της εγγύτητας, χωρίς απαραίτητα να την εξασφαλίζει. Μπορούμε να γνωρίζουμε τις συνήθειες ενός ανθρώπου, αλλά να αγνοούμε τις αξίες του. Να παρακολουθούμε τις επιτυχίες του, αλλά να μην αντιλαμβανόμαστε τους φόβους του. Να συνομιλούμε καθημερινά μαζί του, χωρίς να έχουμε συζητήσει ποτέ κάτι πραγματικά ουσιαστικό.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας να είναι αυτή: έχουμε καταφέρει να καταργήσουμε σχεδόν όλες τις αποστάσεις, εκτός από εκείνες που χωρίζουν τους ανθρώπους συναισθηματικά.

Η διαφορά ανάμεσα στο να γνωρίζεις και στο να καταλαβαίνεις

Η ανθρώπινη οικειότητα δεν υπήρξε ποτέ απλή υπόθεση.

Απαιτεί χρόνο, εμπιστοσύνη, παρατήρηση και κυρίως την προθυμία να δούμε έναν άνθρωπο πέρα από την εικόνα που παρουσιάζει στον κόσμο.

Ο Γάλλος φιλόσοφος Εμανουέλ Λεβινάς αντιμετώπισε τη συνάντηση με τον Άλλον ως μια εμπειρία που μας καλεί να αναγνωρίσουμε την ξεχωριστή ύπαρξή του και την ευθύνη μας απέναντί του. Η σχέση, υπό αυτή την οπτική, δεν είναι απλώς μια ανταλλαγή πληροφοριών ή συναισθημάτων. Είναι μια ουσιαστική αναγνώριση της ανθρώπινης παρουσίας.

Στη σύγχρονη καθημερινότητα, ωστόσο, η γνωριμία συχνά εξαντλείται στην εξοικείωση.

Συναντούμε κάποιον αρκετές φορές και θεωρούμε ότι τον γνωρίζουμε. Συζητούμε μαζί του για ώρες και πιστεύουμε ότι έχουμε αποκτήσει πρόσβαση στον εσωτερικό του κόσμο. Μοιραζόμαστε προσωπικές λεπτομέρειες και βαφτίζουμε αυτή την ανταλλαγή οικειότητα.

Όμως η πραγματική κατανόηση είναι κάτι βαθύτερο.

Δεν αφορά μόνο όσα λέει ένας άνθρωπος, αλλά και όσα επιλέγει να μη διατυπώσει. Δεν περιορίζεται στις κοινές εμπειρίες, αλλά επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες και τις σιωπές του.

Μπορεί να γνωρίζουμε κάποιον επί είκοσι χρόνια και να μην έχουμε καταλάβει ποτέ τι πραγματικά τον συγκινεί. Αντίθετα, μια συνάντηση μικρής διάρκειας μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση μιας ασυνήθιστης πνευματικής συγγένειας.

Ο χρόνος, επομένως, δεν αποτελεί από μόνος του απόδειξη βάθους.

Είναι απλώς η δυνατότητα να δημιουργηθεί.

Η κοινωνία της διαρκούς επικοινωνίας

Η τεχνολογία δεν δημιούργησε την ανθρώπινη επιφανειακότητα. Της προσέφερε, όμως, νέες μορφές έκφρασης.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την παρουσία των άλλων στη ζωή μας.

Ένα μήνυμα μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ενδιαφέροντος. Μια αντίδραση σε μια φωτογραφία μπορεί να ερμηνευθεί ως προσωπική προσοχή. Μια καθημερινή ανταλλαγή σύντομων συνομιλιών μπορεί να δώσει την εντύπωση μιας στενής σχέσης.

Κανένα από αυτά δεν είναι αναγκαστικά ασήμαντο. Η ψηφιακή επικοινωνία μπορεί να διατηρήσει ουσιαστικούς δεσμούς, να γεφυρώσει γεωγραφικές αποστάσεις και να επιτρέψει σε ανθρώπους να μοιραστούν εμπειρίες που διαφορετικά θα παρέμεναν ανείπωτες.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν συγχέουμε το μέσο με το περιεχόμενο.

