15 πρόσωπα που έδειξαν τον «Pride» δρόμο
Γιορτάζουμε τον μήνα του Pride επιστρέφοντας στα άτομα που περπάτησαν, ώστε εμείς (και τα δικαιώματα και οι διεκδικήσεις μας) να μπορούμε να τρέξουμε.
Περιεχόμενα
Σήμερα η Αθήνα γεμίζει χρώματα, σημαίες και φωνές για το Pride. Είναι μια μέρα γιορτής, ορατότητας και διεκδίκησης, αλλά και μια ευκαιρία να θυμηθούμε πως τίποτα από όσα θεωρούμε σήμερα αυτονόητα δεν χαρίστηκε. Κάποιοι και κάποιες μίλησαν όταν η σιωπή ήταν ο κανόνας, διεκδίκησαν όταν η κοινωνία γύριζε το βλέμμα αλλού και άνοιξαν δρόμους που οι επόμενες γενιές μπόρεσαμε να περπατήσουμε πιο ελεύθερα.
Από πρωτοπόρους ακτιβιστές και καλλιτέχνες μέχρι ανθρώπους που έφεραν τη ΛΟΑΤΚΙ+ ορατότητα στα μέσα ενημέρωσης, τον πολιτισμό και τη δημόσια ζωή, η ιστορία του ελληνικού Pride είναι μια ιστορία ανθρώπων που τόλμησαν να κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Είναι όμως και η ιστορία συλλογικών προσπαθειών, τέτοιων όπως του περιοδικού Αμφί, που δημιούργησαν ο Λουκάς Θεοδωρακόπουλος, ο Ανδρέας Βελισσαρόπουλος και η Μαρία Μήτσορα, ανοίγοντας έναν πρωτοφανή δημόσιο διάλογο για την ομοφυλοφιλία στην Ελλάδα· του Orlando LGBT+, που ίδρυσαν η Νάνσυ Παπαθανασίου και η Έλενα Όλγα Χρηστίδη, διεκδικώντας ψυχική υγεία χωρίς στίγμα και επιστημονική υποστήριξη για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα· των My Checkpoint, που έφεραν δωρεάν, γρήγορη και εμπιστευτική πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης και σεξουαλικής υγείας· και της Proud Seniors Greece, με επικεφαλής τον Γιάννο Κανελλόπουλο, που έδωσε φωνή σε μια γενιά ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων η οποία για δεκαετίες έμεινε αόρατη.
Με αφορμή το φετινό Pride, θυμόμαστε 15 πρόσωπα που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην πορεία για ισότητα, αξιοπρέπεια και ορατότητα. Γιατί αν σήμερα μπορούμε να τρέχουμε, είναι επειδή κάποιοι πριν από εμάς περπάτησαν πρώτοι.
Διαβάστε επίσης
Zackie-Oh
Ο Ζακ Κωστόπουλος (1985–2018) ήταν Έλληνας ακτιβιστής για τα δικαιώματα των LGBTQ+ ατόμων και των οροθετικών, συγγραφέας και drag performer γνωστός με το καλλιτεχνικό όνομα Zackie Oh. Ανοιχτά ομοφυλόφιλος και οροθετικός, εργάστηκε στο Athens Checkpoint και προσέφερε εθελοντική εργασία στη Positive Voice, υπερασπιζόμενος τα δικαιώματα των ανθρώπων που ζουν με HIV. Ως αρθρογράφος του περιοδικού Antivirus και της εφημερίδας Documento, ασχολήθηκε με ζητήματα στίγματος, σεξουαλικότητας και ισότητας. Διετέλεσε επίσης πρόεδρος της ΟΛΚΕ (Ομοφυλοφιλική Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας) και ήταν υποψήφιος για το δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας το 2014.
Η ζωή και η βίαιη δολοφονία του στο κέντρο της Αθήνας έγιναν σύμβολο ενάντια στην ομοφοβία, τις κοινωνικές προκαταλήψεις και την αστυνομική βία, πυροδοτώντας μία από τις σημαντικότερες δημόσιες συζητήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα.
