Η Πόλη Unplugged: Ποιος Νόλαν; Στην Πλάκα, οι τουρίστες συρρέουν για να δουν την Οδύσσεια με τρεις ηθοποιούς

Όταν φτάνεις στην Μάρκου Αυρηλίου στην Πλάκα, για να παρακολουθήσεις την Οδύσσεια με τρεις ηθοποιούς στα αγγλικά, με κοινό κατά βάση τουρίστες, δεν ξέρεις ακριβώς τι θα δεις. Πώς θα χωρέσει ένα ολόκληρο έπος σ’ ένα μικρό πάλκο, μέσα σε μια βιβλιοθήκη νεοκλασικού κτιρίου; Καθώς οι θέσεις καλύπτονται από τουρίστες κάθε εθνικότητας, περιμένω και η περιέργειά μου φουντώνει.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Τρεις ηθοποιοί καλούνται να μεταφέρουν ένα ολόκληρο έπος επί σκηνής, και μάλιστα σε γλώσσα που δεν είναι η μητρική τους. Το «The Odyssey Live», που παρουσιάζεται καθημερινά στις 20.30 στην καρδιά της τουριστικής πόλης, σε παραγωγή του Athens Living Museum και Mythopraxis, υπόσχεται κάτι  παράτολμο: όλες τις ραψωδίες της Οδύσσειας σε 75 λεπτά. Η παράσταση είναι στα αγγλικά, απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και έχει σχεδιαστεί ως γρήγορη οπτικά θεατρική εμπειρία που θέλει να συμπυκνώσει τις ιστορίες με όλα τα μυθικά πλάσματα που συναντά ο Οδυσσέας στον δρόμο της επιστροφής του.

Η Χριστίνα Λίτση, βοηθός σκηνοθέτη που κάνει εδώ την πρακτική της, με υποδέχεται και μου εξηγεί ότι ο Γιάννης Χονδροκούκης, που έγραψε το κείμενο, προσπάθησε να είναι πιστός στην Οδύσσεια, ενώ ο Βλάσης Χρυσικόπουλος, που σκηνοθέτησε, θέλησε να αποτυπώσει με έναν πιο σύγχρονο τρόπο το έπος. Το αποτέλεσμα είναι μια παράσταση που δεν επιχειρεί να κάνει τον Όμηρο πιο «μοντέρνο» με το ζόρι, αλλά μοιάζει να εμπιστεύεται το γεγονός ότι η ίδια η ιστορία είναι αρκετά δυνατή για να σταθεί χωρίς πολλά στολίδια.

Παίζουν από τον Μάιο και μέχρι στιγμής το feedback που λαμβάνουν είναι θετικό. Μάλιστα, όσο παράξενο κι αν ακούγεται, πολλοί συγκρίνουν την παράσταση με την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν: «Όταν έρχονται είναι πολύ ενθουσιασμένοι και λένε ότι εδώ είδαν κάτι ατόφιο και original. Τους αρέσει που μένουμε πιστοί στον Όμηρο και στα κείμενά του», αναφέρει η Χριστίνα Λίτση.

Έχει ενδιαφέρον και μπορείς να το δεις σαν πείραμα. Γιατί ο άνθρωπος που έρχεται στην Αθήνα για να δει την Ακρόπολη, τα μουσεία, την Πλάκα και όλα όσα του έχουν υποσχεθεί τα ταξιδιωτικά sites, βρίσκεται ξαφνικά σε μια μικρή αίθουσα και βλέπει τρεις Έλληνες ηθοποιούς να του διηγούνται τις περιπέτειες του Οδυσσέα. Η αρχαία Ελλάδα συνομιλεί με τη σημερινή πάνω σ’ ένα πάλκο, με σύγχρονη σκηνοθεσία και χωρίς υπερπαραγωγές σε σκηνικά.

Για τον Βλάση Χρυσικόπουλο, ο σκηνοθετικός στόχος ήταν πρωτίστως να σεβαστεί το κείμενο και την ιστορία του. Ο ίδιος έχει εργαστεί επί έξι χρόνια σε αγγλική παραγωγή και έχει επαφή με τουριστικό κοινό. Δηλώνει ευτυχής που μπορεί να κάνει θέατρο στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, απέναντι από τα υπέροχα αρχαία μνημεία και που μπορεί να διαχειριστεί στη σκηνή τόσο σπουδαία κείμενα.

