Οφηλία | H τραγική ιστορία πίσω από τον πίνακα του Sir John Everett Millais
Η πηγή έμπνευσης του κορυφαίου προ-ραφαηλίτη ζωγράφου ήταν η Οφηλία του Άμλετ, ωστόσο πέρα από την ιστορία της, υπάρχει και η τραγική ιστορία του μοντέλου που πόζαρε για να γεννηθεί αυτό το έργο τέχνης.-Από τη Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή
Τα ανοιχτά χέρια και το βλέμμα της σε κάποιους φέρνουν στο μυαλό τις παραδοσιακές απεικονίσεις αγίων ή μαρτύρων. Για άλλους η στάση της είναι άκρως ερωτική. Ο λόγος για την “Οφηλία”, τον διάσημο πίνακα του Προ-Ραφαηλίτη John Everett Millais. Ένα έργο τέχνης ιδιαίτερα γνωστό για την απεικόνιση της όχθης του ποταμού.
Ήταν το 1894 όταν η γκαλερί Tate έλαβε στη συλλογή της τον εν λόγω πίνακα – καμβά ζωγραφισμένο με λάδι -από ιδρυτικό μέλος της Pre-Raphaelite Brotherhood (PRB). Τον John Everett Millais ο οποίος θεωρήθηκε παιδί-θαύμα στη ζωγραφική. Σε ηλικία 11 ετών κέρδισε μια θέση στη σχολή της Βασιλικής Ακαδημίας με ψευδώνυμο : “Το παιδί”.
Για τη δημιουργία της “Οφηλίας” εμπνεύστηκε από τον ομώνυμο χαρακτήρα του έργου του Shakespeare και “Άμλετ”.
Σύμφωνα με την ιστορία, όταν εκείνη διαπίστωσε ότι ο αγαπημένος της Άμλετ δολοφόνησε κατά λάθος τον πατέρα της, τρελαίνεται από τη θλίψη. Καταρρέει ψυχικά και ενώ περπατάει μέσα στο δάσος συλλέγοντας αγριολούλουδα και τραγουδώντας στοιχειωμένα τραγούδια, πέφτει σε ένα ποτάμι και πνίγεται.
Η τελευταία της στιγμή εν ζωή είναι αυτό που αποτύπωσε ο John Everett Millais σε αυτόν τον πίνακα. Ο στόχος του ήταν να ζωγραφίσει την ίδια την πράξη του θανάτου της ως κάτι όμορφο.
Ο Shakespeare ήταν μια αγαπημένη πηγή για τους Βικτωριανούς ζωγράφους και η τραγική-ρομαντική φιγούρα της Οφηλίας από τον Άμλετ ήταν ένα ιδιαίτερα δημοφιλές θέμα, που εμφανιζόταν τακτικά σε εκθέσεις της Βασιλικής Ακαδημίας.
Ο Millais ξεκίνησε το φόντο του πίνακα τον Ιούλιο του 1851, στο Ewell του Surrey. Σύμφωνα με τους στόχους της Προ-Ραφαελιτικής Αδελφότητας, ζωγράφιζε με στενή παρατήρηση της φύσης.
Τόσο ο έρωτας όσο και Θάνατος ήταν ένας ιδιαίτερα αγαπημένος συνδυασμός των ΠροΡαφαηλιτών.
Η Οφηλία αποτελεί μια αλληγορική αντίθεση σύνθεση ανάμεσα σε Θάνατο και Έρωτα με κεντρικό πρόσωπο που ακτινοβολεί τη χαρακτηριστική Προ-Ραφαηλιτική ομορφιά.