Όταν θεωρούμε ότι επειδή κάποιος είναι διαθέσιμος, είναι και συναισθηματικά παρών.

Όταν η συχνότητα μιας συνομιλίας γίνεται σημαντικότερη από την ποιότητά της.

Και όταν η αίσθηση ότι γνωρίζουμε τι συμβαίνει στη ζωή ενός ανθρώπου μάς κάνει να πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε και τον ίδιο.

Η σύγχρονη κοινωνία μάς προσφέρει μια σχεδόν αδιάκοπη ροή ανθρώπινων παρουσιών. Αυτό που δεν μπορεί να μας προσφέρει αυτόματα είναι η ουσιαστική σχέση μαζί τους.

Η σύνδεση παραμένει ανθρώπινη επιλογή. Όχι τεχνολογική λειτουργία.

Οι άνθρωποι που γνωρίζουμε και οι άνθρωποι που μας γνωρίζουν

Υπάρχει μια λεπτή αλλά καθοριστική διαφορά ανάμεσα στο να έχουμε ανθρώπους γύρω μας και στο να αισθανόμαστε ότι μας γνωρίζουν πραγματικά.

Μπορούμε να είμαστε κοινωνικοί, αγαπητοί, δημοφιλείς και διαρκώς περιτριγυρισμένοι από γνωστούς, χωρίς να έχουμε δημιουργήσει σχέσεις στις οποίες αισθανόμαστε ελεύθεροι να υπάρχουμε χωρίς προσαρμογές.

Η κοινωνικότητα δεν ταυτίζεται με την οικειότητα.

Η πρώτη αφορά την ικανότητά μας να σχετιζόμαστε με πολλούς ανθρώπους. Η δεύτερη αφορά τη δυνατότητά μας να συνδεόμαστε ουσιαστικά με ορισμένους.

Και αυτή η διάκριση γίνεται ιδιαίτερα σημαντική σε μια εποχή όπου η κοινωνική εικόνα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα.

Οι άνθρωποι μαθαίνουμε να παρουσιάζουμε τον εαυτό μας μέσα από επιλεγμένες πλευρές της προσωπικότητάς μας. Προβάλλουμε την αυτοπεποίθηση, την επιτυχία, την ανεξαρτησία, την αισιοδοξία. Όχι απαραίτητα επειδή θέλουμε να εξαπατήσουμε τους άλλους, αλλά επειδή η κοινωνική ζωή απαιτεί συχνά έναν βαθμό αυτοπροστασίας.

Κάθε άνθρωπος διαθέτει περισσότερες από μία εκδοχές του εαυτού του.

Εκείνη που παρουσιάζει στον επαγγελματικό του χώρο. Εκείνη που μοιράζεται με τους φίλους του. Εκείνη που εμφανίζεται στις οικογενειακές του σχέσεις. Και μια ακόμη, περισσότερο ιδιωτική, που σπάνια γίνεται ορατή.

Η πραγματική οικειότητα αρχίζει όταν δύο άνθρωποι μπορούν να κινηθούν πέρα από αυτές τις κοινωνικές εκδοχές, χωρίς να αισθάνονται ότι διακινδυνεύουν την αποδοχή τους.

Όταν δεν χρειάζεται να είναι συνεχώς ενδιαφέροντες, ευχάριστοι ή εντυπωσιακοί.

Όταν μπορούν απλώς να είναι.

Η γοητεία της επιφανειακής σχέσης

Δεν είναι όλες οι επιφανειακές σχέσεις προβληματικές. Ούτε χρειάζεται κάθε ανθρώπινη γνωριμία να εξελιχθεί σε βαθιά συναισθηματική σύνδεση.

Οι κοινωνικές συναναστροφές, οι ευχάριστες συζητήσεις και οι περιστασιακές φιλίες αποτελούν φυσιολογικό και πολύτιμο μέρος της ζωής.

