Χρήστος Προσύλης: Ένας πολιτιστικός διπλωμάτης

Είναι ο άνθρωπος που εμπνεύστηκε και υλοποίησε το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου στο Λονδίνο προσδοκώντας να βάλει ένα τέλος στην εσωστρέφεια και να κάνει γνωστό τον ελληνικό κινηματογράφο και εκτός συνόρων. Η διοργάνωση πραγματοποιείται στην αγγλική πρωτεύουσα από το 2008. 

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου στο Λονδίνο;  Η Ελλάδα, κατά τη γνώμη μας, μπορεί να βγάλει προς τα έξω δύο τρία πράγματα με πολύ μεγάλες αξιώσεις. Το ένα από αυτά είναι ο πολιτισμός. Έτσι κάπως στη διάρκεια που έπαιρνα το διδακτορικό μου στο Λονδίνο, προέκυψε η ιδέα να οργανώσουμε ένα φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου στο Λονδίνο ούτως ώστε να προβληθεί ο ελληνικός κινηματογράφος και εκτός συνόρων. 

Τι υποστήριξη έχετε για τη διοργάνωση;  Κατά βάση υπάρχουν εταιρικοί φορείς που έχουν υποστηρίξει τη διοργάνωση, αλλά και το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου έδωσε κάποια μικρή υποστήριξη. Δεν παραλείπω και την υποστήριξη που είχαμε από το Γραφείο Τύπου της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο και κατά καιρούς από τον ΕΟΤ. Από το υπουργείο Πολιτισμού ουδέποτε είχαμε κάποια υποστήριξη, παρότι θα μπορούσε να έχει δείξει ενδιαφέρον. Επίσης τα τελευταία χρόνια πριν κλείσει η ΕΡΤ, είχαμε μια πολύ ωραία συνεργασία και μάλιστα το 2012 είχαμε κάνει μια πολύ ωραία έκθεση φωτογραφίας, σε συνεργασία με την ΕΡΤ, που αφορούσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αυτό δυστυχώς σταμάτησε όταν έκλεισε η ΕΡΤ. 

Θα μπορούσε να βοηθήσει όμως οικονομικά η «εξαγωγή» πολιτισμού;  Η προβολή του πολιτισμού της κάθε χώρας δημιουργεί το προφίλ της κάθε χώρας. Το προφίλ του σύγχρονου πολίτη της συγκεκριμένης χώρας. Γι’ αυτό σχεδόν όλες οι χώρες, δηλαδή ακόμη και οι γείτονες στην Τουρκία, δίνουν πάρα πολύ μεγάλη βαρύτητα στην προαγωγή του σύγχρονου πολιτισμού. Δημιουργεί το προφίλ εκείνο το οποίο αξιοποιεί μετά ο τουριστικός τομέας για να μπορέσει να κρατήσει και να τραβήξει προς τον εσωτερικό τουρισμό. Ίσως να προβάλλει και το θετικό πρόσωπο της Ελλάδας προς τα έξω. Είναι αυτό που έγραψε σαν σχόλιο το γραφείο Τύπου της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο όταν μας έδωσε ένα σχετικό σημείωμα πριν δύο τρία χρόνια, που έλεγε ότι το συγκεκριμένο event, δηλαδή το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου του Λονδίνου, είναι ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα πολιτιστικής διπλωματίας της χώρας στη Μεγάλη Βρετανία. 

Πώς χρησιμοποιείται η πολιτιστική διπλωματία προς όφελος μιας χώρας;  Η πολιτιστική διπλωματία είναι εκείνο το στοιχείο το οποίο χρησιμοποιείται κατά κόρον τα τελευταία 30-40 χρόνια –και το γνωρίζουν πάρα πολύ καλά όσοι ασχολούνται- ακριβώς για να δημιουργούν το προφίλ μιας χώρας προς τα έξω και να χρησιμοποιείται μετά με ποικίλους τρόπους. Αυτό είναι κάτι που δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως. Μπορεί να έχει αξιοποιηθεί, για παράδειγμα ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ή ο βυζαντινός πολιτισμός, όμως ο σύγχρονος Έλληνας δημιουργός, το φίλμινγκ είτε το θέατρο, είτε το βιβλίο και η λογοτεχνία, η μουσική, δεν έχει τύχει της υποστήριξης και της επιμέλειας που θα έπρεπε να έχει, κατά τη γνώμη μου. Είναι ένα κομμάτι που θέλει δουλειά και πιστεύω ότι αξίζει τον κόπο. Εμείς είδαμε πάρα πολλά ταλέντα να έρχονται σε εμάς στο Φεστιβάλ και στο επίπεδο του σεναρίου, και της σκηνοθεσίας και της παραγωγής και σε όλα τα επίπεδα της κινηματογραφίας. 