Μπέττυ Βακαλίδου
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πρωτοπόρος του ελληνικού τρανς κινήματος, η Βακαλίδου μεγάλωσε στην Αλεξανδρούπολη και από νεαρή ηλικία υπέστη οικογενειακή και κοινωνική απόρριψη εξαιτίας της ταυτότητας φύλου της. Μέσα από δημόσιες παρεμβάσεις, συνεντεύξεις και καλλιτεχνική δράση έχει αναδείξει τις δυσκολίες στέγασης και εργασίας που αντιμετωπίζουν τα τρανς άτομα, καθώς και τη σημασία της κοινωνικής αποδοχής και νομικής προστασίας. Έχει τονίσει ότι η πορνεία υπήρξε για πολλές τρανς γυναίκες μονόδρομος επιβίωσης στις περασμένες δεκαετίες. Εργάστηκε επί σειρά ετών στο θέατρο και συμμετείχε σε παραστάσεις όπως τα «Κόκκινα Φανάρια», σε σκηνοθεσία του Βασίλη Μπισμπίκη.
Μαρία Cyber
Η Μαρία Cyber είναι από τις πρώτες λεσβιακές ακτιβίστριες στην Ελλάδα. Με υπόβαθρο στη φωτογραφία και τον σχεδιασμό, δημιούργησε το lesbian.gr (2000), την πρώτη μεγάλη διαδικτυακή πλατφόρμα για λεσβίες στη χώρα. Το 2007 ίδρυσε το Outview Film Festival, το πρώτο queer κινηματογραφικό φεστιβάλ στην Ελλάδα, και το Mindradio.gr, το πρώτο διαδραστικό web radio. Τα «Cyber Dykes» (1995–2006) ήταν μια σειρά από λεσβιακά πάρτι που ξεκίνησε η Μαρία στην Αθήνα, στην αρχή σε clubs που ήταν κυρίως ετεροκανονικά και ανδροκρατούμενα, και σιγά σιγά δημιούργησαν ασφαλείς λεσβιακούς χώρους στην Αθήνα. Το έργο της αποτελεί σημαντικό αρχείο ορατότητας και queer μνήμης.
Γιώργος Καπουτζίδης
Ηθοποιός, σεναριογράφος, παρουσιαστής, ο Γιώργος Καπουτζίδης μέσα από τη δουλειά του συνέβαλε στην αποδοχή και την ορατότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων στην ελληνική κοινωνία. Από τον ρόλο του ως Χοσέ στις «Σαββατογεννημένες», στον Σπύρο από το «Παρά Πέντε», δηλαδή τον πρώτο ασέξουαλ (το «α» στο ΛΟΑΤΚΙΑ+) χαρακτήρα στην ελληνική TV, στην ιntersex θεία και την κανονικοποίηση ομοφυλοφιλικής σχέσης στις «Σέρρες», απ’ όπου κατάγεται κιόλας, έχει προσφέρει στην mainstream τηλεόραση ιστορία ρόλους που ξεφεύγουν από την καρικατούρα του γκέι άνδρα και συμπεριλαμβάνουν τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα ως απλούς πρωταγωνιστές ή συμπρωταγωνιστές, η τηλεοπτική ύπαρξη των οποίων δεν εξαρτάται άμεσα απ’ τη σεξουαλικότητά τους.
Άννα Κουρουπού
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Τρανς γυναίκα, συγγραφέας και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και των εργαζομένων στο σεξ, η Άννα Κουρουπού παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο προβεβλημένες φωνές της τρανς κοινότητας στην Ελλάδα, προωθώντας ζητήματα ισότητας, ορατότητας και κοινωνικής αποδοχής. Ως γενική γραμματέας των στεγών υποστηριζόμενης διαβίωσης (ΣΥΔ), συνέβαλε στις καμπάνιες για νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου. Το 2015 συνίδρυσε το Red Umbrella Athens, πρωτοβουλία που στηρίζει σεξεργαζόμενα άτομα με έμφαση στην υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έχει συνεργαστεί με οργανισμούς όπως η «Θετική Φωνή» και το ESWA, τον ευρωπαϊκό φορέα σεξεργασίας, ενώ έχει γράψει και μια αυτοβιογραφική αφήγηση με τίτλο Γιατί δεν έχω σαν το δικό σου, μαμά;
Αύγουστος Κορτώ
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο Αύγουστος Κορτώ είναι συγγραφέας, μεταφραστής και ακτιβιστής. Έχει διακριθεί για τη λογοτεχνική του ευαισθησία, το χιούμορ και την ανοιχτή συζήτηση για ψυχική υγεία και κοινωνική ισότητα. Θεωρείται από τις σημαντικότερες σύγχρονες ελληνικές φωνές, συνδυάζοντας θέματα όπως η ψυχική υγεία, ο θάνατος, η αγάπη, η μητρότητα και η αποδοχή. Ζει στην Αθήνα και είναι ενεργός υπέρ των δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Από το 2004 διατηρεί σχέση με τον Τάσο Σαμουηλίδη, με τον οποίο παντρεύτηκε το 2024, αμέσως μετά την ψήφιση του νόμου για τον γάμο ομόφυλων ζευγαριών.
