Ντόλι Πάρτον: η Αγία του Τενεσί και η ωραία της αυθεντικά λαϊκής Αμερικής
Κόντρα σε όλους και όλα η Ντόλι Πάρτον έφτιαξε τον δικό της παράδεισο.
Περιεχόμενα
«Δεν με ενοχλούν όλα αυτά τα ανέκδοτα με τις χαζές ξανθιές, γιατί ξέρω ότι δεν είμαι χαζή, και επίσης είμαι βέβαιη ότι δεν είμαι ξανθιά» – Ντόλι Πάρτον
Αν είναι να υπάρχει ένα μέρος να χαθείς στο χρόνο, να μηδενίσεις μες στη καρδιά της ανυπότακτης, αδιάφορης για σένα, φύσης, να αισθανθείς πως ναι, από τα μεγάλα δάση θα εμφανιστεί ο Τζον Γουέιν πάνω στο ασπρόμαυρο, όπως οι ταινίες που έπαιζε, άλογο του. Ή πάλι, αν θες να νιώσεις πως στις άκρες των πόλεων θα σου τραγουδήσει η Αρίθα Φράνκλιν με την κρυστάλλινη αλλά όλο βάσανο φωνή. Αν θες να ονειρευτείς πως θα σε σαγηνεύσει κάποιο βράδυ, σε έναν χορό σε στάβλους, κουνώντας τους γοφούς του, στα περίχωρα του Μέμφις, ο Έλβις ή πως ο Τένεσι Ουίλιαμς θα σου ψιθυρίζει ιστορίες, σα θρόισμα απ τα βουνίσια, ψηλά δέντρα για τον βάναυσο πατέρα του, που ήταν από κει και τα πάθη εκλεπτυσμένων, εύθραυστων γυναικών του Νότου, τότε… ε, ναι, το Τενεσί είναι εκεί! Η καρδιά του αμερικάνικου Νότου! Ο ποταμός με το όνομα της πολιτείας, που παλιά ήταν γνωστό ως Τσερόκι Ρίβερ, από το όνομα της αγέρωχης και περήφανης φυλής Ινδιάνων που ζούσε εκεί, διασχίζει τις μεγάλες νότιες πολιτείες, το Τενεσί, την Αλαμπάμα, το Μισισιπή και το Κεντάκι, με μια παντοδύναμη, ήσυχη υπέροχη, του υδάτινου όγκου του, που προκαλεί δέος.
Και όσο και αν το ποτάμι συνεχίζει συνεχίζει την αιώνια πορεία του και ο τόπος την αδιάφορη για όλους εμάς ιστορία του, αυτές τις μέρες έχουν βαρύ, ασήκωτο, θλιμμένο πένθος. Ένα στοιχειό του τοπίου και της ψυχής του, έφυγε για πάντα. Η πολυαγαπημένη τους Ντόλι Πάρτον, με το «αίμα Τσερόκι», στην μακρινά πια, ουαλική κυρίως καταγωγή της, δεν υπάρχει πια. Και ίσως οι τέσσερις ψυχές στο πνεύμα της, όπως, οι αυτόχθονες Αμερικανοί πίστευαν και εκείνη έλεγε τις ιστορίες της στα τραγούδια της, να περιπλανιέται για επτά μέρες, πάνω από την οικογένεια και το βουνίσιο Τενεσί, που λάτρεψε.
Dollywood όπως Τενεσί!