Σε τι επίπεδο βρίσκεται ο ελληνικός κινηματογράφος αυτή τη στιγμή, γιατί υπάρχει μια εντύπωση ότι έχει παρουσιάσει κάμψη όσον αφορά και το σενάριο αλλά και τη δυναμική του. Πιστεύω ότι ο ελληνικός κινηματογράφος αυτή τη στιγμή εκκολάπτει πάρα πολύ σπουδαία ταλέντα σε όλα τα επίπεδα και προσδοκώ και πρεσβεύω την άποψη ότι πρέπει να υποστηριχθεί για να μπορέσουν αυτά τα ταλέντα να αναπτυχθούν, για να μπορέσουν να βγάλουν τη δουλειά προς τα έξω. Είναι πολύ σημαντικό σε μια εποχή σαν τη σημερινή, που το στοιχείο της ταυτότητας της πολιτιστικής είναι σημαντικό, αλλά με την ικανότητα να μπορείς να κοινοποιείς αυτή την ταυτότητα προς τα έξω. Ο κινηματογράφος θέλει υποστήριξη, υποδομές, δίκτυο, ένα σταθερό φορολογικό πλαίσιο, ευελιξία για να κάνουμε συνεργασίες και να φέρουμε παραγωγές προς τα έξω. Έχουμε λοιπόν πολλά ταλέντα, η κάμψη η οποία παρατηρείται προς τα μέσα –όντως υπάρχει σε κάποιες περιπτώσεις- δεν είναι η πραγματική εικόνα της ελληνικής ταινίας εν γένει. Πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη ότι ο χώρος του φιλμ δεν αφορά μόνο τη μυθοπλασία. Είναι και η μυθοπλασία μεγάλου μήκους, οι πειραματικές ταινίες, οι μικρού μήκους, το animation, η βιντεοτέχνη, το σενάριο. Όλα αυτά βρίσκονται σε μια φάση ζύμωσης αυτήν τη στιγμή, σαν το μούστο που πρόκειται να γίνει κρασί. 

Υπάρχουν  Έλληνες ηθοποιοί που έχουν κάνει προσπάθεια να βγουν στο εξωτερικό και από την εμπειρία τους λένε ότι ένα εμπόδιο είναι η γλώσσα. Αυτή η παράμετρος αποτελεί πράγματι εμπόδιο;  Συμφωνώ, όμως είναι διαφορετικό πράγμα να θέλεις να κάνεις καριέρα σε μια άλλη χώρα, για παράδειγμα να κάνεις καριέρα στις Ηνωμένες Πολιτείες ως ηθοποιός ή σκηνοθέτης, και διαφορετικό να παράγεις ένα πολιτιστικό προϊόν στην Ελλάδα και αυτό να μπορέσει να βγει προς τα έξω. 

Δεν θα ξενίζει όμως η γλώσσα και τον θεατή του εξωτερικού;  Εφόσον υπάρχουν οι υποδομές να βγει καλό παραγόμενο έργο τεχνικά και καλλιτεχνικά και να επικοινωνηθεί αυτό στο διεθνές δίκτυο, όχι. Θα σου φέρω σαν παράδειγμα το Ιράν ή το Bollywood ή το κινέζικο σινεμά. Φέρνω χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου η γλώσσα δεν ήταν τελικά εμπόδιο. Η γλώσσα είναι θέμα όταν πρόκειται να δουλέψεις σε μια άλλη χώρα και πρέπει να ανταγωνιστείς τη φυσική προφορά ως ηθοποιός, γιατί μιλήσαμε για ηθοποιούς πριν. Από κει και πέρα, μόλις ξεπεραστούν τα προβλήματα της γλώσσας ένας παραγωγός ή ένας σκηνοθέτης ή ένας σεναριογράφος ακόμη διαπρέπει. Έχουμε πολύ ταλαντούχο κόσμο και ηθοποιούς. Είμαι πολύ αισιόδοξος, έχω δει δουλειές που δεν περίμενα ότι θα δω από Έλληνες δημιουργούς όλα αυτά τα χρόνια. 

