Ποια ήταν η πιο σημαντική μέρα στην ιστορία των Beatles;
Πώς ένα τραγούδι-σταθμός τον Αύγουστο του 1966 αποτελεί το σημείο καμπής για το σπουδαιότερο συγκρότημα όλων των εποχών
Ποια είναι, αλήθεια, η πιο καθοριστική στιγμή στην ιστορία των Beatles; Για ένα συγκρότημα που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη μουσική, θα πίστευε κανείς ότι αυτό είναι ένα ερώτημα που σχεδόν δεν επιδέχεται απάντηση. Ωστόσο, εγώ θα υποστηρίξω ότι η απάντηση βρίσκεται ακριβώς 60 χρόνια πίσω.
Είμαι βέβαιος ότι πολλοί θα υποστήριζαν πως η ημερομηνία-σταθμός ήταν η 9η Φεβρουαρίου 1964, η μέρα δηλαδή που πέρασαν τον Ατλαντικό για να εμφανιστούν στο The Ed Sullivan Show. Είναι μια σοβαρή πρόταση, καθώς ήταν η στιγμή που το συγκρότημα μετεξελίχθηκε από τοπικό θρύλο σε παγκόσμιο φαινόμενο και σούπερ σταρ.
Όλη η Αμερική ήταν καθηλωμένη στις οθόνες της και η εγχώρια μουσική σκηνή άλλαξε για πάντα, καθώς όλοι ήθελαν να φτιάξουν μια μπάντα, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκε το «καλούπι» που θα ακολουθούσαν τα βρετανικά σχήματα για να κατακτήσουν τις ΗΠΑ. Κάπως έτσι ξεκίνησε η λεγόμενη «Βρετανική Εισβολή».
«Δεν υπήρχε ουσιαστικό μέλλον για καμία βρετανική μπάντα πριν την εμφάνιση των Beatles στο The Ed Sullivan Show τον Φεβρουάριο του 1964», είχε δηλώσει ο μάνατζερ των Rolling Stones, Andrew Loog Oldham. «Αυτό ήταν το σημείο καμπής που προκάλεσε μια πραγματική χιονοστιβάδα εξελίξεων. Μεταμόρφωσε πλήρως το τοπίο και, όπως πάντα, οι Beatles ήταν οι πρωτοπόροι. Στη μουσική υπάρχουν οι Beatles και μετά όλοι οι υπόλοιποι».
Ναι, ήταν αναμφίβολα μια σπουδαία μέρα, αλλά δεν ήταν η πιο κρίσιμη. Αν δεν υπήρχε η 5η Αυγούστου 1966, το συγκρότημα θα είχε μείνει στη συλλογική μνήμη απλώς ως εκείνοι που «άλωσαν» την Αμερική. Φυσικά, δεν θυμόμαστε τους Beatles μόνο γι’ αυτό· τους θυμόμαστε ως το σπουδαιότερο και πιο επιδραστικό γκρουπ στην ιστορία της μουσικής.
Τους έχουμε έτσι στο μυαλό μας, εν μέρει λόγω της πρωτοπορίας τους ως παγκόσμια είδωλα, αλλά κυρίως λόγω της εντυπωσιακής εξέλιξης του ήχου τους μέσα στον χρόνο. Μεταμορφώθηκαν από μια μπάντα που έγραφε πιασάρικα ποπ κομμάτια σε ένα σχήμα που διεύρυνε τα όρια του τι μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα τραγούδι ή ένα άλμπουμ. Και η πρώτη φορά που το τόλμησαν αυτό σε τέτοια έκταση ήταν τον Αύγουστο, πριν από 60 χρόνια, με την κυκλοφορία του «Eleanor Rigby».
Από το πρώτο δευτερόλεπτο του δίσκου, αντιλαμβάνεσαι ότι δεν πρόκειται για τους Beatles που είχες συνηθίσει. Αρκεί να ακούσει κανείς αυτή την πολυεπίπεδη εισαγωγή, όπου το συγκρότημα τραγουδά «Oh, look at all the lonely people». Είναι ένα τραγούδι στο οποίο μπορείς να βυθιστείς, ένα έργο που μπορείς να αναλύεις επί μέρες και να ανακαλύπτεις συνεχώς νέα επίπεδα βάθους. Ήταν ένα πραγματικό σταυροδρόμι για τους Beatles, η στιγμή που αποφάσισαν να απομακρυνθούν από την πεπατημένη της ποπ και να παρουσιάσουν κομμάτια με αφηγηματικό βάθος και κινηματογραφική αισθητική.