Τον ρωτάω τι περιμένει να δει ο ξένος ταξιδιώτης ο οποίος έρχεται να δει μια παράσταση εδώ. Μου απαντά ότι «περιμένει να δει πώς ένας Έλληνας θα σκεφτόταν να ανεβάσει επί σκηνής την Οδύσσεια. Πώς το αντιμετωπίζει ένας Έλληνας δημιουργός δηλαδή, την ελληνική μας ματιά θέλουν να δουν, την ελληνική ψυχή, ακόμα και το ελληνικό μας αξάν». Μάλλον έχει δίκιο, γιατί ο τουρίστας δεν ζητά πια μια αποστειρωμένη, διεθνή εκδοχή της Ελλάδας. Έχει ήδη δει αρκετές από αυτές στα φυλλάδια και στα Instagram. Θέλει κάτι που να έχει τη σφραγίδα του τόπου, θέλει να δει πώς εμείς αφηγούμαστε τη δική μας ιστορία.

Τα περισσότερα συγχαρητήρια τα δέχονται επειδή το κοινό εντυπωσιάζεται που τρεις ηθοποιοί καταφέρνουν να διαχειριστούν ολόκληρο το έπος. Η Χριστίνα Λίτση μου λέει ότι πολλοί θεατές έχουν γνώση της Οδύσσειας, την έχουν διαβάσει και της λένε ότι μέσω της παράστασης μπορούν να φρεσκάρουν τη μνήμη τους. Η ίδια θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη να μεταφράζεται το αρχαίο ελληνικό δράμα ή η αρχαία ελληνική κωμωδία και να ανεβαίνουν τέτοιες παραστάσεις, μιας και υπάρχει πολύ κοινό πια που θα ήθελε να τις παρακολουθήσει: «Ο κόσμος έρχεται στην Ελλάδα για τον πολιτισμό, για το θέατρο, για την τέχνη και την κουλτούρα. Και δεν μπορεί να βρει κάτι αγγλόφωνο, είναι πολύ δύσκολο», αναφέρει.

Ο Θάνος Ψαρράς, που τον έχεις δει στη σειρά «Άγιος Έρωτας» και ίσως στο «Η τιμή και το χρήμα» στο Studio Μαυρομιχάλη από την Ομάδα Άρξις, κάνει τον ρόλο του Οδυσσέα. Φυσικά ξέρει πολύ καλά αγγλικά, όπως όλοι οι ηθοποιοί, αλλά δεν είναι εκεί η ουσία. Εκείνη βρίσκεται, κατά τον ίδιο, όχι στο ότι μιλάνε άπταιστα αγγλικά, αλλά στο ότι όλοι οι θεατές φεύγουν χαρούμενοι στο τέλος.

Το έργο παίζεται κάθε μέρα με διπλό καστ, κάτι που είναι σπάνιο πια και το επισημαίνω. Λίγοι ηθοποιοί στην Ελλάδα καταφέρνουν να έχουν ένα τόσο σταθερό πόστο και παραστάσεις που τρέχουν κάθε μέρα. Και εδώ, η παράσταση παίζεται καθημερινά από Μάιο έως Οκτώβρη: «Για μένα έχει υπάρξει και μια πολύ μεγάλη ευκαιρία για γνώση», αναφέρει ο Θάνος Ψαράς.

Τον ρωτάω αν βλέπει διαφορά στο κοινό, το ελληνικό από το ξένο: «Ναι, είναι πολύ διακριτικοί. Ακόμα και στη φωτογραφία που θα τραβήξουν, που εδώ θέλουμε να τραβήξουν φωτογραφία, το κάνουν διακριτικά». Τον ρωτάω ακόμα πώς νιώθει που παίζει σε μια παράσταση που μπαίνει κάτω από τον τίτλο «τουριστική»: «Το ζήτημα είναι να είμαστε ηθικοί και σωστοί απέναντι σε αυτό που αναλαμβάνουμε να κάνουμε. Από εκεί και πέρα, το ζήτημα αν είναι τουριστική μια παράσταση είναι και υποκειμενικό. Δεν πάμε να εκμεταλλευτούμε τον τουρισμό για να βγάλουμε τα λεφτά, θέλουμε να κάνουμε κάτι αξιόλογο. Και το έχω δει σε ανθρώπους του χώρου που έχουν έρθει να μας δούνε, από αυτά που μας λέγανε μετά, ότι το αποτέλεσμα μας δικαιώνει».