Αυτή την περίοδο ετοιμάζετε μια διαφορετική Λυσιστράτη. Θέλετε να μου πείτε δύο πράγματα για αυτό;  Το έργο λέγεται Η Λυσιστράτη Τρολάρει. Είναι μια διαδραστική performance, βασισμένη στη Λυσιστράτη, είναι εμπνευσμένο από τη Λυσιστράτη, δεν είναι η ίδια, χρησιμοποιώντας όμως τη ζόρικη, βαριά αριστοφανική γλώσσα. Είναι μια σύγχρονη Λυσιστράτη, η οποία προσπαθεί να ισορροπήσει τον εαυτό της. Είναι τα δύο πρόσωπα μιας σύγχρονης γυναίκας που, μέσα από αυτή την ουτοπική προσπάθεια της απαγόρευσης του έρωτα, προσπαθεί να επιβάλει τη σύγχρονη ειρήνη. Εμείς ερμηνεύουμε τη σύγχρονη ειρήνη στη συγκεκριμένη performance ως προσπάθεια όχι μόνο να σταματήσει ο πόλεμος με τα όπλα, αλλά και ο οικονομικός πόλεμος και όλα αυτά τα προβλήματα που υπάρχουν τριγύρω. Παίζεται από μία ηθοποιό που κατεβαίνει στο κοινό και έχει διάδραση, ενώ έχει και στοιχεία καμπαρέ. Είναι η συνέχεια μίας παλιότερης performance, που είχα κάνει το 2009 με τον προφητικό τίτλο Η Λυσιστράτη Κοιμάται. Τώρα χρησιμοποιούμε αυτόν τον όρο του διαδικτύου, το «τρολάρει», γιατί δεν μπορείς να διακρίνεις πότε είναι αλήθεια και πότε ψέμα ο λόγος της ή η σκέψη της.

 Η Λυσιστράτη Τρολάρει, στο bar theater «Ψιψίνα» στου Ψυρρή (Αγ. Αναργύρων 43), από τις 24 Απριλίου, κάθε Παρασκευή και Σάββατο. Στο ρόλο της Λυσιστράτης, η Σοφιάννα -Ανθίππη Φωτίδη.  

Ο Χρήστος Προσύλης σε λίγες γραμμές… 

Σκηνοθέτης, new media artist και συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1969. Σπούδασε υποκριτική και σκηνοθεσία. Έκανε επίσης Θεατρικές Σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Master in Digital Arts, από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Είναι υποψήφιος διδάκτορας στο Middlesex University του Λονδίνου. Από το 1989 συνεργάζεται με πειραματικές και ερευνητικές θεατρικές ομάδες και με το ελεύθερο θέατρο. Από το 1995 εργάζεται ερευνητικά και πειραματικά πάνω στο φιλμ και το βίντεο, τη βιντεοτέχνη, τη θεατρική πρακτική και την καλλιτεχνική έκφραση σε μικτές πλατφόρμες μέσων, χρησιμοποιώντας νέες τεχνολογίες (new technology cinema, computer-art, net art, multimedia). Γράφει για την τέχνη και την τεχνολογία, το φιλμ και το βίντεο, το θέατρο, τη διαδικτυακή τέχνη, τη φιλοσοφία, καθώς και διηγήματα, σενάρια, θεατρικά και λογοτεχνικά έργα. Από το 2003 ζει και εργάζεται στο Λονδίνο. Είναι ο εμπνευστής και πρόεδρος του Ελληνικού Φεστιβάλ Κινηματογράφου και Βίντεο του Λονδίνου.  www.greekfilmfestival.com www.londongreekfilmfestival.com