Οι υπέροχες περιπέτειες του Nils Holgersson | To διδακτικό παραμύθι της πρώτης γυναίκας που κέρδισε βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας

Το 1909, η Selma Lagerlοf έγινε η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

 Η προέλευση του βιβλίου “Οι υπέροχες περιπέτειες του Nils Holgersson”  της πολυαγαπημένης παιδικής της ιστορίας δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1906-07. Πρόκειται για ένα έργο γεμάτο με  ποιητικές φράσεις, με έντονο ηθικολογικό υπόγειο ρεύμα που όμως επιτρέπει στο άτακτο πνεύμα της παιδικής ηλικίας να παραμείνει αληθινό. Ολόκληρη η Σουηδία σχηματίζει το σκηνικό της περιπέτειας: τοπία, θαλασσινά τοπία και πόλεις που εμπλουτίζουν και ενημερώνουν την αφήγηση, ενώ η γεωργία και η ζωή των ζώων παρακολουθούνται προσεκτικά και με αγάπη. Δεν έγινε τυχαία από τον Σουηδικό Εθνικό Σύλλογο Δασκάλων ως εγχειρίδιο γεωγραφίας.

Ο ήρωας Nils είναι  ένα τεμπέλικο, αδιάφορο, σκληρό αγόρι που έχει οδηγήσει τους γονείς του σε απόγνωση. Τους κλειδώνει στο υπόστεγο, σκοντάφτει στη μητέρα του καθώς εκείνη κουβαλάει γάλα και πειράζει όλα τα ζώα της φάρμας. 

Μια Κυριακή πρωί, όταν οι γονείς του πήγαν στην εκκλησία και τον άφησαν στο σπίτι, ο Nils παίζει ένα κόλπο σε ένα ξωτικό που ζει στη φάρμα. (Τα ξωτικά υποτίθεται ότι έφερναν καλή τύχη στα σουηδικά αγροκτήματα.) Το ξωτικό ανταποδίδει μετατρέποντας τον ίδιο τον Nils σε ξωτικό και καταδικάζοντάς τον να καβαλήσει έναν ήμερο γκάντερ που αποφάσισε να πετάξει μακριά μετά από ένα κοπάδι μεταναστευτικών αγριόχηνων. Ίσως, αν ο Nils επιστρέψει σπίτι του σώος και αβλαβής, να γίνει ξανά άνθρωπος.

Στην αρχή, ο Nils δεν ενοχλείται πολύ από τη μεταμόρφωσή του από άνθρωπο σε ξωτικό. Δεν του λείπει σχεδόν τίποτα από το να είναι αγόρι από τη φάρμα, αλλά δυστυχώς δεν εκτιμά αυτά που έχει. Σύντομα όμως αρχίζει να μαθαίνει να βάζει τους άλλους μπροστά από τον εαυτό του, καθώς κερδίζει τον σεβασμό πρώτα από τις χήνες και μετά και από άλλα πλάσματα.

Καθώς οι χήνες πετούν στην ανατολική ακτή της Σουηδίας, μαθαίνετε πολλά για τη γη, τους ανθρώπους και τα πλάσματα που μπορεί κανείς να βρει εκεί. Έτσι, αυτό το βιβλίο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα εγχειρίδιο για τη φύση και τον πολιτισμό και όλα τα σουηδικά. Θα μπορούσε επίσης  να θεωρηθεί ως το πιο αποτελεσματικό εγχειρίδιο του είδους του. Διότι παρασύρεται κανείς σε όλη αυτή τη νέα γνώση από τις υπέροχες ιστορίες που είναι υφασμένες σε αυτήν. Αυτές οι ιστορίες φαίνονται τόσο πιστευτές λόγω των λεπτομερειών της πραγματικής ζωής που τις γεμίζουν, μέχρι που είναι δύσκολο να πούμε πού τελειώνει η μυθοπλασία και που αρχίζει η μη μυθοπλασία.

Ο Nils, γνωστός και ως Thumbietot (ή Tummetot) με τη μορφή του ξωτικού, έρχεται να βοηθήσει τα ζώα που βρίσκονται σε κίνδυνο. Βιώνει ένα όραμα μιας όμορφης, χαμένης πόλης. Γίνεται πονηρός εχθρός αψηφώντας τη Smirre Fox. Συναντά τον θάνατο, τον κίνδυνο, μια καταιγίδα στη θάλασσα, έναν στρατό από αρουραίους, ένα συνέδριο των ζώων και την απαγωγή από τα κοράκια. Ακούει να λένε για γίγαντες που ρίχνουν πέτρες στη θάλασσα για να τρομάξουν τον σολομό, και πώς σχηματίστηκε ένα νησί από το απολιθωμένο κουφάρι μιας γιγάντιας πεταλούδας. Σώζει τις ζωές ενός κοπαδιού προβάτων, μιας πάπιας και ενός ανθρώπινου παιδιού, και μάλιστα παίζει ρόλο στη διάσωση ενός καταφυγίου άγριων πτηνών. Και στην πορεία, αναπτύσσει συνείδηση, καρδιά και λαχτάρα να αποδείξει ότι αξίζει την αγάπη των γονιών του.

Το βασικό συστατικό ενός καλού παιδικού βιβλίου είναι η  διεύρυνση της κοσμοθεωρίας του παιδιού. «Πού θα έβρισκε φαγητό και ποιος θα του έδινε καταφύγιο και ποιος θα έφτιαχνε το κρεβάτι του;» αναρωτιέται. Διχασμένος από την ασφάλεια του σπιτιού του, ο Nils συνειδητοποιεί ότι οι βασικές ανθρώπινες ανάγκες που θεωρούσε δεδομένες είναι δύσκολο να κερδηθούν.

Το βιβλίο της Selma Lagerlof έχει όλα εκείνα τα απαραίτητα συστατικά ενός καλού παιδικού βιβλίου. Είναι συναρπαστικό, όμορφο, διδακτικό, προβληματίζει εύστοχα και δημιουργεί έντονα συναισθήματα με κυρίαρχο τη συγκίνηση. Η σκληρή καρδιά του μικρού ήρωα μαλακώνει μέσα από τις εμπειρίες της ζωής και συνειδητοποιεί ποιες είναι οι αληθινές αξίες, τι έχει νόημα να αγαπάμε και να εκτιμάμε, που βρίσκεται η ευτυχία και την δεν αξίζει να μας στενοχωρεί και να βασανίζει την ψυχή μας.