Φώτης Σεργουλόπουλος
Ένας από τους πρώτους ανθρώπους της ελληνικής τηλεόρασης που μίλησαν ανοιχτά για τη σεξουαλική τους ταυτότητα. Με μακρόχρονη παρουσία στην τηλεόραση και το θέατρο, έχει αναγνωριστεί για το χιούμορ, την ευγένεια και τη συνέπειά του, στάση που βοήθησε στην εξοικείωση του κοινού με τη διαφορετικότητα. Το 2024 παντρεύτηκε τον σύντροφό του, σεφ Βαγγέλη Γερασίμου, στο Δημαρχείο Αθηνών. Ο γιος του, Γιώργος, αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ζωής του.
Πάολα Ρεβενιώτη
Καλλιτέχνιδα, εκδότρια, φωτογράφος και κινηματογραφίστρια, μία από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος. Από τη δεκαετία του 1970 διεκδικεί την ορατότητα των τρανς ατόμων και καταγράφει την ιστορία της queer κοινότητας στην Ελλάδα μέσα από την τέχνη και τον ακτιβισμό της.
Το 1981 ίδρυσε το περιοδικό «Κράξιμο», μία από τις πρώτες εκδόσεις που έδωσαν δημόσιο βήμα σε ομοφυλόφιλα και τρανς άτομα στην Ελλάδα. Παράλληλα συμμετείχε στις πρώτες πρωτοβουλίες που οδήγησαν στη δημιουργία του ελληνικού Pride και στη συγκρότηση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στον δημόσιο χώρο.
Από το 2010 συνέχισε το έργο της μέσα από την ομάδα Paola Team Documentaries, δημιουργώντας ντοκιμαντέρ όπως τα «Kaliarda», «Welcome… Καλωσόρισμα…» και «Οι Πικροδάφνες», που διασώζουν τις μνήμες και τις εμπειρίες τρανς και άλλων περιθωριοποιημένων κοινοτήτων.
Τάσος Αλιφέρης
Ο Τάσος Αλιφέρης, πρώην δήμαρχος Τήλου, ήταν ο πρώτος αιρετός στην Ελλάδα που το 2008 προχώρησε στην τέλεση των πρώτων πολιτικών γάμων μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών, εκμεταλλευόμενος νομικό κενό στον Αστικό Κώδικα. Η πράξη προκάλεσε αντιδράσεις και κρίθηκε αργότερα άκυρη, ωστόσο θεωρείται ορόσημο για τα δικαιώματα ΛΟΑΤΚΙ+ στην Ελλάδα . Πέθανε το 2012 σε ηλικία 61 ετών ύστερα από μάχη με τον καρκίνο. Μνημονεύεται ως παράδειγμα πρωτοπόρου αυτοδιοικητικού, που συνέδεσε την κοινωνική δικαιοσύνη, την οικολογική ευαισθησία και την αγάπη για τον τόπο με την ενεργό πολιτική πράξη.
Γρηγόρης Βαλλιανάτος
Ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος είναι δημοσιογράφος, πολιτικός επιστήμονας και ακτιβιστής για τα ανθρώπινα και ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα. Θεωρείται μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του ελληνικού LGBTQ+ κινήματος και από τους πρώτους ανθρώπους που μίλησαν δημόσια για ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και κοινωνικών διακρίσεων στην Ελλάδα.
Από τη δεκαετία του 1980 δραστηριοποιείται στα μέσα ενημέρωσης ως δημοσιογράφος, σχολιαστής και παρουσιαστής, ενώ παράλληλα έχει συγγράψει βιβλία σχετικά με την ομοφυλοφιλία, την ομοφοβία και τα δικαιώματα των ομόφυλων ζευγαριών.