Η δυσκολία εμφανίζεται όταν η επιφανειακότητα παύει να αποτελεί μια μορφή σχέσης και μετατρέπεται στο κυρίαρχο πρότυπο όλων των σχέσεων.

Η ουσιαστική οικειότητα προϋποθέτει κάτι που ο σύγχρονος άνθρωπος δεν είναι πάντοτε πρόθυμος να προσφέρει: συναισθηματική έκθεση.

Για να γνωρίσουμε πραγματικά κάποιον, χρειάζεται να αποδεχθούμε ότι δεν θα συμφωνούμε πάντοτε μαζί του. Ότι ενδέχεται να μας απογοητεύσει. Ότι η προσωπικότητά του δεν θα ανταποκρίνεται σε όλες τις προσδοκίες μας.

Αντίστοιχα, για να επιτρέψουμε σε κάποιον να μας γνωρίσει, χρειάζεται να εγκαταλείψουμε την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να ελέγχουμε διαρκώς την εικόνα μας.

Και αυτό δεν είναι εύκολο.

Οι επιφανειακές σχέσεις προσφέρουν συχνά ένα αίσθημα ασφάλειας. Δεν απαιτούν μεγάλες εξηγήσεις, δύσκολες συζητήσεις ή ουσιαστικές δεσμεύσεις.

Μπορούμε να συμμετέχουμε σε αυτές χωρίς να εκθέτουμε τις πιο ευάλωτες πλευρές μας.

Το τίμημα, όμως, είναι ότι περιορίζεται και η δυνατότητα μιας βαθύτερης ανθρώπινης εμπειρίας.

Διότι η οικειότητα δεν δημιουργείται μόνο μέσα από όσα μας ενώνουν.

Δημιουργείται και μέσα από όσα τολμούμε να αποκαλύψουμε, γνωρίζοντας ότι ο άλλος μπορεί να τα αντιμετωπίσει διαφορετικά από εμάς.

Η ανάγκη να μας βλέπουν όπως πραγματικά είμαστε

Ο ψυχολόγος Καρλ Ρότζερς έδωσε ιδιαίτερη σημασία στην ενσυναίσθηση, στην αυθεντικότητα και στην άνευ όρων θετική αποδοχή ως βασικές προϋποθέσεις μιας σχέσης που επιτρέπει στον άνθρωπο να εξελιχθεί.

Η προσέγγισή του φωτίζει μια θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη: την επιθυμία να αισθανόμαστε ότι μπορούμε να γίνουμε κατανοητοί χωρίς να χρειάζεται να κατασκευάζουμε μια περισσότερο αποδεκτή εκδοχή του εαυτού μας.

Δεν αναζητούμε μόνο ανθρώπους που συμφωνούν μαζί μας.

Αναζητούμε ανθρώπους που μπορούν να καταλάβουν γιατί σκεφτόμαστε όπως σκεφτόμαστε, ακόμη και όταν διαφωνούν.

Δεν χρειαζόμαστε πάντοτε συμβουλές.

Μερικές φορές χρειαζόμαστε κάποιον που θα ακούσει χωρίς να βιαστεί να ερμηνεύσει, να διορθώσει ή να αξιολογήσει.

Η ουσιαστική σχέση δεν βασίζεται στην απουσία διαφορών. Βασίζεται στην ικανότητα δύο ανθρώπων να διατηρούν την αμοιβαία εκτίμηση ακόμη και όταν οι διαφορές τους γίνονται ορατές.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η πραγματική οικειότητα δεν μπορεί να επιβληθεί.

Δεν δημιουργείται επειδή το επιθυμεί μόνο ο ένας.

Χρειάζεται αμοιβαιότητα, συναισθηματική διαθεσιμότητα και μια κοινή διάθεση να επενδυθεί χρόνος σε κάτι που δεν προσφέρει πάντοτε άμεση ανταμοιβή.