Τα φυτά δεν επιλέχθηκαν τυχαία από τον Millais και η σημασία τους είναι καθαρά συμβολική. Τα τριαντάφυλλα κοντά στο μάγουλο όπως και στο φόρεμα της Οφηλίας παραπέμπουν στον αδελφό της, Λαέρτη, που την αποκαλούσε «τριαντάφυλλο του Μαΐου». Η ιτιά, η τσουκνίδα και η μαργαρίτα συνδέονται με την εγκαταλελειμμένη αγάπη και τον πόνο που βιώνει η νεαρή αλλά και την αθωότητά της. Οι πανσέδες αναφέρονται στη μάταιη αγάπη. Οι βιολέτες που η Οφηλία φοράει με αλυσίδα στο λαιμό της σηματοδοτούν την πιστότητα, την αγνότητα ή τον θάνατο των νέων. Και οι δύο έννοιες θα μπορούσαν να θεωρηθούν σωστές στην προκειμένη περίπτωση. Όσο για την παπαρούνα, είναι φανερό ότι σημαίνει θάνατο.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι η Οφηλία προστέθηκε στη συνέχεια στον πίνακα. Για να γίνει αυτό, βοήθησε το μοντέλο, Elizabeth Siddal. Γεννημένη το 1829, ήταν περίπου 20 ετών κι εργαζόταν σε ένα κατάστημα καπέλων όταν την «ανακάλυψε» ο καλλιτέχνης Walter Deverell. Σύντομα έγινε ένα αγαπημένο μοντέλο για την Προ -Ραφαελίτικη αδελφότητα – την ομάδα νέων ζωγράφων που ήθελαν να φέρουν επανάσταση στον βικτωριανό κόσμο της τέχνης.
Η όμορφη κοπέλα ήταν υποχρεωμένη να ποζάρει φορώντας τα ρούχα της -για μια περίοδο τεσσάρων μηνών- μέσα σε ένα λουτρό γεμάτο παγωμένο νερό που θερμαινόταν με λάμπες πετρελαίου. Οι λάμπες όμως κάποια στιγμή έσβησαν. Ο Millais ήταν τόσο απορροφημένος στη δουλειά του και δεν το παρατήρησε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να κρυώσει σοβαρά το μοντέλο.Ο πατέρας της κατηγόρησε τον καλλιτέχνη εξαναγκάζοντάς τον να πληρώσει τα ιατρικά έξοδα για τη θεραπεία της.Χρειάστηκε να ταξίδεψε στη Νίκαια και το Παρίσι προκειμένου να γιατρευτεί.Η Siddal έγινε επίσης καλλιτέχνης από μόνη της, αν και η ζωγραφική ήταν μια ασυνήθιστη καριέρα για μια γυναίκα εκείνες τις μέρες.
Έγινε η μούσα αλλά και σύζυγος του καλλιτέχνη Dante Gabriel Rossetti και εμφανίστηκε σε πολλά έργα του.
Έπασχε από φυματίωση, αλλά δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν πως την ταλαιπωρούσε ανορεξία αλλά και ψυχικές διαταραχές λόγω της απιστίας του συζύγου της. Εξαιτίας όλων των παραπάνω αλλά και της κατάθλιψης που άρχισε να τη φλερτάρει, έλαβε μεγάλες ποσότητες από το φάρμακο της εποχής το λάβδανο, ένα μείγμα από αλκοόλ και όπιο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον εθισμό της. Δυστυχώς, το τελειωτικό χτύπημα της μοίρας της ήταν ο θάνατος του νεογέννητου παιδιού της. Αργότερα, όταν συνειδητοποίησε πως ήταν για δεύτερη φορά έγκυος, αυτοκτόνησε στους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης από υπερβολική δόση.
Σήμερα η Οφηλία εκτίθεται στην αίθουσα 1840 στο Tate της Μεγάλης Βρετανίας λαμβάνοντας μεγάλη προσοχή από τους επισκέπτες, εξαιτίας του εξαιρετικά περίπλοκου τρόπου ζωγραφικής και συγκλονιστικής έκφρασης που εξακολουθεί να είναι ορατή στο νεαρό, χλωμό, άψυχο πρόσωπο. Τα χείλη της είναι σαν να λένε ακόμα το τελευταίο της τραγούδι λίγο πριν πεθάνει. Το σώμα της φαίνεται σαν να “κρέμεται” στο νερό, κυρίως βυθισμένο με μόνο το πρόσωπο, το λαιμό, το στήθος και τα χέρια της να “σπάνε” την επιφάνεια του νερού, μαζί με μερικές πτυχές της φούστας του εξαιρετικά διακοσμημένου φορέματος της. Τα καστανόξανθα μαλλιά της που παρασύρονται στο νερό γύρω από το κεφάλι της τονίζουν τη χαμένη της νιότη, ενώ τα χέρια της “κρυφοκοιτάζουν” παραδομένα έξω από την επιφάνεια του νερού. Θα έλεγε κανείς παρατηρώντας την εικόνα της πολύ προσεκτικά ότι δεν πολέμησε το θάνατό της αλλά τον καλωσόρισε.
