«Το να γίνει το “Ζ” ταινία ήταν ένα είδος αντίστασης»: Όταν ο Κώστας Γαβράς μιλούσε στο ΚΛΙΚ για τον Βασίλη Βασιλικό

«Το να γίνει το “Ζ” ταινία ήταν ένα είδος αντίστασης»: Όταν ο Κώστας Γαβράς μιλούσε στο ΚΛΙΚ για τον Βασίλη Βασιλικό

Πώς το «Ζ» έφτασε στα χέρια του Κώστα Γαβρά και έγινε στόχος ζωής να υλοποιηθεί σε ταινία εν μέσω της Χούντας.

Το καλοκαίρι του 1988, δύο δημοσιογράφοι του πολύ φρέσκου έντυπου τότε ΚΛΙΚ, οι Θ. Χατζηλάκος και Γ. Χάσκαρης ξεκίνησαν μία αποστολή: να καταφέρουν να μιλήσουν με τον Κώστα Γαβρά. Αφηγούνται στο κείμενο που δημοσίευσαν:

«Υπήρχε τρομερή πίεση χρόνου. Ήταν Σάββατο και είχαμε πληροφορηθεί πως ο σκηνοθέτης του «Ζ» θα έφευγε την Τετάρτη για το Λος Άντζελες. Εκείνο το απόγευμα αφήσαμε στο γραμματοκιβώτιό του ένα γράμμα – μια που δε γνωρίζαμε το τηλέφωνό του – εκφράζοντας την επιθυμία μας να τον δούμε, χωρίς να το περιμένουμε και πολύ. Ο καιρός όμως ήταν καταπληκτικός, το Παρίσι μαγευτικό και τα πάντα πιθανά. Έτσι, τη Δευτέρα είχαμε ήδη την απάντηση. Ο ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης είχε αποφασίσει να μας αφιερώσει το πρωινό της Τρίτης». Άγχος, χαρτιά, μολύβια, μαγνητόφωνα και οι δύο δημοσιογράφοι έφτασαν έντρομοι στο σπίτι του Γαβρά, μόνο για διαπιστώσουν ότι έχουν ξεχάσει τις …κασέτες. Ευτυχώς ο σκηνοθέτης τους έσωσε, όπως και τη συνέντευξη: «Δεν πειράζει, παιδιά, θα σας δώσω εγώ. Είναι γραμμένη η όπερα Ντον Κάρλος του Βέρντι, αλλά δεν πειράζει…».

Από τις πρώτες μέρες του στο Παρίσι, μέχρι την γνωριμία και τον έρωτα του με τον κινηματογράφο, ο Γαβράς ήταν χειμαρρώδης. Μεταξύ άλλων, τους αφηγήθηκε πώς το «Ζ» έφτασε να γίνει ταινία μέσα από μία σειρά συμπτώσεων:

«Ήμουνα στην Ελλάδα το μήνα Απρίλιο και φεύγοντας ο αδερφός μου, μου έδωσε να διαβάζω ένα βιβλίο. Το είχε γράψει ένας φίλος του με τον οποίο ήταν μαζί στο στρατό. Το όνομα αυτού Βασίλης Βασιλικός. Άρχισα να το διαβάζω και με ενδιέφερε. Λίγες μέρες αφού γύρισα στο Παρίσι έγινε το πραξικόπημα. Για μένα το να γίνει το “Ζ” ταινία ήταν πλέον ένα είδος αντίστασης. Ένα μήνα αργότερα άρχισε η προετοιμασία του γυρίσματος. Μας πήρε ενάμιση χρόνο να το κάνουμε, διότι δεν ήθελε κανείς να το χρηματοδοτήσει… Τελικά το “Ζ” είχε τεράστια επιτυχία. Στην Αμερική είναι ένα από τα τρία γαλλικά φιλμ με τις περισσότερες εισπράξεις. Κέρδισε συνολικά πάνω από 28 βραβεία, μεταξύ των οποίων και δύο Όσκαρ. Το “Ζ” έγινε ένα φαινόμενο που ξέφυγε από τα χέρια όλων μας».

Με το “Ζ» και τις δύο ταινίες που ακολούθησαν (“Η Ομολογία”, 1969, “Κατάσταση Πολιορκίας”, 1972), ο Κώστας Γαβράς, χάρη στις σκηνοθετικές του ικανότητες, κατορθώνει να επιβάλλει την πολιτική ταινία στο ευρύ κοινό, το οποίο μέχρι τότε την αντιμετώπιζε με δυσπιστία:

«Έβρισκα πως από τον κινηματογράφο έλειπε μια διάσταση σαν εκείνη που συναντάμε στην ελληνική τραγωδία. Η σχέση του θεάματος με την αρχή και τους μηχανισμούς της αρχής και της εξουσίας. Το “Ζ” δεν είναι ένα φιλμ πάνω στην ψυχολογία, είναι μια ταινία πάνω σ’ ένα μηχανισμό. Η οικολογία είναι το ίδιο πράγμα, ασχολείται με το πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας μηχανισμός και πού μπορούμε να φτάσουμε μ’ έναν τέτοιο μηχανισμό. Το ίδιο συμβαίνει με το “Section Spéciale” και κατά κάποιον τρόπο με το “Κατάσταση Πολιορκίας”. Μετά από αυτές τις ταινίες το ενδιαφέρον μου στράφηκε προς τους χαρακτήρες, σ’ αυτή την περίπτωση ανήκουν ο “Αγνοούμενος” και το ‘Anna K.”. Ο μηχανισμός υπάρχει, αλλά βρίσκεται σε δεύτερο πλάνο. Το ενδιαφέρον συγκεντρώνεται πλέον στο χαρακτήρα και τη σχέση που μπορεί να έχει με το μηχανισμό. (Σκεπτικός). Ξέρετε, τελικά οι ταινίες δεν προσχεδιάζονται. Οι ιδέες έρχονται σαν πάθος και σε οδηγούν σε διάφορες κατευθύνσεις».

Σχετικά άρθρα