Φιλότιμο | Θα ήθελα να μάθω ποιούς Έλληνες που βρίσκονται στην εξουσία, τους χαρακτηρίζει αυτή η ελληνική λέξη…

* Aπαγορεύεται αναδημοσίευση του κειμένου ή μέρος αυτού, από άλλο site / blog.

Τις τελευταίες μέρες, μια λέξη “στριφογυρίζει” στο μυαλό μου… Φιλότιμο… Δύσκολη λέξη, δυστυχώς, τόσο δυσεύρετη, τώρα πια…

Δεν είναι τόσο κακό το να κάνεις λάθος κάποια στιγμή στη ζωή σου… (Αρκεί να μη χάνονται από αμέλεια ή σκόπιμα ανθρώπινες ζωές…)

Αυτό όμως, που έχει τη μέγιστη σημασία, είναι να μπορείς να το αναγνωρίζεις…Το να σκύψεις το κεφάλι, να βγεις με σθένος και τόλμη, να αναλάβεις την ευθύνη, να παραδεχτείς ότι έσφαλες και να δεχτείς τις όποιες συνέπειες… Και φυσικά, στη συνέχεια, να φροντίσεις όχι μόνο να το διορθώσεις αλλά και να μην επαναληφθεί…

Εδώ και μία εβδομάδα, και τί δεν έχει γραφτεί για την πύρινη κόλαση, το ολοκαύτωμα, που συνέβη εδώ δίπλα μας… Στη θέση εκείνων που χάθηκαν τόσο άδικα , θα μπορούσε να είναι καθένας μας. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αποδίδουν ευθύνες στην κυβέρνηση. Κάποιοι άλλοι, πάλι,  ισχυρίζονται ότι όλα αυτά συνέβησαν για να τη διαβάλουν…

Δεν γνωρίζω το παρασκήνιο και φυσικά δεν μπορώ να πάρω θέση.  Εκτός αυτού, γενικά επιλέγω οι απόψεις μου να μην έχουν πολιτικό χαρακτήρα. Θεωρώ, άλλωστε, ότι δεν έχει τόση σημασία η “ιδεολογία”, αλλά ο χαρακτήρας και η συναισθηματική νοημοσύνη των ανθρώπων που βρίσκονται στην εξουσία.

Ανάμεσα σε αρκετά άρθρα κι αναρτήσεις που έτυχε να δω αυτές τις μέρες, έπεσε το μάτι μου σε κάποιες φωτογραφίες που μιλούσαν από μόνες τους.  Στο ένα καρέ ο Ομπάμα σε κάποια βιβλική καταστροφή, να αγκαλιάζει τους πληγέντες, να κλαίει μαζί τους λες και ήταν μέλη της δικής του οικογένειας…Γιατί έτσι τους ένιωθε…

Στο άλλο καρέ, δικοί μας Έλληνες πολιτικοί ,να αποδίδουν ευθύνες σε εκείνους που είδαν τη ζωή τους να καίγεται στην κυριολεξία μέσα σε χρόνο dt… 

΄Όταν έχει γίνει πια το κακό, όταν κάποιοι άνθρωποι ζουν στιγμές κόλασης δίχως ελπίδα για το αύριο, ακόμη και να έχουν κάποιο μερίδιο ευθύνης, τί νόημα έχει να τους “ρίξεις” ακόμη πιο  χαμηλά; Πως είναι δυνατόν να μην έχεις την ανθρώπινη ανάγκη να τους απλώσεις το χέρι και να τους πεις :“Πενθούμε μαζί σας…Εδώ είμαστε, δίπλα σας για ό,τι χρειαστείτε…”

Κάπου εκεί, διαπιστώνω ότι “ψιλά γράμματα” αυτά που σκέφτομαι…  Και… μπορεί η λέξη “φιλότιμο” είναι ελληνική, με βαθύ νόημα και με έννοια που δεν μπορεί να μεταφραστεί σε άλλη γλώσσα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι χαρακτηρίζει όλους τους Έλληνες… 

Σήμερα, κυρίως, που είναι όλα τόσο διαφορετικά, τόσο επιφανειακά, τόσο άδικα και απάνθρωπα… Παρ`όλα αυτά, ο ρομαντισμός που με χαρακτηρίζει -και καμιά φορά υπερισχύει από τη ρεαλιστική ματιά μου- με κάνει να ελπίζω ότι στο τέλος, όλοι αντιλαμβάνονται τα λάθη τους… Όλοι μας, άλλωστε, από κάποια μάνα γεννηθήκαμε… Υπήρξαμε παιδιά με ευαισθησίες και όνειρα… Έχουμε παιδιά… Τις οικογένειές μας τις  αγαπάμε…Eίμαστε όλοι μια οικογένεια.