Το χώμα μοσχοβολά μετά τη βροχή και ο ουρανός κάνει στρογγυλάδες, λες και διπλώνει ο ορίζοντας απάνω σου σε μια απέραντη κρυστάλλινη σφαίρα που γιγάντια χέρια θα κουνήσουν και θα πέσει χιόνι με σένα, μέσα, χάρτινη φιγούρα μοναχική στην άκρη από παραμυθένια δέντρα. Πιάνει κάτι χρώματα το σούρουπο και η αυγή, αλλιώτικα! Κόκκινα και πορτοκαλί και μοβ σε όλες τις αποχρώσεις, που δε σβήνουν σε μέρα ή σε σκοτάδι, αλλά σα να χαϊδεύουν το ένα το άλλο και να ξεθωριάζουν, κάποτε, αγαπημένα και φιλημένα. Και τη νύχτα, σας λέω, φαίνονται τα αστέρια, μα το στερέωμα σα να ναι αλλιώς. Πιο πυκνό, μοιάζει και σαν μετακινημένη η θέση των αστερισμών. Εδώ τη Μεγάλη Άρκτο, τη λένε, Big Dipper, αλλά τι να το κάνεις; Εγώ πάλι σαν αρκούδα την βλέπω να σχηματίζεται σα λάμπει! Άγρια ομορφιά; Μα «οι μεγάλες ανοιχτές πεδιάδες, οι όμορφοι λόφοι και οι χείμαρροι δεν θεωρούνται «άγρια φύση». Μόνο για τους λευκούς η φύση είναι «άγρια» και μόνο εκείνοι θεωρούν ότι είναι «μολυσμένη» με «άγρια» ζώα και «άγριους» ανθρώπους. Για τους Ινδιάνους η γη είναι ήμερη, γενναιόδωρη και περιβάλλει τους ανθρώπους με τις ευλογίες ενός Μεγάλου Μυστηρίου». Αυτά έλεγε ο Luther Standing Bear, ο αρχηγός της φυλής Ογκλάλα Λακότα Σιού, μάλλον πολύ σωστά.
Και στις άκρες των φωτισμένων πόλεων, με τα αυτοκρατορικά αμερικανικά μεγαλεία τους, καραδοκεί περήφανη και αδυσώπητη βουνήσια η φύση, έτοιμη με την αγριάδα της να κοροϊδέψει κατάμουτρα τις ορδές το εφήμερο των ανθρώπων. Και παντού σόου με καουμπόυδες, που δείχνουν την δεξιοτεχνία τους πάνω στα άλογα, πότε με ένα χέρι, ποτέ χωρίς να κρατιούνται και «ιχαααα», με καπέλα να ανεμίζουν στον αέρα! Και βέβαια οι ναοί – θεματικά πάρκα της θρυλικής Ντόλυ Πάρτον και της κάντρι, δημοφιλούς μουσικής, για όλη την αμερικανική ύπαιθρο. Να το Dollywood!
Διαβάστε επίσης
Κάποτε στα Smoky Mountains, αυτή και τα 11 αδέλφια της
Την αγαπάνε! Είναι δικιά τους! Είναι φτιαγμένη από την ίδια αντοχής και συνάμα μεγαλόκαρδη τους φύση. Είναι ο θρύλος της, που έχει κάνει ρεκόρ σε πωλήσεις δίσκων, σε εισιτήρια για ταινίες που έπαιζε στο σινεμά, στα τραγούδια που έγραψε για να πουν άλλοι, στα τηλεοπτικά της σόου! Είναι το κοριτσάκι που κάποτε, έπιασε από το χεράκι ο Τζόνι Κας για να το κάνει να πιστέψει πως είναι η φωνή της άλλης Αμερικής, μακριά από τις υπερφορτισμένες λεωφόρους και τους ουρανομήκεις, ασέβαστους στα σύννεφα ουρανοξύστες. Έγινε το τραγούδι των αγροτών, των γυναικών που αγαπούσαν όλους τους άνδρες ως επάγγελμα, των ανειδίκευτων εργατών, της μέσης, σκληρά εργαζόμενης Αμερικής που είναι η σπονδυλική στήλη του μεγάλου τους έθνους.
