Σεξ, ιδρώτας και F-14: Το «Top Gun» στα 40 παραμένει χοτ

Σε κάθε δεκαετία, μεταπολεμικά πάντα, υπάρχουν εκείνες οι ταινίες που συνοψίζουν απόλυτα το πνεύμα, τις επιθυμίες και τις συμπεριφορές που κυριαρχούσαν στην εκάστοτε εποχή. Για τα ’80s, ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς και δημοφιλείς μέχρι σήμερα τίτλους είναι το αεροπορικό δράμα «Top Gun», το οποίο κυκλοφορεί σε επετειακή επανέκδοση σαράντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του. Το ηδονιστικό έπος του στιλίστα σκηνοθέτη Τόνι Σκοτ («Αίμα και Πάθος», «Ιλιγγιώδης Έρωτας»), περιστρέφεται γύρω από μια παρέα πιλότων μαχητικών αεροσκαφών, οι οποίοι επιλέγονται για να πάρουν μέρος σε μια εξαιρετικά απαιτητική σχολή στην οποία συμμετέχουν αποκλειστικά οι καλύτεροι του κλάδου. Εκεί, όμως, ο συνδυασμός απερίσκεπτων συμπεριφορών, τραγικών απροόπτων και ερωτικών μπερδεμάτων βάζουν τους νεαρούς ήρωες σε υπαρξιακούς μπελάδες.

Όταν έκανε πρεμιέρα, το «Top Gun» εξελίχθηκε σε πολιτισμικό φαινόμενο αγγίζοντας τα 360 εκατομμύρια δολάρια στο παγκόσμιο box office, έκανε στυλιστική τάση το αεροναυπηγικό – στρατιωτικό λουκ με υποχρεωτική χρήση μεγάλων γυαλιών ηλίου και ανέδειξε σε χολιγουντιανούς σταρ τους πρωταγωνιστές Τομ Κρουζ, Βαλ Κίλμερ, Άντονι Έντουαρντς, Τιμ Ρόμπινς και Μεγκ Ράιαν. Η καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία του σίκουελ «Top Gun: Maverick» (Τζόζεφ Κοζίνσκι, 2022) επαλήθευσε τη διαχρονική δυναμική του franchise, οδηγώντας μάλιστα στην ανάπτυξη ενός ακόμα σίκουελ. Άρα, ήρθε η ώρα να αναλύσουμε τους λόγους στους οποίους οφείλεται η ακλόνητη γοητεία του.

Απενοχοποιημένη ελκυστικότητα

Πιθανώς το κυριότερο πλεονέκτημα του «Top Gun» είναι η ομορφιά των ηθοποιών του και το πώς το σεξ υπάρχει σαν υπόσχεση ή προσδοκία σε κάθε σχεδόν σκηνή του. Ας μην κρυβόμαστε πίσω από τα ποπ κορν μας, οι ακομπλεξάριστες λιβινικές προεκτάσεις του φιλμ εντοπίζονται από απόσταση χιλιομέτρων. Είτε βλέπουμε γυμνόστηθους φαντάρους να παίζουν βόλεϊ στην παραλία είτε τον Κρουζ να κάνει έρωτα με την Κέλι ΜακΓκίλις λουσμένος στο μπλε φως υπό τους ήχους του «Take My Breath Away» των Berlin. Κατ’ επέκταση, όσο και αν αρνούνται να το παραδεχθούν ορισμένοι, ο χειροπιαστός ερωτισμός αφορά και τις διακριτικές πλην υπαρκτές ομοφυλοφιλικές πτυχές του δράματος, τις οποίες αναλύει εύγλωττα ο Κουέντιν Ταραντίνο στο «Sleep With Me» (Ρόρι Κέλι, 1994). Έπειτα, εάν η σεξουαλική επιθυμία δεν είναι το καύσιμο πίσω από κάθε κίνητρο των χαρακτήρων, γιατί τους βλέπουμε μονίμως ιδρωμένους;

Ασυναγώνιστη αισθητική

Φυσικά, ποτέ δεν αρκεί κάποιος να είναι όμορφος, πρέπει και να δείχνει όμορφος. Στο εικαστικό κομμάτι της ταινίας ο Σκοτ μαζί με το διευθυντή φωτογραφίας Τζέφρι Κίμπολ ουσιαστικά έσμιξαν την αναδυόμενη αισθητική των βίντεο κλιπ με εκείνη των διαφημίσεων, τοποθέτησαν σταθερά στο φόντο τον πυρακτώμενο ουρανό του ηλιοβασιλέματος και κάπως έτσι, σμιλεύτηκε ένα ακαταμάχητο θέαμα που σε έκανε να θες να το τρως με τα μάτια. Καθοριστικός, επίσης, ο μαγνητισμός των ηθοποιών που συμπλήρωνε μια εικονογραφία ακριβώς στο όριο του ρεαλισμού και της (ερωτικής) φαντασίωσης.

Αποθέωση της νεότητας

Επίτευγμα του «Top Gun» είναι ο αδιόρατος τρόπος που απο-πολιτικοποιεί το στρατιωτικό περιβάλλον και το μετατρέπει σε προαύλιο σχολείου ή αμφιθέατρο πανεπιστημίου. Ο Σκοτ καταφέρνει να στρέψει την προσοχή εκεί που έχει ουσιαστική σημασία, δηλαδή στο πόσο ορμητική είναι η ενέργεια που συνοδεύει έναν άνθρωπο στην αρχή της ενήλικης ζωής του, με τις προσδοκίες ενώπιών του να είναι ανεξάντλητες. Και επιπλέον, στο πώς ο θάνατος έρχεται ως τραγική υπενθύμιση για την ευθύνη των πράξεών μας και το εφήμερο μιας ύπαρξης που ακόμη δεν έχει φτάσει στην πλήρωσή της. Αυτή η δισυπόστατη συνθήκη είναι αδύνατο να μη σε παρασύρει, ειδικά στο πλαίσιο ενός χολιγουντιανού μπλοκμπάστερ που διογκώνει ως το τέρμα κάθε συστατικό του γενετικού κώδικά του.

Μια δίκαιη κριτική

Κλείνοντας, οφείλουμε την αναφορά σε μία ακόμα παράμετρο. Στο κείμενό της, η σπουδαία κριτικός κινηματογράφου Πολίν Καέλ επέκρινε το «Top Gun» επιχειρηματολογώντας πως δεν είναι τίποτα άλλο παρά πολεμοχαρής πόζα που αποθεώνει το ναρκισισμό. Τελείως άδικο δεν έχει, για αυτό αφήνουμε ως κατακλείδα τη δική της τελευταία πρόταση από το 1986: «Τι πουλάει αυτή η διαφήμιση; Τίποτα, μονάχα πουλάει αυτό που οι παραγωγοί Ντον Σίμπσον και Τζέρι Μπρουκχάιμερ, μαζί με τον Τόνι Σκοτ ξέρουν να κάνουν. Πιστεύουν πως το να κάνεις σινεμά σημαίνει να πουλάς. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα μορφή “τέχνης”: η αυτο-αναφορική διαφήμιση. Το “Top Gun” μοιάζει με μια αφίσα επιστράτευσης που δεν την ενδιαφέρει η επιστράτευση αλλά το πώς να είναι μια αφίσα».

Δείτε εδώ πού παίζεται το «Top Gun» σε επανέκδοση.