Η μοναξιά μέσα στην πολυκοσμία

Η μοναξιά δεν είναι απαραίτητα αποτέλεσμα της απουσίας ανθρώπων.

Μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και μέσα σε μια γεμάτη κοινωνική ζωή.

Κάποιος μπορεί να έχει δεκάδες καθημερινές επαφές και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ότι ελάχιστοι άνθρωποι γνωρίζουν τις πραγματικές του σκέψεις.

Αυτή η μορφή μοναξιάς είναι ιδιαίτερα σύνθετη, επειδή δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή από το περιβάλλον.

Ένας άνθρωπος που συμμετέχει σε κοινωνικές εκδηλώσεις, διαθέτει φίλους και επικοινωνεί διαρκώς δεν ανταποκρίνεται στη συνηθισμένη εικόνα της απομόνωσης.

Κι όμως, η κοινωνική δραστηριότητα δεν εξασφαλίζει από μόνη της συναισθηματική πληρότητα.

Η μοναξιά δεν μετριέται αποκλειστικά από τον αριθμό των ανθρώπων που βρίσκονται γύρω μας.

Συνδέεται και με την απόσταση ανάμεσα στις σχέσεις που έχουμε και στις σχέσεις που θα επιθυμούσαμε να έχουμε.

Αυτό εξηγεί γιατί ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται βαθιά συνδεδεμένοι με έναν μικρό κύκλο προσώπων, ενώ άλλοι βιώνουν αποξένωση παρά την έντονη κοινωνική τους παρουσία.

Δεν είναι πάντοτε ζήτημα ποσότητας.

Είναι ζήτημα ποιότητας, αμοιβαιότητας και συναισθηματικής ασφάλειας.

Η τέχνη της προσοχής

Ίσως ένα από τα πιο υποτιμημένα χαρακτηριστικά των ουσιαστικών σχέσεων να είναι η προσοχή.

Όχι η προσοχή με την έννοια του θαυμασμού ή της διαρκούς επιβεβαίωσης, αλλά εκείνη που εκφράζεται μέσα από την πραγματική παρουσία.

Να ακούμε έναν άνθρωπο χωρίς να προετοιμάζουμε ταυτόχρονα την απάντησή μας.

Να θυμόμαστε κάτι που μας είπε επειδή είχε σημασία για εκείνον.

Να παρατηρούμε μια αλλαγή στη συμπεριφορά του χωρίς να απαιτούμε αμέσως εξηγήσεις.

Να αναγνωρίζουμε ότι ο εσωτερικός του κόσμος δεν περιστρέφεται γύρω από τις δικές μας ανάγκες.

Η προσοχή αποτελεί μια μορφή σεβασμού.

Προϋποθέτει ότι αναγνωρίζουμε τον άλλον ως μια ξεχωριστή προσωπικότητα, με επιθυμίες, αντιφάσεις και εμπειρίες που δεν μπορούμε πάντοτε να κατανοήσουμε πλήρως.

Στην εποχή της διάσπασης της προσοχής, αυτή η ικανότητα αποκτά ιδιαίτερη αξία.

Επειδή η ουσιαστική παρουσία απαιτεί κάτι περισσότερο από φυσική ή ψηφιακή διαθεσιμότητα.

Απαιτεί να αφιερώσουμε στον άλλον ένα μέρος του εσωτερικού μας χώρου.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά ένα από τα πιο γενναιόδωρα πράγματα που μπορούμε να προσφέρουμε.

Οι σχέσεις που αντέχουν στη σιωπή

Υπάρχει ένα χαρακτηριστικό των βαθιών ανθρώπινων σχέσεων που σπάνια αναγνωρίζουμε: η άνεση της σιωπής.

Στις επιφανειακές συναναστροφές, η σιωπή συχνά δημιουργεί αμηχανία. Αισθανόμαστε την ανάγκη να τη γεμίσουμε με λέξεις, πληροφορίες ή αδιάφορες παρατηρήσεις.