Ο πατέρας της ήταν εργάτης της γης και έκανε και μεροκάματα ως οικοδόμος. Η μάνα της, νοικοκυρά με 12 παιδιά -η Ντόλι ήταν η τέταρτη στη σειρά- και με παππούδες και γιαγιάδες στο ίδιο σπίτι. Να μαγειρέψει, να πλύνει, να ράψει η ίδια ρούχα για όλους. «Ζούσε όλη η οικογένεια μαζί με τους παππούδες σε μια ξύλινη βρώμικη καλύβα με ένα μόνο δωμάτιο στο όρος Σμόκεϊ της οροσειράς Smoky Mountains, κοντά στο Locust Ridge» λέει η Ντόλυ – Ρεμπέκα Πάρτον, με εκείνη την ξανθή, ανέμελη στην κόψη του γέλιου φωνή της, με την μακρόσυρτη, σα τεμπέλικη νότια προφορά της. Οι γονείς της Ντόλι ανήκαν στην Εκκλησία των Πεντηκοστιανών, όπως και το μεγαλύτερο μέρος των χριστιανών του Τενεσί. Ο Πεντηκοστιανισμός, λέει, αναπτύχθηκε στους φτωχούς και καταπιεσμένους ανθρώπους, γεννημένος με τους πρώτους θρησκευτικούς ηγέτες του από την εργατική τάξη. Η Ντόλι, στο εκκλησίασμά του χωριού της, του Sevierville, από μικρούλα ήταν το αστέρι με τα σόλο της εκκλησιαστικής χορωδίας. Μισή Ινδιάνα, από τη μητέρα της, μεγάλωνε στο φτωχικό αγρόκτημα, με τη μάνα να παίζει κιθάρα, τον παππού βιολί και όλα τα αδέλφια της να τραγουδάνε. Στα 12 της και εμφανίστηκε στην τηλεόραση και άρχισε να λάμπει ένα το φωτεινό, μεγάλο της αστέρι.
Jolene και I Will Always Love You
Τυπική βουνίσια Αμερικανίδα και όχι σταρ στις συνήθειες της, παντρεύτηκε, νωρίς, μόνο μια φορά, που κράτησε το για πάντα της, για 60 ολόκληρα, έναν άνδρα, τον Καρλ Ντιν, που καμία σχέση δεν έχει με το θέαμα, μια φορά την είδε σε συναυλία της και δεν τη συνοδεύει ποτέ στις δημόσιες παρουσιάσεις της. Είναι αυτός που για χάρη του, έγραψε το «Jolene» λατρεμένο γυναικείο τραγούδι των γυναικών, όχι μόνο των λαϊκών Αμερικανίδων που ακούνε κάντρι, αλλά σ’ όλο τον κόσμο για τη σπαρακτική ερμηνεία της Ντόλι Πάρτον, τον ακαταμάχητο ρυθμό του και τον ειλικρινή του στίχο.
«Σε παρακαλώ μην τον πάρεις, μόνο και μόνο επειδή μπορείς» και «you could have your choice of men, but I could never love again» απευθύνει σε μια ωραία, νεαρή ταμεία τραπέζης, που κάποτε φλέρταρε τον Καρλ και εκείνος το ευχαριστιόταν. Ακόμα, δεν φωτογραφήθηκε ποτέ της γυμνή, ούτε έκανε αισθησιακές εμφανίσεις, παρότι το στήθος στάθηκε εμβληματικό για τον αρσενικό πληθυσμό της υφηλίου. Ταλαντούχος ως δημιουργός αρνήθηκε στον Έλβις Πρίσλεϊ το κομμάτι της “I Will Always Love You”, γιατί της ζητήθηκε να του παραχωρήσει 50% επί των δικαιωμάτων του. Το ίδιο τραγούδι χρόνια αργότερα έγινε παγκόσμια επιτυχία με τη φωνή της Γουντνεϊ Χιούστον, στην οποία ευχαρίστως το παραχώρησε!
Πάντα στόχος της Κου Κλουξ Κλαν, μα όλοι τους και ατρόμητα μόνη της
Να μην τα πολυλογούμε, αυτή η γυναίκα, με το πολυσύνθετο ταλέντο, που έπαιζε 13 μουσικά όργανα, έγραφε στίχους και μουσική, έφτασε στα Όσκαρ, σάρωσε όλα τα μουσικά βραβεία, υπήρξε και μια δαιμόνια επιχειρηματίας, χωρίς να δέχεται αποκλεισμούς λόγω φύλου, καταγωγής, φτώχειας -κάποτε- ή κοινωνικών αντιλήψεων. Και είχε ρούχα, καλλυντικά, καταστήματα με όνομα της και συνολικά 7 θεματικά πάρκα της και κάποια απ αυτά φυσικά, στην πατρίδα της, στο Τενεσί. Το φημισμένο φιλανθρωπικό της έργο την είχε κάνει κάτι σαν ντόπια Αγία, αφού είχε προσφέρει τεράστια ποσά για να φτιαχτούν νοσοκομεία, για να έχουν βιβλία παιδιά να διαβάζουν εκτός σχολείου, να διευρύνει το έργο του ο Ερυθρός Σταυρός στους οροθετικούς και στους ασθενείς του AIDS/HIV, να στηρίξει τη δράση της PETA και να μη εγκαταλείπονται αδέσποτα στους δρόμους, να εμποδιστεί ο αφανισμός του λευκοκέφαλου αετού, του εθνικού σύμβολο των ΗΠΑ.