Θυμάμαι ένα άρθρο – αφιέρωμα του BBC, σε αυτήν τη λέξη, όπου συμπεραίνεται ότι η λέξη αυτή στο βρετανικό αναγνωστικό κοινό περιγράφεται ως “αγάπη για την τιμή”. Ο αρθρογράφος παραδέχεται ότι η μετάφραση είναι ανεπαρκής να περιγράψει το πραγματικό νόημα της λέξης. Αυτό συμβαίνει γιατί μέσα σε μόνο τέσσερις συλλαβές, συμπυκνώνει πολλές αρετές, που απλά είναι αδύνατον να μεταφραστούν σε μία μόνο λέξη. 

Ο Σταβ Δημητρόπουλος, διηγείται μία ιστορία που εκτυλίχθηκε στο Τολό του νομού Αργολίδας. Εκεί ένας Γερμανός δημόσιος υπάλληλος και συγγραφέας, ο Ανδρέας Ντέφνερ, έμαθε κατά λάθος τι σημαίνει η λέξη «φιλότιμο».

`Καλημέρα, πώς είστε;” τον ρώτησε μία μέρα η γιαγιά Βαγγελιώ, η ιδιοκτήτρια της πανσιόν όπου διέμενε ο ίδιος. “`Έτσι κι έτσι” απάντησε ο Γερμανός.

Η απάντηση αυτή έκρυβε πολλά όμως. Έτσι, μετά από λίγο η γιαγιά Βαγγελιώ και η κόρη της Ειρήνη, του ετοίμασαν ένα πιάτο ζεστής κοτόσουπας. Την ώρα που εκείνος απολάμβανε το γεύμα του, τα βλέμματα τόσο της ηλικιωμένης όσο και της κόρης της ήταν καρφωμένα πάνω του. Λίγο αργότερα ο Ντέφνερ ρώτησε προβληματισμένος τον γιο της ιδιοκτήτριας, τον Περικλή, τι ακριβώς είχε συμβεί.

“Είπες στην Βαγγελιώ ότι δεν αισθανόσουν καλά;”, τον ρώτησε ο Περικλής. “Ορίστε; Απλά είπα ότι ήμουν έτσι κι έτσι»” απάντησε ο τουρίστας. “Αν απαντήσεις “έτσι κι έτσι”, οι ντόπιοι νομίζουν ότι είσαι άρρωστος και το φιλότιμό τους τους κάνει να θέλουν να σε βοηθήσουν να αισθανθείς καλύτερα. Έτσι εξηγείται η σούπα”, του εξήγησε ο Περικλής χαμογελώντας.

Αυτή λοιπόν ήταν η πρώτη εμπειρία του Ανδρέα με το «φιλότιμο» για το οποίο έγραψε ολόκληρο βιβλίο:”Filotimo!: Abenteuer, Alltag und Krise in Griechenland”.

Στη συνέχεια, το BBC ρώτησε πολλούς Έλληνες για το τι σημαίνει η λέξη «φιλότιμο» και έλαβε διάφορες απαντήσεις. “Να κάνεις το σωστό”, λέει η γιατρός Πηνελόπη Καλαφάτη. “Να αγαπάς και να τιμάς τον Θεό και την κοινωνία”, απαντά ο ιερέας Νικόλας Παπανικολάου. “Να προσπαθείς για την τελειότητα” λέει ο ηθοποιός Κωστής Θωμόπουλος. “Να βγαίνεις από την “ζώνη άνεσης”  σου για να βοηθήσουμε κάποιον που έχει ανάγκη”, λέει η Τατιάνα Παπαδοπούλου, εθελόντρια στο κέντρο υποδοχής προσφύγων στη Μαλακάσα.

Το βρετανικό μέσο παρατηρεί ότι και οι ίδιοι οι Έλληνες δυσκολεύονται να δώσουν μια ορθή ερμηνεία της λέξης και κάνει μια αναδρομική διήγηση για το πως η έννοια αυτή έχει εξελιχτεί και έχει αλλάξει στο πέρασμα των χρόνων.

Καταλήγει όμως στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχει μετάφραση. 

Ο Ντέφνερ ετοιμάζει τις βαλίτσες του για να επισκεφθεί για ένα ακόμη καλοκαίρι την πανσιόν της γιαγιάς Βαγγελιώς. 

“Ποιος είναι ο δικός σας ορισμός για το φιλότιμο;”, τον ρωτά ο δημοσιογράφος του BBC.

“Δυο – τρεις θετικές σκέψεις, ένα λίτρο όρεξη για ζωή, 500 γραμμάρια φιλοξενίας, 10 σταγόνες συμπάθειας, μια ουγκιά υπερηφάνειας, αξιοπρέπεια και η εσωτερική φωνή μας” απαντά…