Στις ουσιαστικές σχέσεις, αντίθετα, η σιωπή μπορεί να αποτελέσει ένδειξη εμπιστοσύνης.

Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να αποδεικνύει κάτι.

Δεν απαιτείται συνεχής προσπάθεια για να διατηρηθεί το ενδιαφέρον.

Η παρουσία του άλλου αρκεί.

Αυτή η μορφή οικειότητας δεν είναι απαραίτητα θεαματική. Δεν συνοδεύεται πάντοτε από έντονες εξομολογήσεις ή μεγάλες συναισθηματικές εκδηλώσεις.

Συχνά αποκαλύπτεται στις πιο απλές στιγμές.

Σε μια συζήτηση που συνεχίζεται φυσικά ύστερα από καιρό. Σε μια διαφωνία που δεν απειλεί τη σχέση. Σε μια δύσκολη περίοδο όπου δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε τα πάντα για να αισθανθούμε ότι κάποιος βρίσκεται κοντά μας.

Οι βαθιές σχέσεις δεν είναι εκείνες στις οποίες δεν υπάρχουν αποστάσεις.

Είναι εκείνες στις οποίες οι αποστάσεις δεν καταργούν την εμπιστοσύνη.

Η οικειότητα ως συνειδητή επιλογή

Η σύγχρονη ζωή μάς ενθαρρύνει να διευρύνουμε συνεχώς τον κοινωνικό μας κύκλο.

Να γνωρίζουμε περισσότερους ανθρώπους, να δημιουργούμε νέες επαφές, να διατηρούμε ανοιχτές δυνατότητες επικοινωνίας.

Αυτή η εξωστρέφεια έχει αναμφίβολα πλεονεκτήματα.

Μας φέρνει σε επαφή με διαφορετικές προσωπικότητες, αντιλήψεις και εμπειρίες. Διευρύνει τους ορίζοντές μας και μας επιτρέπει να ανακαλύπτουμε πλευρές του κόσμου που διαφορετικά θα αγνοούσαμε.

Ωστόσο, η διεύρυνση των γνωριμιών δεν πρέπει να συγχέεται με την εμβάθυνση των σχέσεων.

Η πρώτη μπορεί να συμβεί σχετικά γρήγορα.

Η δεύτερη απαιτεί συνέπεια.

Χρειάζεται να είμαστε παρόντες όχι μόνο όταν μια σχέση είναι ευχάριστη, αλλά και όταν γίνεται απαιτητική.

Να μπορούμε να συζητούμε χωρίς να επιδιώκουμε πάντοτε να έχουμε δίκιο.

Να αποδεχόμαστε ότι οι άνθρωποι εξελίσσονται και ότι η οικειότητα χρειάζεται να ανανεώνεται μαζί τους.

Κυρίως, να αντιλαμβανόμαστε ότι καμία σχέση δεν μπορεί να διατηρήσει το βάθος της αποκλειστικά χάρη στην ανάμνηση όσων υπήρξε κάποτε.

Οι ανθρώπινοι δεσμοί δεν είναι στατικά επιτεύγματα.

Είναι ζωντανές διαδικασίες.

Και όπως κάθε τι ζωντανό, χρειάζονται φροντίδα.

Η πολυτέλεια του να είμαστε αληθινοί

Ίσως η πραγματική πολυτέλεια της εποχής μας να μην είναι η δυνατότητα να γνωρίζουμε πολλούς ανθρώπους, αλλά η ελευθερία να είμαστε ο εαυτός μας μπροστά σε λίγους.

Να μη χρειάζεται να αποδεικνύουμε συνεχώς την αξία μας.

Να μπορούμε να μοιραζόμαστε μια σκέψη χωρίς να υπολογίζουμε κάθε πιθανή αντίδραση.

Να γνωρίζουμε ότι μια διαφωνία δεν θα μετατραπεί αυτομάτως σε απόρριψη.