Η Πηνελόπη Κολλίντζα έχει το όνομα και έχει και τον ρόλο της Πηνελόπης που περιμένει τον Οδυσσέα να γυρίσει πίσω. Αλλά πέρα από αυτόν τον ρόλο, που λόγω και ονόματος ταυτίζεται μαζί του, παίζει και πάρα πολλούς ακόμη καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης: «Είναι πολύ μεγάλη πρόκληση και απαιτεί πολύ ενέργεια, να είσαι πολύ στο εδώ και το τώρα κάθε στιγμή. Αλλά είναι πάρα πολύ διασκεδαστικό ταυτόχρονα το ότι κάνουμε όλους αυτούς τους ρόλους, αλλάζουμε όλα αυτά τα κοστούμια, τις φωνές, τις εκφράσεις».

Η Μαρκέλλα Κουλουμπή, η δεύτερη ηθοποιός, κάνει άλλους τόσους ρόλους, αλλά ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει για εκείνη η Κίρκη. «Μου αρέσει αυτός ο δυναμισμός της, η σαγήνη της» αναφέρει, κάτι που επιβεβαιώνω και όταν τη βλέπω να την υποδύεται στη σκηνή, με σωματικότητα που θα έβλεπες και σε παράσταση του Τερζόπουλου. Για την ίδια υπάρχει μια προκατάληψη ως προς το τουριστικό θέατρο στην Ελλάδα: «Δεν θα έρθει εύκολα ένας άνθρωπος του χώρου να μας δει. Για εμένα αυτό δεν θα έπρεπε να γίνεται, θα έπρεπε να είμαστε ανοιχτοί στο να βλέπουμε πολλά είδη θεάματος».

Η συζήτηση πάντα επιστρέφει στον Νόλαν και τη δική του Οδύσσεια: ”Πολλοί μας λένε ότι θα έπρεπε να παίζουμε στην ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν” λέει η Μαρκέλλα.  ”Δεν ξέρω αν το εννοούν ή αν απλώς κάνουν το δικό τους μικρό αστείο μετά την παράσταση, ξέρω όμως ότι έχουν παρακολουθήσει την ιστορία, έχουν συγκινηθεί, έχουν γελάσει και, κυρίως, έχουν συμμετάσχει” προσθέτει η Πηνελόπη, ενώ ο Θάνος αναφέρει ότι τον συγκρίνουν με τον Matt Damon: «Πολύ μεγάλο μέρος του κοινού, ελπίζω αστειευόμενοι, μας λένε μετά την παράσταση “you were better than Nolan”».

Πάντως, όταν η παράσταση ξεκίνησε, όλες οι άμυνες μου έπεσαν. Είδα τους τρεις ηθοποιούς στη σκηνή να δίνουν σώμα και ψυχή, κυριολεκτικά να ιδρώνουν τη φανέλα, και την Οδύσσεια του Ομήρου να ρέει σαν νεράκι μέσα σε 75 λεπτά. Είδα ένα κοριτσάκι που είχε έρθει με τη μαμά του και καθόταν δίπλα μου να κοιτάζει αποχαυνωμένο το θέαμα. Είδα Αμερικανούς και Ιάπωνες να παρακολουθούν μια ιστορία που γράφτηκε πριν από χιλιάδες χρόνια σαν να τους αφορά και τώρα. Στο τέλος άκουσα ένα θερμό χειροκρότημα και είδα όλο το κοινό να θέλει να φωτογραφηθεί με τους ηθοποιούς πριν καταλήξει στα σοκάκια της Πλάκας για ένα greek σουβλάκι.

Ο Όμηρος ροκάρει ακόμα και δεν χρειάζεται ούτε τεράστια οθόνη ούτε χιλιάδες κομπάρσους για να λειτουργήσει. Θέλει ανθρώπους και κάποιον να την πει καλά την ιστορία του.

”Ναι, ήταν μια ωραία παράσταση” θα έγραφα στο TripAdvisor αν ήμουν τουρίστρια και έφτανα στη Μάρκου Αυρηλίου για να τη δω.