Τα ντοκιμαντέρ της Πάολας Ρεβενιώτη αφήνουν μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη

«Καλλιτέχνιδα, εκδότρια, φωτογράφος και κινηματογραφίστρια, μία από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος. Από τη δεκαετία του 1970 διεκδικεί την ορατότητα των τρανς ατόμων και καταγράφει την ιστορία της queer κοινότητας στην Ελλάδα μέσα από την τέχνη και τον ακτιβισμό της. Το 1981 ίδρυσε το περιοδικό “Κράξιμο”, μία από τις πρώτες εκδόσεις που έδωσαν δημόσιο βήμα σε ομοφυλόφιλα και τρανς άτομα στην Ελλάδα. Παράλληλα συμμετείχε στις πρώτες πρωτοβουλίες που οδήγησαν στη δημιουργία του ελληνικού Pride και στη συγκρότηση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στον δημόσιο χώρο». Με αυτόν τον τρόπο συνοψίσαμε το έργο της Πάολας Ρεβενιώτη σε πρόσφατο αφιέρωμα του Κλικ. Ήταν ο ελάχιστος τρόπος να χωρέσει σε αδρές γραμμές μια πολυσχιδής δράση που δεν περιοριζόταν μόνο σε ένα πεδίο μέχρι και το τέλος της ζωής της σε ηλικία 68 ετών. Μεταξύ άλλων, η Πάολα υπήρξε ενεργή και στο χώρο των ντοκιμαντέρ, καταφεύγοντας στον κινηματογράφο χάρη στην αμεσότητα και πολιτική διάσταση της αφιλτράριστης καταγραφής, αλλά πρωτίστως για τη διαφύλαξη της μνήμης, των βιωμάτων και των γεγονότων που στιγμάτησαν ανθρώπους της Αθήνας, κυρίως, που για καιρό ζούσαν παράλληλα με τους άλλους.

Μια ζωή σε ατρόμητη έκθεση

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να περιγραφούν τα ντοκιμαντέρ της Πάολας, αλλά εκείνο που ξεχωρίζει σε όλα είναι η παρουσία της ίδιας. Σε ρόλο σκηνοθέτριας – μεσολαβητή μεταξύ συνεργείου, δράσης και συνέντευξης, ενίοτε και πρωταγωνίστριας, αντιλαμβανόταν κάθε ταινία σα ζωντανή καταγραφή της Ιστορίας. Της δικής της που κατ’ επέκταση άνηκε σε όλη την κοινότητά της. Αυτή, βεβαίως, δεν περιοριζόταν αυστηρά στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Στο κανάλι στο YouTube όπου η ομάδα της έχει ανεβάσει σχεδόν το σύνολο της φιλμογραφίας της, πλάι στα ανθρωπολογικού χαρακτήρα «Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών: Ένας Περίπατος με την Πάολα» και το «Με την Πάολα στον Τύρναβο – Μπουρανί», υπάρχουν ρεπορταζιακού τύπου πολιτικά φορτισμένα τεκμήρια όπως τα «Ψάρεμα με τον Άρη» και «Καλωσόρισμα…». Αμφότερα γυρισμένα μεταξύ 2015-2017, μια περίοδο όξυνσης του μεταναστευτικού ζητήματος στην Ελλάδα, όταν πρόσφυγες και μετανάστες βρίσκοταν διαρκώς στο ξενοφοβικό στόχαστρο και αντιμετώπιζαν τον εκτοπισμό υπό απάνθρωπες συνθήκες. Εκείνο, δηλάδη, που διέκρινε την Πάολα, μέχρι και τα πρόσφατα live της στο TikTok ήταν η άγνοια φόβου και μια αυτονόητη έμπρακτη αλληλεγγύη προς όποιο το έχει ανάγκη.

Μια αφανής λαογραφία

Φυσικά, οι δικαιολογημένα πιο δημοφιλείς ταινίες της ήταν αυτές που ανέδειξαν και αποτύπωσαν την προφορική αστική λαογραφία από ένα ΛΟΑΤΚΙ+ πρίσμα. Στα «Καλιαρντά» (2015), διασώθηκε η σημασία της μυστικής λαλιάς της κοινότητας η οποία τείνει προς την εξαφάνιση, μέσα από μαρτυρίες σημαντικών προσωπικοτήτων όπως ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος και ο σκηνοθέτης Παναγιώτης Ευαγγελίδης. Αντίστοιχα, στις προ πενταετίας «Πικροδάφνες», η Πάολα μαζί με τις Μπέτυ Βακαλίδου και Εύα Κουμαριανού μοιράζονται τις εμπειρίες τους από την εποχή που βιοπορίζονταν ως σεξεργάτριες. Τα δύο αυτά ντοκιμαντέρ παραμένουν ανεκτίμητα όχι μόνο λόγω της ορατότητας που κατακτούν, αλλά και γιατί επιμορφώνουν το κοινό σε ένα κομμάτι ιστορικότητας που διαφορετικά θα έμενε στην αφάνεια. Και ίσως αυτή να είναι, τελικά, η παρακαταθήκη της Πάολας. Ένας τρόπος ζωής που απενοχοποιημένη έκφραση και μαχητική διεκδίκηση είναι ένα.