Και να αισθανόμαστε ότι η παρουσία μας έχει σημασία όχι επειδή είμαστε πάντοτε χρήσιμοι, ευχάριστοι ή ενδιαφέροντες, αλλά επειδή υπάρχει μια πραγματική ανθρώπινη σύνδεση.

Αυτή η μορφή σχέσης δεν είναι δεδομένη.

Ούτε μπορεί να δημιουργηθεί με την ταχύτητα που επιβάλλει συχνά η σύγχρονη καθημερινότητα.

Χρειάζεται χρόνο για να αναπτυχθεί, εμπειρίες για να δοκιμαστεί και ειλικρίνεια για να διατηρηθεί.

Πάνω απ’ όλα, απαιτεί την αποδοχή μιας απλής αλήθειας: κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μας γνωρίσει πραγματικά αν του επιτρέπουμε να βλέπει μόνο όσα θεωρούμε άξια θαυμασμού.

Η οικειότητα αρχίζει εκεί όπου σταματά η ανάγκη της διαρκούς εντύπωσης.

Και ίσως γι’ αυτό να είναι τόσο πολύτιμη.

Επειδή δεν βασίζεται στην τελειότητα, αλλά στην αλήθεια.

Τελικά, πόσους ανθρώπους γνωρίζουμε πραγματικά;

Το ερώτημα δεν έχει αριθμητική απάντηση.

Δεν υπάρχει ένας ιδανικός αριθμός φίλων, γνωριμιών ή στενών σχέσεων που να εγγυάται μια ολοκληρωμένη ανθρώπινη ζωή.

Ορισμένοι άνθρωποι αισθάνονται πληρότητα μέσα σε έναν μικρό κύκλο. Άλλοι έχουν ανάγκη από περισσότερες κοινωνικές επαφές και διαφορετικές μορφές σύνδεσης.

Το ουσιαστικό δεν είναι πόσους ανθρώπους γνωρίζουμε.

Είναι τι σημαίνει για εμάς το ρήμα «γνωρίζω».

Αν σημαίνει ότι έχουμε ανταλλάξει πληροφορίες, τότε πιθανότατα γνωρίζουμε πολλούς.

Αν σημαίνει ότι έχουμε κατανοήσει τις αξίες, τις αντιφάσεις, τις ευαισθησίες και τις σιωπές ενός ανθρώπου, τότε ο αριθμός γίνεται αναπόφευκτα μικρότερος.

Και αυτό δεν αποτελεί αποτυχία.

Αποτελεί υπενθύμιση ότι οι ουσιαστικές σχέσεις δεν είναι προϊόν μαζικής κατανάλωσης.

Δεν δημιουργούνται με την ίδια ευκολία που ανταλλάσσονται τα μηνύματα ούτε μπορούν να αξιολογηθούν με βάση τη συχνότητα της επικοινωνίας.

Σε έναν κόσμο που μας προσφέρει διαρκώς νέες δυνατότητες γνωριμιών, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε αν αφιερώνουμε αρκετό χρόνο στους ανθρώπους που βρίσκονται ήδη στη ζωή μας.

Αν τους ακούμε πραγματικά.

Αν τους επιτρέπουμε να εξελίσσονται χωρίς να τους εγκλωβίζουμε στην εικόνα που έχουμε σχηματίσει γι’ αυτούς.

Και αν είμαστε πρόθυμοι να τους δείξουμε κάτι περισσότερο από την προσεκτικά επιλεγμένη εκδοχή του εαυτού μας.

Γιατί τελικά, η ουσιαστική ανθρώπινη σύνδεση δεν γεννιέται από την ανάγκη να μας προσέχουν όλοι.

Γεννιέται από τη δυνατότητα να μας καταλαβαίνουν κάποιοι.

Και ίσως η μεγαλύτερη ψευδαίσθηση της εποχής μας να είναι ότι, επειδή έχουμε μάθει να επικοινωνούμε με όλους, έχουμε μάθει και να συνδεόμαστε μεταξύ μας.