Υπήρξε από τους πρώτους δημόσιους φορείς ενημέρωσης για τον HIV/AIDS στην Ελλάδα και συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία οργανώσεων όπως η «Θετική Φωνή». Η δράση του συνδέεται διαχρονικά με τη διεκδίκηση ισότητας, κοινωνικής ορατότητας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Φώφη Τσεσμελή
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Γνωστή και ως DJ Fo, είναι DJ, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και την ισότητα των φύλων στον χώρο της μουσικής. Αποτελεί μία από τις πιο γνωστές μορφές της αθηναϊκής club σκηνής, με παρουσία που συνδυάζει τη μουσική, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνική δράση. Έχει εμφανιστεί σε μερικούς από τους σημαντικότερους χώρους διασκέδασης της χώρας και υπήρξε για περισσότερα από είκοσι χρόνια resident DJ στο Sodade2 BackStage, έναν από τους ιστορικότερους queer χώρους της Αθήνας. Παράλληλα εργάστηκε ως ραδιοφωνική παραγωγός, δημοσιογράφος και τηλεοπτική παρουσιάστρια. Μέσα από πρωτοβουλίες όπως το HER Project και το shesaid.so Athens προωθεί τη δικτύωση, την ενδυνάμωση και την ορατότητα γυναικών και queer ατόμων στη μουσική βιομηχανία, ενώ συμμετέχει ενεργά σε δράσεις του Athens Pride και άλλων πολιτιστικών φορέων.
Διαβάστε επίσης
Γιώργος Κατακουζηνός
Ο Γιώργος Κατακουζηνός (1943-2013) ήταν σκηνοθέτης που με το έργο του άφησε σημαντικό αποτύπωμα στην πρώιμη queer αναπαράσταση στον ελληνικό κινηματογράφο. Η ταινία του «Άγγελος» (1983), βασισμένη σε αληθινά γεγονότα, υπήρξε από τις πρώτες ελληνικές ταινίες που παρουσίασαν με σοβαρότητα και ευαισθησία μια ομοφυλοφιλική ιστορία, συμβάλλοντας στην ορατότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων σε μια εποχή έντονων κοινωνικών προκαταλήψεων. Η ταινία προκάλεσε έντονες συζητήσεις στην ελληνική κοινωνία, αλλά και μεγάλη απήχηση, καθώς άγγιξε ένα θέμα που μέχρι τότε παρέμενε σχεδόν αόρατο στο σινεμά.
Μίνα Ορφανού
Η Μίνα Ορφανού είναι ηθοποιός και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες τρανς προσωπικότητες στην Ελλάδα. Μεγαλωμένη στη Ρόδο και την Κάλυμνο, ασχολήθηκε από νωρίς με τις τέχνες και την υποκριτική. Η βραβευμένη ερμηνεία της στην ταινία «Στρέλλα» του Πάνου Κούτρα (2009) συνέβαλε καθοριστικά στην ορατότητα των τρανς ατόμων και στην ευαισθητοποίηση του κοινού γύρω από ζητήματα ταυτότητας φύλου.
Χριστίνα Βούλγαρη
Σκηνοθέτιδα, συγγραφέας και stand-up κωμικός, γνωστή για την παρουσία της στη σύγχρονη ελληνική κωμική και θεατρική σκηνή. Με φωνή που συνδυάζει κοινωνική ευαισθησία, queer ταυτότητα και σατιρική οξυδέρκεια, έχει συμβάλει στην ανανέωση του ελληνικού stand-up και της καμπαρέ αισθητικής.
Στην Ελλάδα έχει συνυπογράψει και παρουσιάσει παραστάσεις όπως Κανένα Κοινό (μαζί με την Ειρήνη Ξυγκάκη, Θέατρο Ελιάρτ) και το queer μουσικοθεατρικό show Συγγνώμη, κύριε, ποιος είστε; (με τη Marianah Grindr, Red Jasper Cabaret Theatre).
Το 2022 ίδρυσε το Snap – Athens Queer Comedy Club, το πρώτο queer comedy club της Αθήνας, προωθώντας νέες φωνές και συμπεριληπτικό χιούμορ. Μέσα από συνεργασίες με φεστιβάλ όπως το Athens Pride Week και το Athens Comedy Festival, επιδιώκει μια «πολυφωνική κωμωδία που δεν πληγώνει», όπως η ίδια δηλώνει.
