Ο απρόσμενος σύμμαχος του Μητσοτάκη

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν αλλάζει μόνο τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Αλλάζει και τις δημοσκοπικές.

Όταν το «life as usual» παύει να θεωρείται πλέον τόσο usual, το δίλημμα που προβάλλει η κυβέρνηση-ασφάλεια ή χάος-βρίσκει πιο εύκολα ακροατήριο.

Όσα συμβαίνουν στην όχι και τόσο μακρινή για εμάς Μέση Ανατολή φαίνεται πως ανατρέπουν και τη δημοσκοπική εικόνα των κομμάτων με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αναδεικνύεται-τουλάχιστον προς το παρόν-σε έναν από τους κερδισμένους των εξελίξεων.

Η Νέα Δημοκρατία βρέθηκε δημοσκοπικά πάνω από το ποσοστό που είχε πάρει στις Ευρωεκλογές ξεπερνώντας στην εκτίμηση ψήφου το 30%.

Εμφανίζεται δηλαδή μετά από καιρό να καταγράφει μικρή αλλά σαφή άνοδο της τάξης των 1,5 έως 2 μονάδων, ενώ και ο ίδιος ο πρωθυπουργός ενίσχυσε τη θέση του στην ερώτηση «ποιον αρχηγό εμπιστεύεστε περισσότερο για τη διακυβέρνηση της χώρας».

Σε αυτό, σύμφωνα με τα ποιοτικά στοιχεία, συνέβαλλε και η συνολική εικόνα διαχείρισης της κρίσης. Στην ελληνική περίπτωση, τα γρήγορα αντανακλαστικά της κυβέρνησης στο ζήτημα της Κύπρου και η ευρωπαϊκή κινητοποίηση που ακολούθησε φαίνεται να ενίσχυσαν την αίσθηση ότι η Αθήνα κινήθηκε έγκαιρα σε μια δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία.

Οι διεθνείς κρίσεις, άλλωστε, έχουν σχεδόν πάντα και πολιτικές παρενέργειες. Μια από αυτές είναι ότι παράγουν περισσότερο φόβο. Στη δημοσκόπηση της Interview το 95% των ερωτηθέντων εκφράζει την αγωνία του για ενδεχόμενη αύξηση στις τιμές των προϊόντων, ενώ το 80% φοβάται επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Ο φόβος είναι το ισχυρότερο κίνητρο

Για την κυβέρνηση η δεδομένη συγκυρία αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ενισχύσει περαιτέρω το αφήγημα της σταθερότητας και της ασφάλειας, στο οποίο επενδύει πολιτικά. Η στάση υπευθυνότητας στο ενδεχόμενο αυξημένων απειλών φαίνεται ότι βρίσκει ανταπόκριση σε ένα σημαντικό τμήμα της κοινής γνώμης.

Μια πρώτη εξήγηση έχει να κάνει με τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας. Για μια χώρα που βρίσκεται στην ανατολική πύλη της Ευρώπης, με ανοιχτά ζητήματα ασφάλειας στην περιοχή της, κάθε περιφερειακή ένταση  μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε ένα βασικό αίτημα: σταθερότητα. Γιατί σε περιόδους κρίσης οι ψηφοφόροι σπάνια αναζητούν το ρίσκο. Συνήθως στρέφονται προς αυτό που μοιάζει πιο ασφαλές.

Γι’ αυτό και γενικότερα αυτή η περίοδος ευνοεί- έστω και οριακά-κόμματα με εμπειρία διακυβέρνησης και όχι τόσο τα κόμματα διαμαρτυρίας. Το γεγονός ότι ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ και της αξιωματικής αντιπολίτευσης  ενημερώθηκε από τον πρωθυπουργό από τις πρώτες ημέρες του πολέμου, κρατώντας μία εθνικά υπεύθυνη στάση και στηρίζοντας τη στρατιωτική συνδρομή στην Κύπρο, φαίνεται ότι συνέβαλλε στο να κινηθεί ελαφρώς και η δημοσκοπική βελόνα.

Γιατί συνήθως σε τέτοιες περιόδους ενεργοποιείται το φαινόμενο «rally around the flag», όπως το περιγράφουν οι πολιτικοί επιστήμονες. Κοινώς, όταν μια χώρα αισθάνεται ότι βρίσκεται μπροστά σε εξωτερική απειλή ή σε μια διεθνή κρίση, ο ψηφοφόρος συσπειρώνεται γύρω από την εκάστοτε κυβέρνηση αναζητώντας προβλεψιμότητα- μήπως και καταφέρει να αποφύγει τους μπελάδες.

Οι οποίοι από τον covid και μετά μοιάζει να μη μας αφήνουν να πάρουμε ανάσα.

Και στην υπόλοιπη Ευρώπη τι γίνεται;

Η διεθνής κρίση άλλωστε ανακατεύει την τράπουλα και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ισπανία, ο Πέδρο Σάντσεθ κερδίζει πόντους ακριβώς επειδή επέλεξε μια σαφώς αντιπολεμική γραμμή που αντανακλά το ένστικτο της ισπανικής κοινωνίας. Και στη Βρετανία, όπου ο Κιρ Στάρμερ δεν περνά την καλύτερη δημοσκοπική του περίοδο, η συγκρατημένη στάση που κράτησε στο ιρανικό μέτωπο μέτρησε θετικά για πολλούς ψηφοφόρους. Αντίθετα, η πιο φιλοπολεμική στάση του Φάρατζ υπέρ των ΗΠΑ και του Ισραήλ φαίνεται ότι λειτούργησε αρνητικά στις μετρήσεις αλλά και μέσα στο ίδιο του το κόμμα.

Με άλλα λόγια η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν, δεν ενισχύει παντού το ίδιο αφήγημα. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, που ζει διαρκώς με το βάρος της γεωπολιτική της θέσης, και με μια ακόμη πολεμική σύγκρουση της οποίας δεν γνωρίζουμε τη διάρκεια, το αίσθημα προς το παρόν είναι κοινό. Όχι άλλοι πειραματισμοί.

Φυσικά, τίποτα από αυτά δε σημαίνει ότι το πολιτικό σκηνικό έχει κλειδώσει. Σε μια περίοδο όπου κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα τι θα μας ξημερώσει αύριο, ο δρόμος μέχρι τις επόμενες εκλογές παραμένει πολιτικά πυκνός. Αν η διεθνής κρίση μεταφραστεί σε νέο κύμα πληθωρισμού και πιέσεων στο κόστος ζωής, η κοινωνική διάθεση μπορεί να αλλάξει γρήγορα και μαζί και οι πολιτικοί συσχετισμοί. Εκτός βέβαια αν ο πρωθυπουργός αποφασίσει να προλάβει τις εξελίξεις παίζοντας το χαρτί των πρόωρων εκλογών- ένα σενάριο που όλως τυχαίως άρχισε πάλι να ακούγεται.