Στα θεματικά της πάρκα και στον ατρόμητο δημόσιο λόγο της η Ντολι Πάρτον έδινε έμφαση στον αγώνα κατά της ομοφοβίας. Αυτή η στάση της την έκανε μέγιστο στόχο της Κου Κλουξ Κλαν, που δεν δίστασε να την απειλήσει με επιστολές, τηλεφωνήματα, δημόσιες αναφορές για να σταματήσει τη δράση της, αλλιώς θα το πληρώνε με το ζωή της. Η μεγάλη κοινωνική επιρροή της Ντόλι, μάνιαζε την οργάνωση των ακροδεξιών, που έχουν δημιουργηθεί στο Πουλάσκι του ίδιου Τενεσί, που λατρεύει εκείνη, αμέσως μετά τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο. Η Ντόλι Πάρτον, δεν τρόμαξε ούτε στιγμή, αλλά συνέχισε ακόμα πιο φωναχτά τη δράση της, που για πολύ καιρό, επικεντρώθηκε στο δικαίωμα του γάμου των ομοφυλόφιλων. Εκεί, λοιπόν, στο βουνίσιο Τενεσί, στον αμερικανικό Νότο, με τους δουλεμένους ανθρώπους του, στις τεράστιες εκτάσεις με τα πελώρια δέντρα, τα όλο σκοτεινιά δάση, τα πιο παλιά απ τους αποίκους, αιώνια, σχεδόν μεταφυσικά και φοβικά αν χαθείς μέσα τους, εκεί, που έτσι απλά την λάτρευαν, έχουν μεγάλο πένθος.
«… να ταϊστεί ο πεινασμένος, να ντύθει ο γυμνός, να χει συντροφιά ο φυλακισμένος…»
Την Ντόλι Πάρτον την σημάδεψε, εκείνο το εθνικό έγκλημα της δολοφονίας της ανθρωπιάς της ίδιας, όταν στην μεγάλη πόλη της πατρίδας της, στο Μέμφις, στον δεύτερο όροφο του ξενοδοχείου Λορέν, στο μπαλκόνι που κοίταζε στην οδό Μέλμπερι, όπου η κυνηγετική καραμπίνα Ρέμινγκτον, εκπυρσοκρότησε από το παράθυρο της απέναντι πανσιόν και σκότωσε τον Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ. Έκανε στη ζωή της, πράξη και τέχνη, την φιλοσοφία και τη φράση του «… να ταϊστεί ο πεινασμένος, να ντυθεί ο γυμνός, να χει συντροφιά ο φυλακισμένος…». Και στάθηκε πάντα μια άγρια, σα τα βουνά της, ύπαρξη. Σαν αυτές, που έλεγε ένας άλλος σπουδαίος συμπατριώτης ο μέγας Τενεσί -τι άλλο;- Ουίλιαμς, στον «Ορφέα στον Άδη». «Οι άγριες υπάρξεις αφήνουν δέρματα πίσω τους» έγραφε, «αφήνουν καθαρά δέρματα και δόντια κι άσπρα κόκκαλα πίσω τους κι αυτά είναι σημάδια που περνούν από τον έναν στον άλλο, για να μπορούν οι φυγάδες να ακολουθούν πάντα τους ομοίους τους…».
Ακόμη και από την άλλη άκρη της γης, μπορούμε να βρούμε τα σημάδια που θα ακολουθήσουμε της Ντόλι Πάρτον. Γιατί, μπορεί ο όποιος παράδεισος να μη μοιάζει όπως λένε οι Τσερόκι της, τελικά, σα Nightland, αλλά σαν Dollywood!
