Από τους υδραυλικούς σωλήνες στο Κοινοβούλιο: Η Χάνα Σπένσερ και μια τάση που δεν είναι πανάκεια
Η εκλογή μιας υδραυλικού στο Μάντσεστερ δεν είναι απλώς μια ενδιαφέρουσα ιστορία κοινωνικής ανόδου. Είναι ακόμη μια ένδειξη ότι οι κοινωνίες αναζητούν νέο τρόπο εκπροσώπησης.
Στο όχι και τόσο μακρινό από εμάς Μάντσεστερ της Αγγλίας, μια 34χρονη υδραυλικός κατάφερε κάτι που μέχρι πριν από λίγους μήνες φάνταζε πολιτικά αδιανόητα: να κερδίσει μια έδρα που θεωρούνταν παραδοσιακά προπύργιο των Εργατικών και να μπει στο βρετανικό κοινοβούλιο με τους Πράσινους προκαλώντας πολιτικό σοκ.
Η Χάνα Σπένσερ δεν προέρχεται από κομματικούς μηχανισμούς, πολιτικά τζάκια ή think tanks. Δεν είχε κομματική καριέρα, αναγνωρισιμότητα ή το βιογραφικό που συνήθως προηγείται μιας κοινοβουλευτικής έδρας. Μέχρι πρόσφατα, θα την έβρισκε κανείς να επισκευάζει τα υδραυλικά σε εργοτάξια και σπίτια.
Μια εργαζόμενη της καθημερινότητας που προφανώς δεν κέρδισε επειδή παρουσίασε κάποιο περίπλοκο πολιτικό πρόγραμμα. Κέρδισε επειδή μίλησε απλά: για το κόστος ζωής, τους λογαριασμούς ενέργειας, την ανασφάλεια της εργασίας και την αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα έχει πάψει να καταλαβαίνει πως ζουν οι πολίτες. Έγινε πιστευτή ως ένας άνθρωπος του μόχθου που βιώνει τα ίδια προβλήματα με τους ψηφοφόρους της.
Η ίδια, στην ομιλία της μετά τη νίκη, τόνισε πως δεν μεγάλωσε θέλοντας να γίνει πολιτικός, αλλά εργάστηκε σκληρά ως υδραυλικός και επιδιορθώτρια, και χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «νίκη των κοινών ανθρώπων» που αισθάνονται ότι μένουν με άδεια χέρια, την ώρα που μεγάλοι χρηματοδότες και επενδυτές πλουτίζουν.
Κι αυτό σήμερα αποδεικνύεται ισχυρότερο από κάθε κομματική εμπειρία.
Πολλοί απέδωσαν την ήττα των Εργατικών στον Κιρ Στάρμερ, του οποίου η φθίνουσα δημοτικότητα θεωρείται πλέον βαρίδι για τις εκλογικές προοπτικές του κόμματός του. Η Σπένσερ κατάφερε να προσελκύσει αριστερούς και μουσουλμάνους ψηφοφόρους της περιοχής, παίρνοντας ξεκάθαρη στάση υπέρ των Παλαιστινίων στη Γάζα το προηγούμενο διάστημα.
Κι όσο κι αν ο Στάρμερ φαίνεται να έχει έρθει σε ρήξη με την εκλογική του βάση και να αμφισβητούνται πολλές επιλογές του, η επιτυχία της Χάνα δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Αντανακλά μια βαθύτερη κρίση αντιπροσώπευσης που διαπερνά σχεδόν όλες τις δυτικές δημοκρατίες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Οι πολίτες δεν απορρίπτουν απλώς συγκεκριμένα κόμματα αλλά απορρίπτουν την ίδια την εικόνα του επαγγελματία πολιτικού. Στρέφονται σε πρόσωπα που δε μοιάζουν «κατασκευασμένα» από το πολιτικό σύστημα. Σε μια εποχή οικονομικής πίεσης και κοινωνικής ανασφάλειας, η αυθεντικότητα λειτουργεί σχεδόν ως πολιτικό προσόν. Ο ψηφοφόρος δε ζητά απαραίτητα τον πιο έμπειρο αλλά κάποιον που μοιάζει να τον καταλαβαίνει.
Γι’ αυτό και ολοένα και λιγότερο μιλάμε για το παραδοσιακό δίπολο Αριστεράς -Δεξιάς που επικρατούσε μέχρι τώρα. Στη θέση του αναδύεται ένας νέος άξονας σύγκρουσης: συστημικοί απέναντι σε αντισυστημικούς. Σε αυτό το πλαίσιο που διαμορφώνεται, η ψήφος γίνεται λιγότερο ιδεολογική και περισσότερο συναισθηματική- χωρίζοντας την κοινωνία ανάμεσα σε αυτούς που εμπιστεύονται ακόμη τους θεσμούς και σε όσους πιστεύουν ότι το σύστημα λειτουργεί εναντίον τους. Και μπορεί η νέα αυτή διαίρεση να εκφράζει μια πραγματική κοινωνική δυσαρέσκεια, ταυτόγχρονα όμως απλοποιεί επικίνδυνα την πολιτική.
Η απόρριψη των «επαγγελματιών της πολιτικής» δεν αποτελεί πανάκεια για το πολιτικό σύστημα. Ούτε σημαίνει ότι όσοι εμφανίζονται ως φορείς ανανέωσης είναι πράγματι άφθαρτοι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος οικοδόμησε την πολιτική του ταυτότητα πάνω στον αντισυστημισμό απέναντι στο κατεστημένο, παρότι προερχόταν από τον πυρήνα της οικονομικής ελίτ.
Στην Ελλάδα, η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού δείχνει επίσης πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι αυτή η ταύτιση. Για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας παρουσιάστηκε ως μια αυθεντική φωνή απέναντι στο σύστημα, ένα άφθαρτο πρόσωπο που εξέφραζε τη συλλογική αγανάκτηση. Όμως όσο ο δημόσιος λόγος της μετατρεπόταν σε καθαρά πολιτικό λόγο, άρχισαν να εμφανίζονται θέσεις που παρέπεμπαν περισσότερο σε παλαιοκομματικές και ακροδεξιές λογικές, αποκαλύπτοντας πόσο εύκολα η ηθική ταύτιση συγχέεται με την πολιτική επάρκεια.
Παρόλα αυτά, η περίπτωση της Χάνα Σπένσερ που προέρχεται από ένα σπίτι της εργατικής τάξης έχει τη δική της σημασία.
Η εκλογή μιας υδραυλικού στο Μάντσεστερ δεν είναι απλώς μια ενδιαφέρουσα ιστορία κοινωνικής ανόδου. Είναι ακόμη μια ένδειξη ότι οι κοινωνίες αναζητούν νέο τρόπο εκπροσώπησης. Κι όσο το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα αρνείται να δει την κοινωνική αποδοκιμασία, τόσο οι πολίτες θα του γυρίζουν την πλάτη.