Ο Paul McCartney «έχτισε» το τραγούδι γύρω από δύο χαρακτήρες, την Eleanor Rigby και τον πατέρα McKenzie, οι οποίοι αποτελούσαν τις ανθρώπινες ενσαρκώσεις της απόλυτης μοναξιάς. Η Rigby πήγαινε στην εκκλησία και άκουγε τα κηρύγματα του McKenzie, τα οποία –όπως λένε οι στίχοι– «κανείς δεν θα ακούσει». Το αν αυτό συνέβαινε επειδή ο κόσμος δεν πήγαινε στην εκκλησία του ή επειδή ο ίδιος αδυνατούσε να επικοινωνήσει πνευματικά με το ποίμνιό του, παραμένει θέμα προς συζήτηση. Το τραγούδι ολοκληρώνεται με τον θάνατο της Rigby και τον McKenzie να την οδηγεί στην τελευταία της κατοικία.
Όταν αναλογιζόμαστε τα εμβληματικά τραγούδια και τα άλμπουμ των Beatles που κατέρριψαν τα στεγανά των μουσικών ειδών, διαπιστώνουμε ότι όλα τους ακολούθησαν την κυκλοφορία του «Eleanor Rigby». Ήταν σαν αυτό το κομμάτι να σήμανε μια νέα εποχή για τη μπάντα, τη στιγμή που συνειδητοποίησαν ότι η μουσική τους μπορούσε να πάει πολύ παραπέρα από τα ευχάριστα ποπ τραγούδια. Ο ίδιος ο Paul McCartney είχε δηλώσει πως αυτό ήταν το πρώτο πραγματικά «σημαντικό» τραγούδι που δημιούργησε ποτέ μαζί με το συγκρότημα.
«Είναι δύσκολο να το συζητώ χωρίς να φανώ αλαζονικός, αλλά νομίζω πως άρχισα να το νιώθω αυτό την εποχή του “Eleanor Rigby”», ανέφερε ο McCartney. «Πριν από αυτό, θεωρούσα ότι η μουσική μας ήταν πολύ καλή και είχα καταλάβει ότι παίζαμε σε άλλη κατηγορία όταν γράψαμε το “From Me To You” –γιατί είχε εκείνο το “middle eight” και μας πήγε σε μονοπάτια που δεν είχαμε εξερευνήσει– όμως εσείς χρησιμοποιήσατε τη λέξη “σημαντικό”. Για μένα, η αρχή αυτής της σημασίας ήταν το “Eleanor Rigby”».
Με την κυκλοφορία του «Eleanor Rigby» πριν από 60 χρόνια, οι Beatles απέδειξαν περίτρανα ότι δεν ήταν ένα «πυροτέχνημα» της εποχής, αλλά μια μπάντα που θα μονοπωλούσε το ενδιαφέρον για πολλές δεκαετίες. Δεν ήταν απλώς μια ποπ μπάντα, ήταν κάτι που είχε απήχηση σε ένα βαθύτερο επίπεδο και τους άνοιξε τον δρόμο για να συνεχίσουν με πειραματικούς ήχους σε δίσκους όπως το Sgt Pepper’s Lonely Hearts Club Band και το Abbey Road.
Η αξία του τραγουδιού και της ημέρας που πρωτοακούστηκε δεν μπορεί να υποτιμηθεί. Η ιστορία του συγκροτήματος θα είχε γραφτεί πολύ διαφορετικά χωρίς αυτή τη στιγμή επιφοίτησης που χάρισε το «Eleanor Rigby». Ο Paul McCartney και η παρέα του συνειδητοποίησαν ότι ο αυτοσκοπός δεν ήταν πλέον η κορυφή των charts, αλλά το να γίνουν πιο τολμηροί και πρωτοποριακοί στις συνθέσεις τους.
Είναι σπουδαίο να αποτελείς το πρότυπο για τις βρετανικές μπάντες στην Αμερική· είναι όμως κάτι εντελώς διαφορετικό το να εξελίσσεσαι στο κορυφαίο συγκρότημα όλων των εποχών, βοηθώντας στον επαναπροσδιορισμό της μουσικής προσέγγισης συνολικά. Χωρίς τέτοια τραγούδια, η υστεροφημία των Beatles δεν θα ήταν αυτή που γνωρίζουμε σήμερα, και γι’ αυτό η τωρινή επέτειος σηματοδοτεί, χωρίς αμφιβολία, την πιο σπουδαία μέρα στην ιστορία τους.
